---
titel: Bouwbesluit
bwb_id: BWBR0005321
type: AMvB
status: geldend
datum_inwerkingtreding: '1992-10-01'
bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0005321
citeertitel: Bouwbesluit
---

# Bouwbesluit

## Hoofdstuk I. Begripsbepalingen

### Artikel 1

**1.**

Voor de toepassing van de bij of krachtens dit besluit gegeven voorschriften wordt verstaan onder:

a. a.
        bouwconstructie: constructie van een bouwwerk of onderdeel van die constructie, welke constructie of welk onderdeel is bestemd om belasting te dragen;
b. b.
        gebruiksoppervlakte: gebruiksoppervlakte als bedoeld in NEN 2580;
c. c.
        gemeenschappelijke ruimte: tot een gebouw behorende ruimte waarop twee of meer woningen of logiesverblijven zijn aangewezen;
d. d.
        klimlijn: denkbeeldige, vloeiend verlopende lijn die de voorkanten van de treden van een trap met elkaar verbindt;
e. e.
        NEN: door de Stichting Nederlands Normalisatie-Instituut uitgegeven norm;
f. f.
        netto-inhoud: netto-inhoud als bedoeld in NEN 2580;
g. g.
        richtlijn bouwprodukten: richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 21 december 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten inzake voor de bouw bestemde produkten (89/106/EEG, *PbEG* L 40);
h. h.
        inwendige scheidingsconstructie: constructie die de scheiding vormt tussen twee voor mensen toegankelijke besloten ruimten van een gebouw, waaronder begrepen de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die scheidingsconstructie aan een bij of krachtens dit besluit gegeven voorschrift;
i. i.
        uitwendige scheidingsconstructie: constructie die de scheiding vormt tussen een voor mensen toegankelijke besloten ruimte van een gebouw en de buitenlucht, de grond of het water, waaronder begrepen de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die scheidingsconstructie aan een bij of krachtens dit besluit gegeven voorschrift;
j. j.
        technische ruimte: besloten ruimte, bestemd voor de plaatsing van de voor het functioneren van een gebouw noodzakelijke apparatuur;
k. k.
        toegankelijkheidssector: gedeelte van een gebouw, bestaande uit een of meer met elkaar in verbinding staande ruimten die mede zijn bestemd voor gebruik door bezoekers;
l. l.
        bijzondere toegankelijkheidssector: gedeelte van een toegankelijkheidssector dat mede is bestemd voor gebruik door rolstoelgebruikers;
m. m.
        veiligheidstrappehuis: verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtweg voert, welke ruimte in de vluchtrichting uitsluitend kan worden bereikt vanuit een niet besloten ruimte;
n. n.
        verblijfsgebied: besloten ruimte, bestaande uit een of meer met elkaar in verbinding staande, op dezelfde bouwlaag gelegen verblijfsruimten en andere afzonderlijke ruimten, anders dan een toilet- of badruimte, technische ruimte of gemeenschappelijke verkeersruimte;
o. o.
        verblijfsruimte: besloten ruimte, bestemd voor het verblijven van mensen;
p. p.
        verkeersruimte: ruimte van een bouwwerk, bestemd voor het bereiken van een andere, van het bouwwerk deel uitmakende ruimte;
q. q.
        vluchtmogelijkheid: van rook gevrijwaarde route, uitsluitend voerend over een of meer vloeren, trappen of hellingbanen, langs welke route het aansluitende terrein kan worden bereikt zonder dat deuren worden gepasseerd die met een sleutel moeten worden geopend;
r. r.
        vluchtweg: van brand gevrijwaarde vluchtmogelijkheid die uitsluitend door een of meer verkeersruimten voert;
s. s.
        vrije doorgang: vrije doorgang als bedoeld in NEN 2580;
t. t.
        vrije hoogte: vrije hoogte als bedoeld in NEN 2580;
u. u.
        vrije vloeroppervlakte: vloeroppervlakte waarboven zich een vrije hoogte bevindt van ten minste 2,1 m.

**2.**

Voor de toepassing van de bij of krachtens dit besluit gegeven voorschriften wordt voorts verstaan onder:

a. a.
        bijeenkomstgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van mondelinge communicatie of cultuur;
b. b.
        cel: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor gedwongen tijdelijk verblijf van mensen die hun hoofdverblijf elders hebben;
c. c.
        cellengebouw: gebouw of een gedeelte van een gebouw, in welk gebouw of welk gedeelte twee of meer cellen zijn gelegen die zijn te bereiken door een of meer verkeersruimten;
d. d.
        complex: verzameling van niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijven die in het kader van een bedrijf of in enigerlei vorm van samenwerking door de rechthebbenden wordt beheerd;
e. e.
        gezondheidszorggebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van medische verpleging, verzorging of behandeling dan wel van medisch onderzoek;
f. f.
        horecagebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor het bedrijfsmatig verstrekken van consumpties en het gebruik daarvan ter plaatse;
g. g.
        industriegebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van bedrijfsmatige bewerking of opslag van materialen of goederen, het bedrijfsmatig telen of opslaan van gewassen of het bedrijfsmatig houden van dieren;
h. h.
        kantoorgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van administratie;
i. i.
        logiesgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, in welk gebouw of welk gedeelte twee of meer logiesverblijven zijn gelegen die zijn te bereiken door een of meer gemeenschappelijke verkeersruimten;
j. j.
        logiesverblijf: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor het bieden van recreatief verblijf of tijdelijk onderdak aan mensen die hun hoofdverblijf elders hebben;
k. k.
        onderwijsgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van onderwijs;
l. l.
        sportgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van sport;
m. m.
        stationsgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor aankomst en vertrek van openbare voorzieningen van weg-, spoorweg-, water- of luchtverkeer;
n. n.
        winkelgebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, welk gebouw of welk gedeelte blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor het verhandelen van materialen, goederen of diensten, en
o. o.
        woongebouw: gebouw of gedeelte van een gebouw, in welk gebouw of welk gedeelte twee of meer woningen zijn gelegen die zijn te bereiken door een of meer gemeenschappelijke verkeersruimten.

## Hoofdstuk II. Technische voorschriften omtrent het bouwen van woningen en woongebouwen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 2

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat die constructie duurzaam bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij de in die norm bedoelde fundamentele belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag een uiterste grenstoestand van een in NEN 6702 bedoelde bouwconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, ter voorkoming van voortschrijdende instorting, een in dat lid bedoelde uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties, met uitzondering van de combinaties met brand, niet zijn overschreden.

**4.**

Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, moet zijn bepaald overeenkomstig:

a. a.
        NEN 6710 en NEN 6770, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720 en NEN 6790, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld steenachtig materiaal;
c. c.
        NEN 6760, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld hout;
d. d.
        NEN 2608, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld glas, en
e. e.
        NEN 6707, indien de bouwconstructie de in die norm bedoelde bevestiging van dakbedekking is.

**5.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het vierde lid is bedoeld, moet het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand van een bouwconstructie zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

**6.**

Onverminderd het derde lid, mag, opdat een woning of woongebouw bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, een uiterste grenstoestand van een in tabel I aangegeven bouwconstructie bij de overeenkomstig NEN 6702 in geval van brand aan te houden bijzondere belastingscombinaties, gedurende de in die tabel voor die bouwconstructie aangegeven tijdsduur van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, bepaald overeenkomstig NEN 6069 dan wel, voor zover van toepassing, NEN 6071, NEN 6072 of NEN 6073, niet zijn overschreden.

Tabel I Brandwerendheid met betrekking tot bezwijken

| Bouwconstructie | Brandwerendheid met betrekking tot bezwijken in minuten |
| --- | --- |
| bouwconstructie waarvan het bezwijken leidt tot het onbruikbaar worden van een vluchtmogelijkheid | 30 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een niet in een woongebouw gelegen woning | 60 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een woongebouw waarin geen vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het woongebouw | 90 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied is gelegen op een hoogte van merer dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het woongebouw | 120 |

**7.** De in tabel I aangegeven waarde van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken van een hoofddraagconstructie als bedoeld in die tabel, mag met ten hoogste 30 minuten zijn verminderd, indien de permanente vuurbelasting van de woning of het woongebouw, bepaald overeenkomstig NEN 6090, niet groter is dan 500 MJ/m^2.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 3

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 1 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet, indien de vloer hoger is gelegen dan 13 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water, de hoogte van de afscheiding ten minste 1,2 m zijn.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste en tweede lid, mag, indien de afscheiding zich bevindt ter plaatse van een raam, zijn volstaan met een hoogte van ten minste 0,85 m.

**4.** Het eerste tot en met derde lid zijn niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 0,6 m boven een aangrenzende vloer dan wel boven het aansluitende terrein of water.

**5.** Tussen een vloer en een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, mag, horizontaal gemeten, geen opening aanwezig zijn die breder is dan 0,05 m.

**6.** Openingen in een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, mogen niet breder zijn dan 0,1 m, tenzij die openingen zich bevinden op een hoogte van meer dan 0,7 m boven de vloer.

**7.** In een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, mogen zich, ter voorkoming van het overklauteren, geen opstapmogelijkheden bevinden tussen 0,2 m en 0,7 m boven de vloer.

