---
titel: Algemene bijstandswet
bwb_id: BWBR0007333
type: wet
status: geldend
datum_inwerkingtreding: '1996-01-01'
bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0007333
citeertitel: Algemene bijstandswet
---

# Algemene bijstandswet

## Hoofdstuk I. Algemene bepalingen

### Artikel 1

Vervallen

### Artikel 2

Vervallen

### Artikel 3

Vervallen

### Artikel 4

Vervallen

### Artikel 5

Vervallen

### Artikel 6

Vervallen

## Hoofdstuk II. Het recht op bijstand

### Paragraaf 1. De kring van rechthebbenden

### Artikel 7

Vervallen

### Artikel 8

Vervallen

### Artikel 9

Vervallen

### Artikel 10

Vervallen

### Paragraaf 2. Personen aan wie bijstand kan worden verleend

### Artikel 11

Vervallen

### Artikel 12

Vervallen

### Paragraaf 3. Afstemming van de bijstand

### Artikel 13

Vervallen

### Artikel 14

**1.** Indien de belanghebbende blijk heeft gegeven van een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan, dan wel in de periode voorafgaand aan de bijstandsaanvraag of nadien onvoldoende heeft meegewerkt aan het verkrijgen of behouden van arbeid in dienstbetrekking, de verplichting, bedoeld in artikel 65, eerste lid, niet binnen de door burgemeester en wethouders daarvoor vastgestelde termijn is nagekomen, dan wel een verplichting als bedoeld in artikel 8, zesde lid, onderdeel b, artikel 65, tweede of derde lid, artikel 70, vierde lid, of een op grond van hoofdstuk VIII aan de bijstand verbonden verplichting niet of niet behoorlijk is nagekomen, weigeren burgemeester en wethouders de bijstand tijdelijk geheel of gedeeltelijk.

**2.** Een maatregel als bedoeld in het eerste lid wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate waarin de belanghebbende de gedraging verweten kan worden en de omstandigheden waarin hij verkeert. Van het opleggen van een maatregel wordt in elk geval afgezien, indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.

**3.** Indien het niet tijdig nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 65, eerste lid, niet heeft geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, kunnen burgemeester en wethouders afzien van het opleggen van een maatregel als bedoeld in het eerste lid en volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing ter zake van het niet tijdig nakomen van de verplichting, tenzij het niet tijdig nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een zodanige waarschuwing is gegeven.

**4.** Indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn kunnen burgemeester en wethouders besluiten af te zien van het opleggen van een maatregel als bedoeld in het eerste lid.

**5.** Bij algemene maatregel van bestuur kunnen met betrekking tot het eerste en het tweede lid nadere regels worden gesteld.

### Paragraaf 3a. Administratieve boeten

### Artikel 14a

**1.** Indien de belanghebbende de verplichting, bedoeld in artikel 65, eerste lid, niet of niet behoorlijk is nagekomen door geen, onjuiste of onvolledige mededelingen te doen, leggen burgemeester en wethouders hem een boete op van ten hoogste € 2 269.

**2.** De hoogte van de boete wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate waarin de belanghebbende de gedraging verweten kan worden en de omstandigheden waarin hij verkeert. Van het opleggen van een boete wordt in elk geval afgezien, indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.

**3.** Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 65, eerste lid, niet heeft geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand kunnen burgemeester en wethouders afzien van het opleggen van een boete als bedoeld in het eerste lid en volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing ter zake van het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een zodanige waarschuwing is gegeven.

**4.** Indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn kunnen burgemeester en wethouders besluiten af te zien van het opleggen van een boete.

**5.** Degene aan wie een boete is opgelegd is verplicht desgevraagd aan burgemeester en wethouders de inlichtingen te verstrekken die voor de tenuitvoerlegging van de boete van belang zijn.

**6.** Voor zover de boete nog niet is geïnd vervalt zij door het overlijden van degene aan wie zij is opgelegd.

**7.** Bij algemene maatregel van bestuur worden met betrekking tot het eerste en tweede lid nadere regels gesteld.

### Artikel 14b

**1.** Indien burgemeester en wethouders jegens de belanghebbende een handeling verrichten waaraan deze in redelijkheid de gevolgtrekking kan verbinden dat aan hem wegens een bepaalde gedraging een boete zal worden opgelegd, is de belanghebbende niet langer verplicht terzake van die gedraging enige verklaring af te leggen, voor zover het betreft de boeteoplegging. De belanghebbende wordt hiervan in kennis gesteld alvorens hem mondeling om informatie wordt gevraagd.