### Artikel 4

Een hoogteverschil van meer dan 0,21 m tussen vloeren van verblijfsgebieden, toiletruimten, badruimten en gemeenschappelijke verkeersruimten dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein moet, opdat die gebieden en ruimten op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 5

**1.**

De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 4, moeten ten minste voldoen aan kolom A van tabel II, of, indien de trap is bestemd voor het ontsluiten van een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 dan wel voor het ontsluiten van een woongebouw of van de in dat gebouw gelegen woningen, aan kolom B van die tabel.

Tabel II Afmetingen van een trap

|  | A | B |
| --- | --- | --- |
| minimum breedte van de trap | 0,8 m | 1,1 m |
| minimum vrije hoogte boven de trap | 2,1 m | 2,1 m |
| maximum hoogte van de trap | 4  m | 4  m |
| minimum aantrede ter plaatse van de klimlijn, gemeten loodrecht op de voorkant van de trede | 0,185 m | 0,21 m |
| maximum afmeting van een optrede | 0,21 m | 0,21 m |
| minimum breedte van het tredevlak, gemeten loodrecht op de voorkant van dat vlak | 0,05 m | 0,17 m |
| minimum breedte van het tredevlak ter plaatse van de klimlijn, gemeten loodrecht op de voorkant van dat vlak | 0,23 m | 0,23 m |
| minimum afstand van de klimlijn tot de zijkanten van de trap | 0,3 m | 0,3 m |

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de trap die is bestemd voor het ontsluiten van woningen met een gezamenlijke gebruiksoppervlakte van ten hoogste 270 m^2, voldoen aan kolom A van tabel II.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag de som van een aantrede en twee optreden, gemeten ter plaatse van de klimlijn, ten hoogste 0,7 m, doch niet minder dan 0,57 m zijn.

**4.** Een trap die voldoet aan kolom A van tabel II en een trap als bedoeld in het tweede lid, moeten ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,8 m * 0,8 m.

**5.** Een trap die moet voldoen aan kolom B van tabel II, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,1 m * 1,1 m.

**6.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, waarmee een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 0,6 m, moet aan beide zijkanten vanaf een hoogte van 0,6 m zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,8 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

**7.** Op een afscheiding als bedoeld in het zesde lid, is artikel 3, vijfde tot en met zevende lid, van overeenkomstige toepassing.

**8.** Een trap als bedoeld in het zesde lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3, moet aan ten minste één zijkant zijn voorzien van een leuning waarvan de bovenkant zich bevindt op een hoogte van ten minste 0,8 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

**9.** In afwijking in zoverre van het achtste lid, moet een trap die moet voldoen aan kolom B van tabel II, aan beide zijkanten zijn voorzien van een leuning als bedoeld in dat lid.

**10.** Een trap die is bestemd voor het ontsluiten van een woning of woongebouw en waarmee, gemeten vanaf het aansluitende terrein of een aangrenzende vloer, een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 1,5 m, moet zijn gelegen in een besloten ruimte waarvan de uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend is.

### Artikel 6

**1.**

Een hellingbaan als bedoeld in artikel 4, moet een breedte hebben van ten minste 1,1 m, mag geen grotere hoogte hebben dan 1 m en mag voorts geen grotere helling hebben dan:

a. a.
        1:12, indien het hoogteverschil niet groter is dan 0,25 m;
b. b.
        1:16, indien het hoogteverschil groter is dan 0,25 m doch niet groter dan 0,5 m, en
c. c.
        1:20, indien het hoogteverschil groter is dan 0,5 m.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenkant over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,4 m * 1,4 m.

**3.**

Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet:

a. a.
        tot een hoogte van minder dan 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,04 m boven de hellingbaan, en
b. b.
        vanaf een hoogte van 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,85 m boven de hellingbaan.

**4.** Op een afscheiding als bedoeld in het derde lid, is artikel 3, vijfde tot en met zevende lid, van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 7

**1.** In een woning en in een woongebouw moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet de voorziening voor elektriciteit in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van elektriciteit.

**3.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 8

**1.** In een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte moet, opdat op veilige wijze van die ruimte gebruik kan worden gemaakt, ten minste één verlichtingsinstallatie aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening voor elektriciteit en die over de ten minste vereiste breedte van die ruimte, gemeten op de vloer van die ruimte, een verlichtingssterkte van ten minste 10 lux kan geven.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een in een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte gelegen trap of hellingbaan, alsmede op de kooi van een lift.

**3.** De verlichtingsinstallatie van de kooi van een lift is aangesloten op een voorziening voor noodstroom, die binnen vijftien seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit, gedurende ten minste zestig minuten een verlichtingssterkte kan geven van ten minste één lux.

### Artikel 9

**1.** In een woning moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor gas aanwezig zijn.

**2.** Het eerste lid geldt niet voor een woning in een woongebouw, indien die woning kan worden aangesloten op een gemeenschappelijke voorziening voor de verwarming van de in dat woongebouw gelegen woningen.

**3.** Indien het tweede lid van toepassing is, moet in het woongebouw een voorziening voor gas aanwezig zijn.

**4.** Een voorziening voor gas moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

**5.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing, indien de woning of het woongebouw is aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor de verwarming van meer dan één woning.

### Artikel 10

**1.** De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 9, eerste lid, moet, opdat gas kan worden betrokken, in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van gas.

**2.**

De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 9, eerste lid, moet, opdat op die voorziening op gas gestookte verbrandingstoestellen kunnen worden aangesloten, voorts onderscheidenlijk ten minste één aansluitpunt hebben ter plaatse van:

a. a.
        de opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in artikel 53;
b. b.
        de opstelplaats voor een stooktoestel, bedoeld in artikel 55, en
c. c.
        de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 56.

**3.** Het tweede lid, aanhef en onderdeel *c*, is niet van toepassing, indien in de woning het stooktoestel en het warmwatertoestel zijn samengevoegd dan wel in het woongebouw een gemeenschappelijk warmwatertoestel aanwezig is.

**4.** De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 9, derde lid, moet, opdat gas kan worden betrokken, in de gemeenschappelijke meterruimte een aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van gas.

**5.** De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 9, derde lid, moet, opdat op die voorziening een stooktoestel kan worden aangesloten, ten minste één aansluitpunt hebben ter plaatse van de opstelplaats, bedoeld in artikel 64.

### Artikel 11

**1.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg of boven een strook van 0,6 m grenzend aan die weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg of strook, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg of strook.

**2.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een niet voor motorvoertuigen openstaande weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die weg.

**3.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een vloer van een gemeenschappelijke verkeersruimte of boven een trap of hellingbaan die in die ruimte is gelegen, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die ruimte, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die vloer, respectievelijk die trap of hellingbaan.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op een deur, indien de gemeenschappelijke verkeersruimte, gemeten ter plaatse van die deur in een onder een hoek van 90° geopende stand, een vrije doorgang heeft van ten minste 0,85 m.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 12

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Materiaal, toegepast aan de binnenzijde van een schacht, koker of kanaal moet, indien die schacht, die koker of dat kanaal grenst aan meer dan één brandcompartiment als bedoeld in NEN 6082, en een inwendige doorsnede heeft die groter is dan 0,015 m^2, over een dikte van 0,01 m, gemeten loodrecht op de binnenzijde, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**3.** Het tweede lid is niet van toepassing, indien de schacht, de koker of het kanaal is gelegen in en uitsluitend is bestemd voor een of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten.

**4.** Onverminderd het tweede lid, moet een schacht, koker of kanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig zijn overeenkomstig NEN 6062.

**5.** Onverminderd het tweede en vierde lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**6.** De horizontale afstand tussen de uitmonding van een voorziening voor de afvoer van rook van een op vaste brandstof gestookt toestel en een in NEN 6063 bedoeld brandgevaarlijk dak van een ander bouwwerk mag niet minder zijn dan 15 m.

**7.** Een dak mag, bepaald overeenkomstig NEN 6063, niet brandgevaarlijk zijn.

**8.** Het zevende lid is niet van toepassing op het dak van een woning, voor zover dat dak is gelegen op een afstand van ten minste 15 m van de perceelsgrens.

**9.** In afwijking van het achtste lid, mag, indien het perceel waarop de woning is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

### Artikel 13

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, vloer of de bovenzijde van een trap, moet, ter beperking van de ontwikkeling van brand, ten minste behoren tot klasse 4 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6082.

**2.** Een vloer en de bovenzijde van een trap moeten ten minste behoren tot klasse T3 van de in NEN 1775 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6082.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet een constructie-onderdeel van een ruimte waardoor een vluchtweg voert, met uitzondering van een vloer en de bovenzijde van een trap, aan de naar de vluchtweg toegekeerde zijde ten minste behoren tot klasse 2 van de bijdrage tot brandvoortplanting.

**4.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moeten een vloer en de bovenzijde van een trap waarover een vluchtweg voert, behoren tot klasse T1 van de bijdrage tot brandvoortplanting.

**5.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet een uitwendige scheidingsconstructie van een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, aan de naar de buitenlucht toegekeerde zijde tot een hoogte van ten minste 2,5 m boven het aansluitende terrein behoren tot klasse 1 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting.

**6.** Het vijfde lid is niet van toepassing op een borstwering waarvan de bovenkant niet hoger is gelegen dan 1,5 m boven het aansluitende terrein, en op een deur, raam, kozijn en een daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel.

### Artikel 14

**1.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een besloten ruimte waardoor geen vluchtweg voert, anders dan een gemeenschappelijke toiletruimte of een gemeenschappelijke badruimte, en een besloten verkeersruimte waardoor een vluchtweg voert, is, ter beperking van uitbreiding van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6068, ten minste 30 minuten. Indien die vluchtweg door een veiligheidstrappehuis voert, is die weerstand ten minste 60 minuten.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen brandcompartimenten als bedoeld in NEN 6082, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 60 minuten zijn.

**3.** In afwijking van het tweede lid, mag de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen in een woongebouw gelegen woningen waarvan de permanente vuurbelasting, bepaald overeenkomstig NEN 6090, niet groter is dan 100 MJ/m^2, ten minste 30 minuten zijn.

**4.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen brandcompartimenten als bedoeld in NEN 6082, mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

**5.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen een stookruimte en een andere besloten ruimte mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

**6.** De weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment als bedoeld in NEN 6082, en een schacht, koker of kanaal met een inwendige doorsnede groter dan 0,015 m^2 is, bepaald volgens NEN 6068, ten minste 60 minuten.

**7.** Het zesde lid is niet van toepassing ten aanzien van een schacht, koker of kanaal, bestemd voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht en hetzij grenzend aan ten hoogste één brandcompartiment als bedoeld in NEN 6082, hetzij gelegen in en uitsluitend bestemd voor een of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten.

**8.**

De weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een woning of woongebouw en een ander, op hetzelfde perceel gelegen gebouw moet, bepaald overeenkomstig NEN 6082, ten minste 60 minuten zijn. Dit voorschrift geldt niet tussen een woning en een gebouw met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m^2, bestaande uit een of meer gebouwen die:

1°. 1°.
        uitsluitend zijn bestemd voor opslag van goederen of materialen, anders dan bij ministeriële regeling aangegeven brandbare, brandbevorderende of bij brand gevaar opleverende stoffen, of
2°. 2°.
        geen woning zijn of gebouwen zijn anders dan bedoeld in artikel 1, tweede lid, onderdeel *a* tot en met *c* en *e* tot en met *o*.

**9.** De weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een woning of woongebouw en een op een ander perceel gelegen gebouw moet, bepaald overeenkomstig NEN 6082, ten minste 60 minuten zijn, met dien verstande dat bij de bepaling van die weerstand moet zijn uitgegaan van een identiek, doch spiegelsymmetrisch ten opzichte van de perceelsgrens gelegen gebouw.

**10.** In afwijking van het achtste en negende lid mag, indien de permanente vuurbelasting van de woning of het woongebouw, bepaald overeenkomstig NEN 6090, niet groter is dan 500 MJ/m^2, de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag ten minste 30 minuten zijn.

**11.** In een inwendige scheidingsconstructie, waarvoor een eis voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag geldt, tussen een woning of woongebouw en een ander gebouw dan wel tussen een woning of woongebouw en een ander gedeelte van het gebouw waarin de woning of het woongebouw is gelegen mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

### Artikel 15

**1.** In een woning moet zich, opdat bij brand vanuit de woning op veilige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt, tussen verblijfsruimten die niet op dezelfde bouwlaag zijn gelegen een inwendige scheidingsconstructie bevinden waarvan de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, bepaald overeenkomstig NEN 6068, ten minste 20 minuten is.

**2.** In een woning moet zich tussen een verblijfsruimte en een ruimte die is gelegen op een andere bouwlaag die niet grenst aan de bouwlaag waarop de verblijfsruimte is gelegen, een inwendige scheidingsconstructie bevinden waarvan de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, bepaald overeenkomstig NEN 6068, ten minste 20 minuten is.

**3.** In een woning moet zich in de uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte van waaruit het aansluitende terrein niet rechtstreeks kan worden bereikt door een of meer verkeersruimten waarvan de inwendige scheidingsconstructie met een verblijfsruimte, badruimte of bergruimte een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, bepaald overeenkomstig NEN 6068, heeft van ten minste 20 minuten, ten minste één beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, waarvan de onderzijde niet hoger is gelegen dan 1 m boven de vloer van de verblijfsruimte en waarmee een opening kan worden bewerkstelligd waarvan de afmetingen in horizontale richting ten minste 0,5 m en in verticale richting ten minste 0,8 m zijn.

**4.** In afwijking van het derde lid, moet de verblijfsruimte waarvan een vloer hoger is gelegen dan 7 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van de woning of het woongebouw, wat brandveiligheid betreft zodanig zijn ingericht, dat vanuit die ruimte op gelijkwaardige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt als met dat lid is beoogd.

**5.** In afwijking in zoverre van het eerste tot en met derde lid, behoeft, indien zich in de inwendige scheidingsconstructie een deur bevindt, een onder de deur gelegen deel van die constructie met een oppervlakte van ten hoogste 0,018 m^2, van welk deel de bovenkant niet meer dan 0,05 m boven het vloeroppervlak is gelegen, niet aan de in die leden gestelde eisen te voldoen.

**6.** De kortste afstand tussen een in NEN 6061 bedoelde stookplaats en de verticale projectie van een trap waarmee een hoogteverschil is overbrugd tussen de vloer van de ruimte waarin die opstelplaats zich bevindt en de vloer van een hoger gelegen ruimte, mag niet minder zijn dan 1,5 m.

### Artikel 16

**1.** Een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 en een woongebouw moeten, opdat bij brand vanuit die woning of dat gebouw op veilige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt, zijn voorzien van vluchtmogelijkheden die wat aantal, situering en inrichting betreft, ten minste voldoen aan het daaromtrent gestelde in NEN 6082.

**2.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een constructie-onderdeel mag aan de naar een besloten ruimte van de woning of het woongebouw toegekeerde zijde, bepaald overeenkomstig NEN 6082, geen grotere rookdichtheid als bedoeld in NEN 6066 hebben dan 10 m-1.

**3.**

In afwijking in zoverre van het tweede lid moet, indien door de besloten ruimte een vluchtweg voert, de rookdichtheid een waarde hebben van ten minste:

a. a.
        5,4 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 1 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6082, en
b. b.
        2,2 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 2 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6082.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op een vloer en de bovenzijde van een trap waarover de vluchtweg voert.

**5.**

De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen:

a. a.
        ruimten waardoor een vluchtweg voert;
b. b.
        een in NEN 6082 bedoeld brandcompartiment en een in die norm bedoeld vluchttrappehuis;
c. c.
        een in NEN 6082 bedoeld brandcompartiment en een liftschacht waarin een brandweerlift is gelegen;
d. d.
        een schacht, koker of kanaal en een ruimte waardoor een vluchtweg voert, en
e. e.
        een schacht, koker of kanaal en een liftschacht waarin een brandweerlift is gelegen,

moet, bepaald overeenkomstig NEN 6075, een waarde hebben van ten minste 30 minuten.

**6.** Het vijfde lid is niet van toepassing ten aanzien van een schacht, koker of kanaal, welke is bestemd voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht en is gelegen in en uitsluitend is bestemd voor een of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten.

**7.** In de inwendige scheidingsconstructie tussen de in het vijfde lid, onderdelen *a* tot en met *c* bedoelde ruimten mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een deur die, tenzij het in onderdeel *b* bedoelde brandcompartiment een woning is, zelfsluitend moet zijn.

### Artikel 17

**1.** In een woongebouw mag, opdat de brandweer gebruikers van dat gebouw in geval van brand kan redden en brand kan bestrijden, de afstand tussen een toegang van een gemeenschappelijke verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, en de toegang van een op die trap aangewezen, op dezelfde bouwlaag gelegen woning of gemeenschappelijk verblijfsgebied, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 45 m.

**2.** Een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet zijn voorzien van een overeenkomstig het derde lid te bepalen aantal brandweerliften waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN-EN 81-1 voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, of NEN-EN 81-2 voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**3.** De afstand tussen de toegang van een brandweerlift en de toegang van een op die lift aangewezen, op dezelfde bouwlaag gelegen woning of gemeenschappelijk verblijfsgebied, mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 90 m.

**4.** Een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 moet, opdat gebruikers van die woning op veilige wijze uit die woning kunnen vluchten, zijn voorzien van vluchtwegaanduidingen die ten minste voldoen aan NEN 6088.

### Artikel 18

**1.** Een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet, met het oog op brandbestrijding, zijn voorzien van een overeenkomstig het tweede lid te bepalen aantal droge blusleidingen waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN 1594.

**2.** De afstand tussen een brandslangaansluiting van een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, en een toegang van een op die aansluiting aangewezen, op dezelfde bouwlaag gelegen woning of gemeenschappelijk verblijfsgebied mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 50 m.

**3.** Indien in een woongebouw een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, zijn voorzien van een elektrisch aangedreven pomp.

**4.** De pomp, bedoeld in het derde lid, moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom, opdat die pomp binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit gedurende ten minste 24 uren kan functioneren en gedurende ten minste 6 uren in bedrijf kan blijven.

**5.** Een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 moet zijn voorzien van een overeenkomstig het zevende lid te bepalen aantal brandslanghaspels.