**2.** Indien burgemeester en wethouders voornemens zijn om aan de belanghebbende een boete op te leggen, wordt hiervan kennis gegeven aan de belanghebbende onder vermelding van de gronden waarop het voornemen berust. De kennisgeving is een handeling als bedoeld in het eerste lid.

**3.** Op verzoek van de belanghebbende die de in het vorige lid bedoelde kennisgeving wegens zijn gebrekkige kennis van de Nederlandse taal onvoldoende begrijpt, dragen burgemeester en wethouders er zoveel mogelijk zorg voor dat de in die kennisgeving vermelde gronden aan de belanghebbende worden medegedeeld in een voor hem begrijpelijke taal.

**4.** In afwijking van afdeling 4.1.2 van de Algemene wet bestuursrecht stellen burgemeester en wethouders de belanghebbende in de gelegenheid om naar keuze schriftelijk of mondeling zijn zienswijze naar voren te brengen voordat de boete wordt opgelegd.

**5.** Indien de belanghebbende zijn zienswijze mondeling naar voren brengt, dragen burgemeester en wethouders er op verzoek van de belanghebbende die de Nederlandse taal onvoldoende begrijpt, zorg voor dat een tolk wordt benoemd die de belanghebbende kan bijstaan, tenzij redelijkerwijs kan worden aangenomen dat daaraan geen behoefte bestaat.

### Artikel 14c

**1.** Het besluit waarbij de boete wordt opgelegd vermeldt de termijn of de termijnen waarbinnen deze moet worden betaald, alsmede de wijze waarop het besluit, bij gebreke van tijdige betaling, overeenkomstig artikel 14*f* zal worden tenuitvoergelegd.

**2.** Op verzoek van de belanghebbende die het in het eerste lid bedoelde besluit wegens zijn gebrekkige kennis van de Nederlandse taal onvoldoende begrijpt, dragen burgemeester en wethouders er zoveel mogelijk zorg voor dat de in dat besluit vermelde informatie aan de belanghebbende wordt medegedeeld in een voor hem begrijpelijke taal.

**3.** Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen met betrekking tot het eerste lid nadere regels worden gesteld.

### Artikel 14d

**1.** Een boete wordt niet opgelegd zolang de gedraging wordt onderzocht door het openbaar ministerie.

**2.** De oplegging van een boete blijft definitief achterwege indien ter zake van de gedraging tegen de belanghebbende een strafvervolging is ingesteld en het onderzoek ter terechtzitting een aanvang heeft genomen, dan wel het recht tot strafvordering is vervallen ingevolge artikel 74 van het Wetboek van Strafrecht.

**3.** Het openbaar ministerie doet van een omstandigheid als bedoeld in het eerste en tweede lid mededeling aan burgemeester en wethouders.

### Artikel 14e

**1.** Een boete wordt opgelegd binnen een jaar nadat burgemeester en wethouders de belanghebbende overeenkomstig artikel 14*b*, vierde lid, in de gelegenheid hebben gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen. Indien terzake aangifte is gedaan of proces-verbaal is opgemaakt en ingezonden vangt de termijn van een jaar aan op de dag na die waarop het openbaar ministerie aan burgemeester en wethouders heeft medegedeeld dat geen strafvervolging wordt ingesteld.

**2.** Een boete wordt in elk geval niet opgelegd na verloop van vijf jaren nadat de desbetreffende gedraging heeft plaatsgevonden.

### Artikel 14f

**1.** Het besluit waarbij een boete is opgelegd levert een executoriale titel op in de zin van het Tweede Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De titel heeft mede betrekking op de rente en kosten, bedoeld in het zevende lid.

**2.** Indien degene aan wie een boete is opgelegd algemene bijstand of een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen of de Wet inkomensvoorziening kunstenaars ontvangt, wordt het besluit waarbij de boete is opgelegd tenuitvoergelegd door verrekening met die bijstand of uitkering.