**6.** Een brandslanghaspel als bedoeld in het vijfde lid, moet zijn voorzien van een slang met een lengte van ten hoogste 20 m, van welke slang de statische druk bij het mondstuk bij gelijktijdig gebruik van twee op dezelfde waterleiding aangesloten brandslanghaspels ten minste 100 kPa is en de capaciteit ten minste 1,3 m^3/h is.

**7.**

Bij de bepaling van het aantal brandslanghaspels als bedoeld in het vijfde lid, moet, opdat elk punt van een vloer van de woning met bluswater kan worden bereikt, zijn uitgegaan van:

a. a.
        2/3 van de beschikbare slanglengte, voor zover die slang voert door een verblijfsgebied, en
b. b.
        de totale beschikbare slanglengte, voor zover die slang niet voert door een verblijfsgebied,

vermeerderd met 5 m.

### Artikel 19

Onverminderd de artikelen 12 tot en met 18, moet een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 70 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, wat brandveiligheid betreft zodanig zijn ingericht dat het gebouw in gelijke mate brandveilig is als is beoogd met de bij of krachtens die artikelen gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 4. Sociale veiligheid

### Artikel 20

**1.** Een toegang van een woongebouw moet, met het oog op het tegengaan van veel voorkomende criminaliteit, zijn voorzien van een zelfsluitende deur die van buitenaf slechts met behulp van een sleutel kan worden geopend.

**2.** Ten minste één deur als bedoeld in het eerste lid, moet vanuit elke woning die op die deur is aangewezen, rechtstreeks kunnen worden geopend.

**3.** Ter plaatse van de in het tweede lid bedoelde deur moet aan de buitenkant een voorziening aanwezig zijn waarmee een in de woning waarneembaar signaal kan worden gegeven, alsmede een vanuit de woning bedienbare spreekinstallatie.

### Artikel 20a

**1.** Deuren, ramen, kozijnen en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen in een uitwendige scheidingsconstructie van een woning, die bepaald overeenkomstig NEN 5087, bereikbaar zijn, moeten, bepaald overeenkomstig NEN 5096, een weerstandsklasse voor inbraakwerendheid hebben van tenminste 2.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een inwendige scheidingsconstructie tussen een woning en een niet in die woning gelegen ruimte.

#### Paragraaf 5. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 21

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 2 tot en met 20a, moet een woning of woongebouw een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 22

**1.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht moet, ter beperking van geluidhinder in het verblijfsgebied, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig de Wet geluidhinder (*Stb.* 1979, 99), en 35 dB(A), met een minimum van 20 dB(A).

**2.** In afwijking van het eerste lid moet, indien ingevolge de Wet geluidhinder in het verblijfsgebied een hogere geluidsbelasting dan 35 dB(A) is toegestaan, de karakteristieke geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie en de toegestane geluidsbelasting in dat gebied, met een minimum van 20 dB(A).

**3.**

De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig NEN 5077, afhankelijk van de in de eerste kolom van tabel III gegeven geluidsbelasting van die constructie, bepaald overeenkomstig de Luchtvaartwet (*Stb.* 1958, 47), ten minste gelijk zijn aan de bij die geluidsbelasting in de tweede kolom van die tabel aangegeven waarde. Tabel III Geluidwering in geval van luchtvaartlawaai

| Geluidsbelasting in Ke Vereiste karakteristieke geluidwering |
| --- |
| in dB(A) |
| 36-40 30 |
| 41-45 33 |
| 46-50 36 |
| meer dan 50 39 |

**4.** De karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied van een woning, bestemd voor nachtverblijf, die de scheiding vormt tussen dat gebied en de buitenlucht, bepaald volgens NEN 5077, is ten minste gelijk aan het verschil tussen de L_Aeq geluidsbelasting, veroorzaakt door structureel uitgevoerd nachtelijk vliegverkeer, op die constructie en L_Aeq 26 dB(A); de L_Aeq geluidsbelasting in dB(A) buiten een woning voor startend en landend vliegverkeer wordt berekend overeenkomstig de Regeling berekening nachtelijke geluidsbelasting, waarbij de geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie onderscheiden naar startend en landend vliegverkeer (L_gevel;m) gelijk wordt gesteld aan 0 dB(A).

**5.** Indien krachtens de Luchtvaartwet of artikel 108 van de Wet geluidhinder een andere dan de in het derde en het vierde lid, gegeven eis ten aanzien van de geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie is gesteld, blijven het derde en het vierde lid buiten toepassing.

**6.** Indien op grond van het eerste tot en met het vijfde lid met betrekking tot een of meer soorten geluid tegelijkertijd verschillende eisen aan de geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie zijn gesteld, geldt de zwaarste van de ingevolge die leden gestelde eisen.

**7.** Op een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied, zijn het eerste tot en met het zesde lid van overeenkomstige toepassing.

**8.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie de scheiding vormt met de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan de waarde van de karakteristieke geluidwering, bedoeld in het eerste tot en met het zesde lid, verminderd met 2 dB(A).

**9.** Op een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte, is het achtste lid van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 23

**1.** Het in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidsniveau van een in een woning gelegen toilet met waterspoeling, kraan of mechanisch ventilatiesysteem mag, ter beperking van geluidsoverlast, bepaald overeenkomstig die norm, in een niet tot die woning behorend verblijfsgebied niet hoger zijn dan 30 dB(A).

**2.** Het in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidsniveau van een in een woongebouw, doch buiten een van dat gebouw deel uitmakende woning gelegen toilet met waterspoeling, warmwatertoestel, installatie voor het verhogen van de waterdruk, kraan, mechanisch ventilatiesysteem of lift, mag, bepaald overeenkomstig die norm, in een verblijfsgebied van een woning of van een ander gebouw niet hoger zijn dan 30 dB(A).

### Artikel 24

**1.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen een besloten ruimte van een woning en een niet tot die woning behorend verblijfsgebied alsmede tussen een besloten ruimte van een woongebouw en een in een woning gelegen verblijfsgebied moeten, ter beperking van geluidhinder in het verblijfsgebied, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan 0 dB.

**2.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen een besloten ruimte van een woning en een tot een andere woning of een woongebouw behorende besloten, niet van een verblijfsgebied deel uitmakende ruimte, geen gemeenschappelijke verkeersruimte zijnde, moeten, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan -5 dB.

**3.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen in een woning gelegen verblijfsruimten moeten, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan -20 dB.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing, indien de in dat lid bedoelde verblijfsruimten in dezelfde bouwlaag zijn gelegen en in open verbinding staan met elkaar dan wel zich in de inwendige scheidingsconstructie tussen die verblijfsruimten een beweegbaar constructie-onderdeel bevindt.

### Artikel 25

De getalwaarde van de in NEN 5078 bedoelde totale geluidsabsorptie van een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte die is bestemd voor het ontsluiten van in een woongebouw gelegen woningen, moet, ter beperking van geluidhinder in aan die verkeersruimte grenzende woningen, in elk van de octaafbanden met middenfrequenties van 250, 500, 1000 en 2000 Hz, uitgedrukt in m^2 en bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan 1/8 van de getalwaarde van de inhoud van die ruimte, uitgedrukt in m^3.

### Artikel 26

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in de woning of het woongebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** Een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte, voorzover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**4.** Een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid, mag, bepaald overeenkomstig NEN 2690, geen grotere specifieke luchtvolumestroom als bedoeld in die norm hebben dan 20.10-6 m^3/(m^2.s).

### Artikel 27

**1.** De in NEN 2778 bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte van een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte mag, ter beperking van vorming van allergenen, bepaald overeenkomstig die norm, niet lager zijn dan 0,65.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** De in NEN 2778 bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte van een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, mag, bepaald overeenkomstig die norm, niet lager zijn dan 0,65.

**4.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing op in de in die leden bedoelde scheidingsconstructies aanwezige kozijnen, alsmede op in die constructies aanwezige deuren en ramen of daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen.

**5.** Een constructie die de scheiding vormt tussen een toiletruimte en een andere besloten ruimte, de buitenlucht, de grond of het water, mag, ter beperking van het vanuit de toiletruimte kunnen binnendringen van vocht in die constructie, aan de naar de toiletruimte toegekeerde oppervlakte tot een hoogte van 1,2 m boven de vloer van die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname als bedoeld in die norm hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname groter mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s1/2).

**6.** Het vijfde lid is van overeenkomstige toepassing op een badruimte, met dien verstande dat ter plaatse van het bad of de douche over een lengte van ten minste 3 m een hoogte van 2,1 m boven de vloer van die ruimte moet zijn aangehouden.

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 28

**1.** Een woning of woongebouw moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in en bij de woning of het woongebouw, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.**

De voorziening voor afvalwater en faecaliën heeft ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        bij een opstelplaats voor het aanrecht;
b. b.
        in een toiletruimte;
c. c.
        in een badruimte, en
d. d.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur.

**3.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet een capaciteit hebben die, bepaald overeenkomstig NEN 3215, ten minste gelijk is aan de in die norm aangegeven belasting van die voorziening en moet, bepaald overeenkomstig die norm, lucht- en waterdicht zijn.

### Artikel 29

**1.** Het dak moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie bij de woning of het woongebouw, een voorziening hebben voor de opvang en afvoer van hemelwater, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor hemelwater moet voor de opvang en afvoer van hemelwater een capaciteit hebben die, bepaald overeenkomstig NEN 3215, ten minste gelijk is aan de overeenkomstig die norm bepaalde belasting van die voorziening.

**3.** De voorziening voor hemelwater, voor zover die voorziening binnen de woning of het woongebouw is gelegen, moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in de woning of het woongebouw, bepaald overeenkomstig NEN 3215, lucht- en waterdicht zijn.

**4.** De voorziening voor hemelwater mag zijn samengevoegd met de voorziening voor afvalwater en faecaliën, tenzij de voorziening voor hemelwater kan worden aangesloten op het openbaar riool dat uitsluitend is bestemd voor de afvoer van hemelwater.

**5.** Indien toepassing is gegeven aan het vierde lid, moet de samengevoegde voorziening een capaciteit hebben die, bepaald overeenkomstig NEN 3215, ten minste gelijk is aan de overeenkomstig die norm bepaalde belasting van die voorziening.

### Artikel 30

**1.** In een verblijfsgebied, verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.**

De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet voldoen aan NEN 1087, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de richting van de luchtstroming, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven, en
b. b.
        bij de bepaling van de ligging van een opening van de voorziening, voorzieningen voor de afvoer van rook en voorzieningen voor de afvoer van binnenlucht die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woningbouw is gelegen, en voorzieningen ten behoeve van de ontluchting van een voorziening voor afvalwater en faecaliën buiten beschouwing blijven.

**3.** Een opening van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van de woning of het woongebouw.

**4.** In afwijking van het derde lid, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**5.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsgebied en voor de afvoer van binnenlucht uit dat gebied moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste 0,9.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van dat gebied, met een minimum van 7.10-3 m^3/s.

**6.** Onverminderd het vijfde lid, moet, indien in het verblijfsgebied een opstelplaats voor een kooktoestel is gelegen, de capaciteit voor de toevoer van verse lucht naar dat gebied en de afvoer van binnenlucht uit dat gebied, bepaald overeenkomstig NEN 1087, ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**7.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het vijfde en zesde lid, naar een in een woning gelegen verblijfsgebied moet plaatsvinden vanuit een ander in die woning gelegen verblijfsgebied, een tot de woning behorende verkeersruimte of van buiten, met dien verstande dat ten minste 50% van de in die leden bedoelde capaciteit voor de toevoer naar de in de woning gelegen verblijfsgebieden rechtstreeks van buiten moet plaatsvinden.

**8.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het vijfde en zesde lid, naar een gemeenschappelijk verblijfsgebied van een woongebouw moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**9.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste 7.10-3 m^3/s.

**10.** Onverminderd het negende lid, moet, indien zich in de verblijfsruimte een opstelplaats voor een kooktoestel bevindt, de capaciteit voor de toevoer van verse lucht naar die ruimte en de afvoer van binnenlucht uit die ruimte ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**11.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een al of niet met een toiletruimte samengevoegde badruimte.

**12.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het elfde lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**13.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een woning moeten, opdat sterk verontreinigde binnenlucht snel kan worden afgevoerd, beweegbare constructie-onderdelen aanwezig zijn waarmee, bepaald overeenkomstig NEN 1087, in een verblijfsgebied een totale capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kan worden bewerkstelligd van ten minste 6.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van dat gebied.

**14.** Onverminderd het dertiende lid, moet in een verblijfsruimte een capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kunnen worden bewerkstelligd van ten minste 3.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die ruimte.

### Artikel 31

**1.** In een ruimte als bedoeld in het vijfde lid moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht aanwezig zijn.

**2.** De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, wat de richting van de luchtstroming betreft, voldoen aan NEN 1087, met dien verstande dat bij de bepaling van die richting bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven. Op de inrichting van de voorziening voor de afvoer van binnenlucht van een opslagruimte voor afval is voorts van toepassing de eis voor de plaats van een opening, bedoeld in NEN 1087; daarbij blijven buiten beschouwing bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen, die op een aangrenzend perceel liggen.

**3.** Een opening de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van de woning of het woongebouw.

**4.** In afwijking van het derde lid, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**5.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        0,7.10-3 m^3/s per m^2 vrije vloeroppervlakte van een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte, gemeten over de ten minste vereiste breedte van die ruimte;
b. b.
        6.10-3 m^3/s per m^2 vrije vloeroppervlakte van een liftkooi;
c. c.
        0,1 m^3/s voor een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3, en
d. d.
        2.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud voor een meterruimte, met een minimum van 2.10-3 m^3/s.

**6.** De toevoer van verse lucht naar een gemeenschappelijke verkeersruimte of een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3, moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**7.** De afvoer van binnenlucht uit een gemeenschappelijke verkeersruimte of een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3 moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**8.** De toevoer van verse lucht naar de kooi van een brandweerlift en de afvoer van binnenlucht uit die kooi moeten plaatsvinden vanuit respectievelijk naar de liftschacht.

**9.** De toevoer van verse lucht naar de liftschacht, bedoeld in het achtste lid, en de afvoer van binnenlucht uit die schacht mogen niet vanuit respectievelijk naar een andere binnen de woning of het woongebouw gelegen besloten ruimte plaatsvinden, tenzij die ruimte een gemeenschappelijke verkeersruimte is, waarin een trap is gelegen die is bestemd voor het ontsluiten van in het woongebouw gelegen woningen.

### Artikel 32

**1.** In een woning of woongebouw moet, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, ten behoeve van een opstelplaats voor een verbrandingstoestel, niet zijnde een kooktoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van niet meer dan 15 kW, een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, wat de toevoer van verbrandingslucht betreft, bepaald overeenkomstig NEN 1087, en, wat de afvoer van rook betreft, bepaald overeenkomstig NEN 2757, een in NEN 2757 aangegeven capaciteit hebben.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet bij een verbrandingstoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van meer dan 130 kW, de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook zodanig zijn, dat de toe- en afvoer met een op dat toestel afgestemde capaciteit plaatsvinden.

**4.**

Onverminderd het tweede of derde lid, moet, tenzij artikel 9, vijfde lid, van toepassing is, ten behoeve van:

a. a.
        de opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in artikel 53 of 62, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 2 kW;
b. b.
        de opstelplaats voor een stooktoestel, bedoeld in artikel 55 of 64, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 30 W per m^2 gebruiksoppervlakte van de woning of van de op dat toestel aangewezen woningen in een woongebouw met een minimum van 6 kW per opstelplaats, en
c. c.
        de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 56 of 65, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 20 W per m^2 gebruiksoppervlakte van de woning of van de op dat toestel aangewezen woningen in een woongebouw met een minimum van 6 kW per opstelplaats.

**5.** In afwijking in zoverre van het vierde lid, mag, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met het stooktoestel, zijn uitgegaan van een belasting van dat samengevoegde toestel van ten minste 30 W per m^2 gebruiksoppervlakte van de woning, met een minimum van 6 kW per opstelplaats.

**6.**

De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die voorziening is bestemd voor de toevoer van verbrandingslucht, moet, indien die toevoer rechtstreeks van buiten plaatsvindt, ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de richting van de luchtstroming, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven, en
b. b.
        bij de bepaling van de ligging van een opening van de voorziening, voorzieningen voor de afvoer van rook en voorzieningen voor de afvoer van binnenlucht die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, en voorzieningen ten behoeve van de ontluchting van een voorziening voor afvalwater en faecaliën buiten beschouwing blijven.

**7.** De opening van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die opening is bestemd voor de toevoer van verbrandingslucht, moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van de woning of het woongebouw.

**8.** In afwijking van het zevende lid, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**9.**

De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die voorziening is bestemd voor de afvoer van rook, moet ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de plaats van de uitmonding van die voorziening in een uitwendige scheidingsconstructie, niet zijnde het dak, tussen die uitmonding en de perceelsgrens, langszij gemeten, een afstand moet zijn aangehouden van ten minste 1 m en, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie, van ten minste 2 m, en
b. b.
        bij de bepaling van de plaats van de uitmonding van die voorziening, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven.

**10.** In afwijking van het negende lid, onderdeel *a*, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**11.** Indien toepassing is gegeven aan het negende lid, aanhef en onderdeel *b*, moet de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die voorziening is bestemd voor natuurlijke afvoer van rook, ter voorkoming van het terugstromen van die rook, zijn voorzien van een goed functionerende kap.

### Artikel 33

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van de aanwezigheid in of bij een woning of woongebouw van een voor de gezondheid onaanvaardbare mate van vergiftige of hinderlijke stoffen of van ioniserende stralen als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel *e*, van de Kernenergiewet (*Stb.* 1963, 82), voorschriften worden gegeven omtrent het in de constructie toepassen van materialen waaruit die stoffen kunnen vrijkomen of die stralen kunnen ontstaan.

### Artikel 34

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van blootstelling van gebruikers van een woning of woongebouw aan uit de grond afkomstige schadelijke stoffen of straling, voorschriften worden gegeven waaraan een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt met de grond, alsmede een constructie die de scheiding vormt tussen een woning of woongebouw en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit artikel, moeten voldoen.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 35

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie mogen zich, ter beperking van het in de woning of het woongebouw kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenkant de uitmonding vormt van een verticaal kanaal.