**3.** Indien degene aan wie een boete is opgelegd inmiddels bijstand of uitkering als bedoeld in het tweede lid ontvangt van een andere gemeente dan de gemeente die de boete heeft opgelegd, betaalt die andere gemeente het bedrag van die boete, zonder dat daarvoor een machtiging nodig is van de belanghebbende, op haar verzoek aan de gemeente die de boete heeft opgelegd.

**4.** Indien degene aan wie een boete is opgelegd een uitkering ontvangt op grond van de Werkloosheidswet, de Ziektewet, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen, de Toeslagenwet, de Algemene Ouderdomswet, de Algemene nabestaandenwet of de Wet arbeid en zorg, betaalt het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, onderscheidenlijk de Sociale verzekeringsbank het bedrag van die boete, zonder dat daarvoor diens machtiging nodig is op haar verzoek aan de gemeente die de boete heeft opgelegd.

**5.** Indien degene aan wie een boete is opgelegd geen bijstand of uitkering als bedoeld in het tweede of vierde lid ontvangt of meer ontvangt, dan wel ten aanzien van zodanige uitkering toepassing van het derde en vierde lid niet mogelijk is, wordt het besluit waarbij de boete is opgelegd bij gebreke van tijdige betaling met toepassing van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering op zijn kosten betekend en tenuitvoergelegd.

**6.** De tenuitvoerlegging van een besluit waarbij een boete is opgelegd vindt plaats met toepassing van het tweede, derde of vierde lid, dan wel van het vijfde lid, dan wel van het tweede, derde of vierde lid in combinatie met het vijfde lid.

**7.** Bij gebreke van tijdige betaling wordt de verschuldigde boete verhoogd met de wettelijke rente en de op de invordering betrekking hebbende kosten.

**8.** De betekening en tenuitvoerlegging ingevolge het vijfde lid kan geschieden door de deurwaarder, bedoeld in artikel 231, tweede lid, onderdeel *e*, van de Gemeentewet. Artikel 256 van die wet is van overeenkomstige toepassing.

**9.** Op het executoriaal beslag ingevolge dit artikel door burgemeester en wethouders op loon, sociale uitkeringen of andere periodieke betalingen, welke derden verschuldigd zijn of worden aan degene aan wie een boete is opgelegd, zijn de artikelen 479*b* tot en met 479*g*, behoudens artikel 479*e*, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing. De in artikel 479*g* aan de raad voor de kinderbescherming toegekende bevoegdheid komt gelijkelijk toe aan burgemeester en wethouders.

**10.** De tenuitvoerlegging van een besluit met toepassing van dit artikel geschiedt zodanig dat de belanghebbende blijft beschikken over een inkomen gelijk aan de beslagvrije voet bedoeld in de artikelen 475*c* en 475*d* van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

**11.** Het tiende lid geldt niet zolang de belanghebbende zijn verplichting bedoeld in artikel 14a, vijfde lid, niet of niet behoorlijk nakomt.