**3.** Onder een woning of woongebouw moet ter plaatse van de uitwendige scheidingsconstructie tot een diepte van ten minste 0,6 m, gemeten vanaf het aansluitende terrein, een scherm aanwezig zijn waarin zich geen openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 36

**1.** In een woning of woongebouw moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn.

**2.** De inrichting van een voorziening voor drinkwater moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 37

**1.** De voorziening voor drinkwater, bedoeld in artikel 36, eerste lid, moet, opdat drinkwater kan worden betrokken, in de meterruimte, bedoeld in artikel 50, of, indien toepassing is gegeven aan artikel 58, 59, 62, 63 of 65, in de meterruimte, bedoeld in artikel 61, ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van drinkwater.

**2.**

De voorziening voor drinkwater heeft, opdat op die voorziening watertoestellen kunnen worden aangesloten, voorts ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        bij een opstelplaats voor het aanrecht;
b. b.
        in een toiletruimte;
c. c.
        in een badruimte;
d. d.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur;
e. e.
        bij een opstelplaats voor een warmwatertoestel, en
f. f.
        bij een brandslanghaspel.

### Artikel 38

**1.** In een woning of woongebouw, moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water, een voorziening voor warm water aanwezig zijn, waarvan de inrichting ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**2.** De warmwatervoorziening moet, opdat voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden betrokken, ter plaatse van de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 56 of 65, ten minste één aansluitpunt hebben voor aansluiting van dat toestel op die voorziening.

**3.** De warmwatervoorziening heeft voorts ten minste één aansluitpunt in de badruimte.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 39

**1.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsgebied moet, met het oog op de toetreding van daglicht en het uitzicht naar buiten, een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in NEN 2057, aanwezig zijn, die, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk is aan 10% van de vloeroppervlakte van het verblijfsgebied.

**2.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsruimte moet, bepaald overeenkomstig NEN 2057, een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in die norm, van ten minste 0,5 m^2 aanwezig zijn.

**3.** Bij de bepaling van de in het eerste en tweede lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, en daglichtopeningen in een uitwendige scheidingsconstructie, voor zover die openingen, gemeten loodrecht op die openingen, zijn gelegen op een afstand van minder dan 2 m van de perceelsgrens, buiten beschouwing.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**5.** Bij de bepaling van de in het eerste en tweede lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte moet de in rekening te brengen belemmeringshoek , bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

**6.** In afwijking in zoverre van het eerste of tweede lid, mag de equivalente daglichtoppervlakte zich bevinden in een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied of verblijfsruimte, indien die inwendige constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een toiletruimte, badruimte of bergruimte.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 40

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 22 tot en met 39, moet een woning of woongebouw een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Toegankelijkheid

### Artikel 41

**1.** Een toegang van een woning of woongebouw, een verblijfsgebied, een verblijfs-, toilet-, en badruimte, de bergruimte, de gemeenschappelijke opslagruimte voor huishoudelijk afval, een gemeenschappelijk verblijfsgebied, een gemeenschappelijke verblijfsruimte, een gemeenschappelijke verkeersruimte en van een lift, heeft, met het oog op de toegankelijkheid, een vrije doorgang met een breedte van ten minste 0,85 m en een hoogte van ten minste 2,1 m boven die breedte.

**2.** Een verkeersruimte heeft een vrije vloeroppervlakte met een breedte van ten minste 0,85 m. Voor een gemeenschappelijke verkeersruimte is de breedte ten minste 1,1 m.

**3.** In een woongebouw is ter plaatse van de toegang van dat gebouw en ter plaatse van de toegang van een lift een vrije vloeroppervlakte gelegen met een breedte van ten minste 1,5 m en een lengte van ten minste 1,5 m.

**4.** Een gemeenschappelijke verkeersruimte heeft, opdat rolstoelgebruikers kunnen keren, ten minste één vrije vloeroppervlakte met een breedte van ten minste 1,5 m en een lengte van 1,5 m. Deze eis geldt niet, indien een rolstoelgebruiker vanaf die verkeersruimte zonder te behoeven keren het aansluitende terrein kan bereiken.

### Artikel 42

**1.**

Het hoogteverschil tussen ten minste één toegang van een woning en van een woongebouw en het aansluitende terrein of de vloer van een gemeenschappelijke verkeersruimte is, opdat die woning mede door rolstoelgebruikers kan worden binnengegaan en verlaten, ten hoogste 0,02 m.

Het hoogteverschil tussen een vloer van een woning of van een woongebouw en de buitenruimte is ten hoogste 0,02 m.

**2.** In of bij een woongebouw waarin de toegang van een woning hoger ligt dan 3 m boven de vloer ter plaatse van de toegang van het woongebouw, is op elke bouwlaag van dat gebouw een opstelplaats voor een lift aanwezig. De oppervlakte van deze opstelplaats is afgestemd op het kunnen plaatsen van een lift met een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,05 m x 2,05 m.

**3.**

Een hoogteverschil tussen de toegang van een woning, gelegen in een woongebouw, en ten minste één toegang van het gebouw is, onverminderd artikel 4, overbrugd door een lift, indien:

a. de vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 12,5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het woongebouw, of

b. het woongebouw een gebruiksoppervlakte heeft van meer dan 3.500 m^2 die hoger ligt dan 1,5 m boven de vloer ter plaatse van de toegang van het woongebouw.

In het woongebouw mag de afstand tussen de toegang van de lift en de toegang van een op die lift aangewezen, op dezelfde bouwlaag gelegen woning, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 90 m.

De kooi van de lift heeft een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,05 m x 2,05 m.

**4.**

In een woongebouw met een lift mag geen groter hoogteverschil dan 0,02 m aanwezig zijn tussen de vloer van een gemeenschappelijke verkeersruimte en de vloer van:

a. a.
        een liftkooi;
b. b.
        een andere gemeenschappelijke verkeersruimte, indien door die verkeersruimten vanaf de toegang van het woongebouw of vanaf de toegang van een woning de lift kan worden bereikt, en
c. c.
        een gemeenschappelijke toiletruimte.

### Artikel 43

**1.** In een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 moet, opdat die woning mede door rolstoelgebruikers kan worden gebruikt, ten minste 35% van het verblijfsgebied zijn gelegen in een gedeelte van de woning dat rechtstreeks bereikbaar is vanaf het aansluitende terrein.

**2.** Een verkeersruimte in het in het eerste lid bedoelde gedeelte van de woning moet een vrije vloeroppervlakte hebben met een breedte van ten minste 1,4 m.

**3.** Een toegang van een ruimte, gelegen in het in het eerste lid bedoelde gedeelte van de woning, moet een vrije doorgang hebben met een breedte van ten minste 0,85 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

**4.** In het in het eerste lid bedoelde gedeelte van de woning moeten ten minste één toiletruimte en ten minste één badruimte zijn gelegen.

**5.** Het hoogteverschil tussen ten minste één toegang van het in het eerste lid bedoelde gedeelte van de woning en het aansluitende terrein mag niet groter zijn dan 1 m en moet, tenzij het hoogteverschil niet groter is dan 0,02 m, zijn overbrugd door een hellingbaan als bedoeld in artikel 6.

**6.** Hoogteverschillen van meer dan 0,02 m tussen de vloeren van ruimten, gelegen in het in het eerste lid bedoelde gedeelte van de woning, moeten zijn overbrugd door een hellingbaan als bedoeld in artikel 6, of een lift, waarvan de vrije vloeroppervlakte ten minste 1,05 m * 1,35 m is.

#### Paragraaf 2. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 44

**1.** In een woning moet, opdat daarin voor het wonen kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, ten minste 55% van de gebruiksoppervlakte, met een minimum van 24 m^2, in een of meer verblijfsgebieden zijn gelegen.

**2.** Een verblijfsgebied moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 5 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,4 m is.

**3.** Een verblijfsgebied moet vanaf de toegang van de woning bereikbaar zijn zonder dat een toiletruimte, badruimte, bergruimte of technische ruimte behoeft te worden betreden.

### Artikel 45

**1.**

Een woning mag, opdat wordt voorkomen dat zij door indeling in afzonderlijke ruimten minder bruikbaar is:

a. a.
        ten hoogste één afzonderlijke verblijfsruimte hebben, indien in de woning het verblijfsgebied een vloeroppervlakte heeft van minder dan 30 m^2;
b. b.
        ten hoogste twee afzonderlijke verblijfsruimten hebben, indien in de woning het verblijfsgebied een vloeroppervlakte heeft van ten minste 30 m^2 doch minder dan 37 m^2, en
c. c.
        meer dan twee afzonderlijke verblijfsruimten hebben, indien in de woning het verblijfsgebied een vloeroppervlakte heeft van 37 m^2 of meer, met dien verstande dat bij die 37 m^2 dan wel voor elke 7 m^2 meer aan vloeroppervlakte, het aantal afzonderlijke verblijfsruimten met één mag zijn vermeerderd.

**2.** Een verblijfsruimte moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 5 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,4 m is.

**3.**

In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet ten minste één in de woning gelegen verblijfsruimte een vloeroppervlakte hebben van:

a. a.
        ten minste 3,3 m * 3,3 m, indien de gebruiksoppervlakte van de woning kleiner is dan 50 m^2, of
b. b.
        ten minste 3,6 m * 3,6 m, indien de gebruiksoppervlakte van de woning 50 m^2 of meer is.

### Artikel 46

**1.** In een woning moet, opdat daarin sanitaire handelingen kunnen worden verricht, voor elke gebruiksoppervlakte van 125 m^2 of gedeelte daarvan, ten minste één afsluitbare toiletruimte aanwezig zijn.

**2.** De toiletruimte heeft een vloeroppervlakte van ten minste 0,9 m x ten minste 1,2 m, boven welke oppervlakte de hoogte ten minste 2,1 m is.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet de toiletruimte, bedoeld in artikel 43, vierde lid, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 2,2 m * 2,2 m.

### Artikel 47

**1.** In een woning moet, met het oog op het zich kunnen wassen, ten minste één afsluitbare badruimte aanwezig zijn.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet in een woning met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2, voor elke gebruiksoppervlakte van 250 m^2 of gedeelte daarvan, ten minste één badruimte aanwezig zijn.

**3.** De badruimte, bedoeld in het eerste en tweede lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1,6 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, moet de badruimte, bedoeld in artikel 43, vierde lid, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 2,2 m * 2,2 m.

**5.** Een badruimte, behoudens die, bedoeld in het vierde lid, mag, met het oog op een doelmatige benutting van de gebruiksoppervlakte van de woning, zijn samengevoegd met een toiletruimte, behoudens die, bedoeld in artikel 43, vierde lid, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 2,6 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 48

**1.** Tot een woning moet, opdat voorwerpen beschermd tegen weer en wind kunnen worden opgeborgen, ten minste één, van buiten de woning toegankelijke, afsluitbare bergruimte behoren, waarvan de vloeroppervlakte ten minste 6,5% van de gebruiksoppervlakte van de woning is, met een minimum van 3,5 m^2, van welke vloeroppervlakte de breedte ten minste 1,5 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van de bergruimte, bedoeld in het eerste lid, moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

### Artikel 49

**1.** Tot een woning moet, opdat in de buitenlucht voor het wonen kenmerkende activiteiten kunnen worden verricht, een niet-besloten, rechtstreeks vanuit de woning bereikbare ruimte (buitenruimte), niet zijnde een gemeenschappelijke verkeersruimte, behoren.

**2.** De buitenruimte, bedoeld in het eerste lid, moet een vrije vloeroppervlakte hebben van ten minste 5% van de gebruiksoppervlakte van de woning, met een minimum van 3 m^2, van welke vloeroppervlakte de breedte ten minste 1,3 m is.

### Artikel 50

**1.** Tot een woning moet, opdat de centrale schakel-, verdeel- en meetapparatuur voor elektriciteit, gas, water, telecommunicatiesignalen en, voor zover van toepassing, stadsverwarming kan worden geplaatst, een afsluitbare meterruimte behoren die wat afmetingen, indeling en leidingdoorvoeren betreft, ten minste voldoet aan NEN 2768.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een meterruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

**3.** De meterruimte, bedoeld in het eerste lid, mag, ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer, niet rechtstreeks toegankelijk zijn vanuit een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte.

**4.** De meterruimte, bedoeld in het eerste lid, mag, gemeten langs de kortste route, niet zijn gelegen op een grotere afstand dan 3 m vanaf de toegang van de woning, tenzij die ruimte vanaf een toegang van het woongebouw uitsluitend bereikbaar is door een of meer gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 51

**1.** In een woning of woongebouw waarin een lift aanwezig is, moet, met het oog op het doelmatig functioneren van die lift, een besloten ruimte (liftschacht) aanwezig zijn.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een liftschacht moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**3.**

De vloer van een liftschacht mag niet hoger zijn gelegen dan:

a. a.
        1,4 m onder de vloer ter plaatse van de laagstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft niet groter is dan 50 m, of
b. b.
        1,6 m onder de vloer ter plaatse van de laagstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft groter is dan 50 m.

**4.**

Het plafond van een liftschacht mag niet lager zijn gelegen dan:

a. a.
        3,6 m boven de vloer ter plaatse van de hoogstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de hoogste en laagste vloer waartoe de lift toegang geeft niet groter is dan 50 m, of
b. b.
        3,8 m boven de vloer ter plaatse van de hoogstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de hoogste en laagste vloer waartoe de lift toegang geeft groter is dan 50 m.

**5.** In de liftschacht mogen geen leidingen of installaties aanwezig zijn die niet voor de werking of veiligheid van de lift vereist zijn.

### Artikel 52

**1.** In een woning of woongebouw waarin een lift aanwezig is, moet, opdat liftapparatuur kan worden geplaatst, een besloten ruimte (liftmachineruimte) aanwezig zijn.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een liftmachineruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

**3.** Een liftmachineruimte moet een op de omvang van de in die ruimte te plaatsen apparatuur afgestemde vloeroppervlakte hebben.

**4.** Een liftmachineruimte in een woongebouw mag, met het oog op het onbelemmerd kunnen bereiken van die ruimte, vanaf een toegang van het woongebouw uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 53

**1.** Ten minste één verblijfsruimte van een woning heeft, opdat spijzen kunnen worden bereid, een opstelplaats voor een aanrecht en een opstelplaats voor een kooktoestel.

**2.** De opstelplaats voor het aanrecht heeft een vloeroppervlakte van ten minste 1,5 m x 0,6 m.

**3.** De opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,6 m * 0,6 m.

**4.** Indien de opstelplaats voor het aanrecht en de opstelplaats voor het kooktoestel liggen in de verblijfsruimte met de vloeroppervlakte van ten minste 3,3 m x 3,3 m of met de vloeroppervlakte van ten minste 3,6 m x 3,6 m, is de afstand tussen de opstelplaats voor het aanrecht of de opstelplaats voor het kooktoestel en de rand van die vloeroppervlakte, gemeten loodrecht op de voorkant van de opstelplaatsen, ten minste 0,6 m.

### Artikel 54

**1.** In een woning moet, opdat kleding en linnengoed kunnen worden gewassen, ten minste één opstelplaats voor wasapparatuur aanwezig zijn, die niet in een verblijfsgebied mag zijn gelegen.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor wasapparatuur in de bergruimte, bedoeld in artikel 48, zijn gelegen, mits die bergruimte rechtstreeks vanuit de woning toegankelijk is.

**3.** De opstelplaats, bedoeld in het eerste of tweede lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**4.** Indien de opstelplaats, bedoeld in het eerste of tweede lid, is gelegen in de toiletruimte, badruimte of bergruimte, bedoeld in onderscheidenlijk de artikelen 46, 47 of 48, moet de ingevolge die artikelen vereiste vloeroppervlakte van die ruimte zijn vermeerderd met ten minste 1 m^2.

### Artikel 55

**1.** In een woning moet, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig zijn, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte of badruimte.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor een stooktoestel zijn gelegen in de bergruimte, bedoeld in artikel 48, mits die bergruimte rechtstreeks vanuit de woning toegankelijk is.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet een opstelplaats die is bestemd voor de plaatsing van een of meer stooktoestellen met een totale nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van meer dan 130 kW, zijn gelegen in een afzonderlijke besloten ruimte (stookruimte).

**4.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien de woning kan worden aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor de verwarming van meer dan één woning.

### Artikel 56

**1.** In een woning moet, opdat apparatuur voor het opwarmen van water kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn gelegen.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn gelegen in de bergruimte, bedoeld in artikel 48, mits die bergruimte rechtstreeks vanuit de woning toegankelijk is.

**3.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met een stooktoestel.

#### Paragraaf 3. Gemeenschappelijke ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 57

**1.**

In afwijking in zoverre van artikel 44, mag ten hoogste 35% van de vloeroppervlakte van het totaal aan verblijfsgebieden van de in een woongebouw gelegen woningen deel uitmaken van een of meer in dat woongebouw gelegen gemeenschappelijke verblijfsgebieden, mits:

a. a.
        in het totaal aan verblijfsgebied van elke afzonderlijke woning ten minste 18 m^2 aan vloeroppervlakte aanwezig is, en
b. b.
        het verschil tussen 24 m^2 aan in het totaal aan verblijfsgebied gelegen vloeroppervlakte en de in de woning aanwezige, in het totaal aan verblijfsgebied gelegen vloeroppervlakte, voor zover laatstbedoelde vloeroppervlakte kleiner is dan 24 m^2, deel uitmaakt van een in een gemeenschappelijk verblijfsgebied gelegen vloeroppervlakte van ten minste 18 m^2.

**2.** Een gemeenschappelijk verblijfsgebied mag, opdat dat gebied onbelemmerd en beschut kan worden bereikt, vanaf de toegangen van de op dat gebied aangewezen woningen uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer besloten gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 58

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 46, mag de toiletruimte van een in een woongebouw gelegen woning met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m^2, buiten de woning zijn gelegen, mits in dat woongebouw een of meer gemeenschappelijke toiletruimten aanwezig zijn.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid, mag zijn volstaan met één gemeenschappelijke toiletruimte voor elke gebruiksoppervlakte van 125 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die op die gemeenschappelijke toiletruimte zijn aangewezen.

**3.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en in het woongebouw ingevolge artikel 42, derde lid, een lift aanwezig is, moet ten minste één gemeenschappelijke toiletruimte een vloeroppervlakte hebben van ten minste 2,2 m * 2,2 m, waarboven de hoogte ten minste 2,1 m is.