### Paragraaf 4. Niet noodzakelijke kosten

### Artikel 15

Vervallen

### Artikel 16

Vervallen

### Paragraaf 5. Verhouding tot voorliggende voorzieningen

### Artikel 17

Vervallen

### Artikel 18

Vervallen

## Hoofdstuk III. De vorm van de bijstand

### Artikel 19

Vervallen

### Artikel 20

Vervallen

### Artikel 21

Vervallen

### Artikel 22

Vervallen

### Artikel 23

Vervallen

### Artikel 23a

Vervallen

### Artikel 24

Vervallen

### Artikel 25

Vervallen

### Artikel 25a

Vervallen

## Hoofdstuk IV. De hoogte van de bijstand

### Afdeling 1. Algemene bijstand

#### Paragraaf 1. Algemeen

### Artikel 26

Vervallen

### Artikel 27

Vervallen

### Artikel 28

Vervallen

#### Paragraaf 2. De bijstandsnorm

### Artikel 29

Vervallen

### Artikel 30

Vervallen

### Artikel 31

Vervallen

### Artikel 32

Vervallen

#### Paragraaf 3. Verhoging en verlaging van de bijstandsnorm

### Artikel 33

Vervallen

### Artikel 34

Vervallen

### Artikel 35

Vervallen

### Artikel 36

Vervallen

### Artikel 37

Vervallen

### Artikel 38

Vervallen

### Afdeling 2. Bijzondere bijstand

### Artikel 39

Vervallen

### Artikel 40

Vervallen

### Artikel 41

Vervallen

### Afdeling 3. De middelen

#### Paragraaf 1. Algemeen

### Artikel 42

Vervallen

### Artikel 43

Vervallen

### Artikel 44

Vervallen

### Artikel 45

Vervallen

### Artikel 46

Vervallen

#### Paragraaf 2. Het inkomen

### Artikel 47

Vervallen

### Artikel 48

Vervallen

### Artikel 49

Vervallen

### Artikel 50

Vervallen

#### Paragraaf 3. Het vermogen

### Artikel 51

Vervallen

### Artikel 52

Vervallen

### Artikel 53

Vervallen

### Artikel 54

Vervallen

### Afdeling 4. Aanpassing van bedragen

### Artikel 55

Vervallen

### Artikel 56

Vervallen

### Artikel 57

Vervallen

### Artikel 58

Vervallen

### Artikel 59

Vervallen

### Artikel 60

Vervallen

### Artikel 61

Vervallen

### Artikel 62

Vervallen

## Hoofdstuk V. Het geldend maken van het recht op bijstand

### Paragraaf 1. De gemeente jegens welke recht op bijstand bestaat

### Artikel 63

Vervallen

### Artikel 63a

Vervallen

### Artikel 64

Vervallen

### Paragraaf 2. Inlichtingenverplichting en onderzoek

### Artikel 65

Vervallen

### Artikel 66

**1.** Burgemeester en wethouders bepalen welke gegevens ten behoeve van de verlening van bijstand dan wel de voortzetting daarvan door de belanghebbende in ieder geval worden verstrekt en welke bewijsstukken worden overgelegd, alsmede de wijze en het tijdstip waarop de verstrekking van gegevens plaatsvindt.

**2.** Burgemeester en wethouders onderzoeken de juistheid en volledigheid van de verkregen gegevens en stellen zonodig een onderzoek in naar andere gegevens die noodzakelijk zijn voor de verlening dan wel de voortzetting van bijstand. Indien het onderzoek daartoe aanleiding geeft besluiten burgemeester en wethouders tot herziening van de bijstand.

**3.** Burgemeester en wethouders verrichten regelmatig een heronderzoek naar de voor het recht op bijstand van belang zijnde gegevens. Het heronderzoek strekt zich mede uit tot de naleving van de aan de bijstand verbonden verplichtingen. Burgemeester en wethouders beoordelen tevens of er aanleiding bestaat de verplichtingen aan te vullen dan wel te wijzigen.

**4.** Het in het derde en vierde lid bedoelde onderzoek omvat, tenzij op grond van artikel 107 ontheffing is verleend van de verplichtingen gericht op inschakeling in de arbeid in dienstbetrekking, mede een onderzoek naar de mogelijkheden van de belanghebbende om door arbeid zelfstandig in het bestaan te voorzien alsmede de wijze waarop deze mogelijkheden kunnen worden vergroot.

**5.** Bij beëindiging van de bijstand nemen burgemeester en wethouders, na onderzoek, tijdig een besluit met betrekking tot de wederzijds tussen de gemeente en de belanghebbende resterende verplichtingen en de afwikkeling daarvan.

**6.** Burgemeester en wethouders onderzoeken regelmatig de financiële omstandigheden van degene aan wie zij betalings- en aflossingsverplichtingen hebben opgelegd met betrekking tot de verleende algemene bijstand. Indien het onderzoek daartoe aanleiding geeft, besluiten burgemeester en wethouders tot wijziging van de opgelegde betalings- en aflossingsverplichtingen.

### Paragraaf 3. De aanvraag

### Artikel 67

Vervallen

### Artikel 68

Vervallen

### Artikel 68a

Vervallen

### Paragraaf 4. Opschorting en herziening van de bijstand

### Artikel 69

Vervallen

### Artikel 69a

Vervallen

### Paragraaf 5. Het besluit tot toekenning of wijziging van bijstand

### Artikel 70

Vervallen

### Paragraaf 6. Overige bepalingen

### Artikel 71

Vervallen

## Hoofdstuk VI. De betaling van de bijstand

### Paragraaf 1. Algemeen

### Artikel 72

Vervallen

### Artikel 73

Vervallen

### Artikel 74

Vervallen

### Artikel 75

Vervallen

### Artikel 76

Vervallen

### Artikel 77

Vervallen

### Paragraaf 2. Terugvordering

### Artikel 78

Vervallen

### Artikel 78a

Vervallen

### Artikel 78b

Vervallen

### Artikel 78c

Vervallen

### Artikel 79

Vervallen

### Artikel 80

Vervallen

### Artikel 81

Vervallen

### Artikel 82

Vervallen

### Artikel 83

Vervallen

### Artikel 84

Vervallen

### Artikel 85

Vervallen

### Artikel 86

Vervallen

### Artikel 87

Vervallen

### Artikel 88

Vervallen

### Artikel 89

Vervallen

### Artikel 90

Vervallen

### Artikel 91

Vervallen

## Hoofdstuk VII. Verhaal

### Artikel 92

Vervallen

### Artikel 93

Vervallen

### Artikel 93a

Vervallen

### Artikel 94

Vervallen

### Artikel 95

Vervallen

### Artikel 96

Vervallen

### Artikel 96a

Vervallen

### Artikel 97

Vervallen

### Artikel 98

Vervallen

### Artikel 99

Vervallen

### Artikel 100

Vervallen

### Artikel 101

Vervallen

### Artikel 102

Vervallen

### Artikel 103

Vervallen

### Artikel 104

Vervallen

### Artikel 105

Vervallen

## Hoofdstuk VIII. Aan de bijstand verbonden verplichtingen

### Paragraaf 1. Algemeen

### Artikel 106

Vervallen

### Artikel 107

Vervallen

### Artikel 108

Vervallen

### Artikel 108a

Vervallen

### Artikel 109

Vervallen

### Artikel 110

Vervallen

### Artikel 110a

Vervallen

### Paragraaf 2. Bevordering van de zelfstandige bestaansvoorziening

### Artikel 111

Vervallen

### Artikel 112

Vervallen

### Artikel 113

Vervallen

### Artikel 114

Vervallen

### Artikel 114a

Vervallen

### Artikel 115

Vervallen

### Artikel 115a

Vervallen

## Hoofdstuk IX. Uitvoering en toezicht

### Paragraaf 1. Verantwoordelijkheid voor de uitvoering

### Artikel 116

Vervallen

### Artikel 117

Vervallen

### Artikel 118

Vervallen

### Artikel 119

Vervallen

### Artikel 120

Vervallen

### Paragraaf 2. Inlichtingenverplichting en gegevensuitwisseling

### Artikel 121

Vervallen

### Artikel 122

Vervallen

### Artikel 123

Vervallen

### Artikel 124

Vervallen

### Artikel 125

Vervallen

### Artikel 126

Vervallen

### Artikel 127

Vervallen

### Artikel 128

Vervallen

### Paragraaf 3

### Paragraaf 4. Toezicht

### Artikel 130

Vervallen

### Artikel 131

Vervallen

### Paragraaf 5. Beleidsinformatie

### Artikel 132

Vervallen

### Artikel 133

Vervallen

## Hoofdstuk X

### Artikel 134

Vervallen

### Artikel 134a

Vervallen

### Artikel 135

Vervallen

### Artikel 136

Vervallen

### Artikel 137

Vervallen

### Artikel 137a

Vervallen

## Hoofdstuk XI. Rechtsbescherming

### Artikel 138

Vervallen

### Artikel 139

Vervallen

### Artikel 139a

Vervallen

### Artikel 140

Vervallen

### Artikel 140a

Vervallen

## Hoofdstuk XII. Strafbepalingen

### Artikel 141

Vervallen

### Artikel 142

Vervallen

### Artikel 142a

Het recht tot strafvordering vervalt indien burgemeester en wethouders aan de belanghebbende ter zake van hetzelfde feit reeds een boete hebben opgelegd.

### Artikel 143

Vervallen

## Hoofdstuk XIII. Slotbepalingen

### Artikel 144

Vervallen

### Artikel 144a

Vervallen

### Artikel 145

Vervallen

### Artikel 146

Vervallen

### Artikel 147

Vervallen

### Artikel 148

Vervallen

### Artikel 149

Vervallen