**4.** Een gemeenschappelijke toiletruimte mag, opdat die ruimte onbelemmerd en beschut kan worden bereikt, vanaf de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer besloten gemeenschappelijke verkeersruimten.

**5.** Tussen de vloer van een gemeenschappelijke toiletruimte anders dan de toiletruimte, bedoeld in het derde lid, en de vloer waarop zich de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen bevinden, mag, opdat die ruimte binnen redelijke tijd kan worden bereikt, geen groter hoogteverschil aanwezig zijn dan 3 m.

**6.** Tussen de toegang van een gemeenschappelijke toiletruimte anders dan de toiletruimte, bedoeld in het eerste lid, en de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen mag, gemeten langs de kortste route, geen grotere afstand aanwezig zijn dan 25 m.

### Artikel 59

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 47, mag de badruimte van een in een woongebouw gelegen woning met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m^2, buiten de woning zijn gelegen, mits in dat woongebouw een of meer gemeenschappelijke badruimten aanwezig zijn.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid, mag zijn volstaan met één gemeenschappelijke badruimte voor elke gebruiksoppervlakte van 250 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die op die gemeenschappelijke badruimte zijn aangewezen.

**3.** Een gemeenschappelijke badruimte mag, opdat die ruimte onbelemmerd en beschut kan worden bereikt, vanaf de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer besloten gemeenschappelijke verkeersruimten.

**4.** Tussen de vloer van een gemeenschappelijke badruimte en de vloer waarop zich de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen bevinden, mag, opdat die ruimte binnen redelijke tijd kan worden bereikt, geen groter hoogteverschil aanwezig zijn dan 3 m.

**5.** Tussen de toegang van een gemeenschappelijke badruimte en de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen mag, gemeten langs de kortste route, geen grotere afstand aanwezig zijn dan 25 m.

### Artikel 60

In afwijking in zoverre van artikel 49, mag de buitenruimte van een in een woongebouw gelegen woning met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m^2, deel uitmaken van een gemeenschappelijke buitenruimte, mits die gemeenschappelijke buitenruimte:

a. a.
      een vrije vloeroppervlakte heeft van ten minste 5% van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die op die gemeenschappelijke buitenruimte zijn aangewezen, en
b. b.
      rechtstreeks vanuit een in het woongebouw gelegen gemeenschappelijke verkeersruimte of gemeenschappelijk verblijfsgebied bereikbaar is.

### Artikel 61

**1.** Tot een woongebouw moet, opdat de centrale schakel-, verdeel-, en meetapparatuur voor de in gemeenschappelijke ruimten aanwezige voorzieningen van elektriciteit, gas, water, telecommunicatiesignalen en, voor zover van toepassing, stadsverwarming kan worden geplaatst, een afsluitbare gemeenschappelijke meterruimte behoren.

**2.** In afwijking in zoverre van artikel 50, mag de meterruimte van een in een woongebouw gelegen woning met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m^2, deel uitmaken van de gemeenschappelijke meterruimte, bedoeld in het eerste lid.

**3.** De afmetingen van een gemeenschappelijke meterruimte moeten zijn afgestemd op de omvang van de in die ruimte te plaatsen schakel-, verdeel- en meetapparatuur en mogen niet kleiner zijn dan de in NEN 2768 gegeven afmetingen voor een meterruimte.

**4.** Op de indeling en leidingdoorvoeren van een gemeenschappelijke meterruimte is NEN 2768 van overeenkomstige toepassing.

**5.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een gemeenschappelijke meterruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

**6.** Een in een woongebouw gelegen gemeenschappelijke meterruimte mag, opdat die ruimte onbelemmerd kan worden bereikt, vanaf de toegang van het woongebouw uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 61a

**1.** Indien de afstand, gemeten langs de kortste route, tussen een toegang van een woning, gelegen in een woongebouw, en de toegang tot de bergruimte, behorende tot die woning, of het hoogteverschil tussen de toegang van een woning en de toegang van die bergruimte zodanig is dat die afstand of dat hoogteverschil een beletsel vormt voor het doeltreffend gescheiden kunnen opslaan van huishoudelijk afval, heeft het woongebouw ten minste één gemeenschappelijke ruimte voor het plaatsen van containers voor huishoudelijk afval.

**2.** De opslagruimte is rechtstreeks vanuit een gemeenschappelijke verkeersruimte bereikbaar; de opslagruimte is afsluitbaar met een deur die van buitenaf slechts met behulp van een sleutel kan worden geopend.

**3.** De opslagruimte heeft een vloeroppervlakte van ten minste 0,0075 m^2 per m^2 gebruiksoppervlakte van de in het woongebouw gelegen, op die opslagruimte aangewezen woningen, met een minimum van 1,6 m^2; de breedte van die vloeroppervlakte is ten minste 0,8 m; de hoogte boven die vloeroppervlakte is ten minste 2,1 m.

**4.** De afstand, gemeten langs de kortste route, tussen de toegang van de opslagruimte en de toegang van een woning, aangewezen op die opslagruimte is zodanig dat die afstand geen beletsel vormt voor een doeltreffend gebruik van de containers, geplaatst in die ruimte. Onder de afstand is tevens begrepen het te overbruggen hoogteverschil.

**5.** Een hoogteverschil tussen de vloer van de opslagruimte en de vloer ter plaatse van een toegang van het woongebouw, langs welke toegang het aansluitende terrein kan worden bereikt, is zodanig overbrugd dat de containers voor huishoudelijk afval op normale wijze buiten het woongebouw kunnen worden geplaatst.

### Artikel 62

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 53, mogen de opstelplaats voor het aanrecht en de opstelplaats voor een kooktoestel van een in een woongebouw gelegen woning waarvan de gebruiksoppervlakte minder is dan 50 m^2, zijn gelegen in een gemeenschappelijk verblijfsgebied.

**2.**

Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid, mag zijn volstaan met:

a. a.
        één opstelplaats voor een aanrecht met een oppervlakte van ten minste 2,1 m x 0,6 m, voor elke gebruiksoppervlakte van 500 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die daarop zijn aangewezen, en
b. b.
        één opstelplaats voor een kooktoestel voor elke gebruiksoppervlakte van 200 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die daarop zijn aangewezen.

### Artikel 63

**1.** In afwijking van artikel 54, mag de opstelplaats voor wasapparatuur van een in een woongebouw gelegen woning zijn gelegen in een afzonderlijke gemeenschappelijke ruimte (wasruimte).

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid, moet de gemeenschappelijke wasruimte voor elke gebruiksoppervlakte van 350 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die op die gemeenschappelijke wasruimte zijn aangewezen, zijn voorzien van ten minste één opstelplaats voor wasapparatuur.

**3.** De gemeenschappelijke wasruimte, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben die ten minste gelijk is aan 0,5% van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de op die ruimte aangewezen woningen, met een minimum van 2 m^2, van welke vloeroppervlakte de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 64

**1.** In afwijking van artikel 55, mag, indien een in een woongebouw gelegen woning kan worden aangesloten op een gemeenschappelijke voorziening voor de verwarming van de in het woongebouw gelegen woningen, de opstelplaats voor een stooktoestel zijn gelegen in een afzonderlijke besloten gemeenschappelijke ruimte (stookruimte).

**2.** De afmetingen van een stookruimte moeten zijn afgestemd op de daarin te plaatsen apparatuur.

### Artikel 65

**1.** In afwijking van artikel 56, mag, indien een in een woongebouw gelegen woning kan worden aangesloten op een gemeenschappelijke warmwatervoorziening voor de in het woongebouw gelegen woningen, de opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn gelegen in een gemeenschappelijke ruimte, niet zijnde een verkeersruimte.

**2.** De afmetingen van de opstelplaats, bedoeld in het eerste lid, moeten zijn afgestemd op de daarop te plaatsen apparatuur.

**3.** In afwijking van het eerste lid, behoeft, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met een stooktoestel als bedoeld in artikel 64, voor dat warmwatertoestel geen afzonderlijke opstelplaats aanwezig te zijn.

#### Paragraaf 4. Telecommunicatievoorzieningen

### Artikel 66

**1.** In een woning moet, opdat telecommunicatiesignalen kunnen worden ontvangen, een voorziening aanwezig zijn die voldoet aan het tweede tot en met vijfde lid.

**2.** De voorziening moet een aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het openbare telefoonnet, alsmede een aansluitmogelijkheid voor aansluiting op een gemeenschappelijke of centrale antenne-inrichting.

**3.** De voorziening moet in ten minste één verblijfsgebied ten minste één aansluitpunt hebben voor onderscheidenlijk een telefoontoestel, radiotoestel en televisietoestel.

**4.** De voorziening moet ten minste bestaan uit twee afzonderlijke, onbedrade buizen die vanaf de buitenzijde van een uitwendige scheidingsconstructie leiden naar de aansluitmogelijkheden, bedoeld in het tweede lid, en vanaf die aansluitmogelijkheden leiden naar de aansluitpunten, bedoeld in het derde lid.

**5.** De voorziening moet voorts bij de onderscheiden aansluitpunten, bedoeld in het derde lid, ten minste één inbouwdoos hebben.

#### Paragraaf 5. Verplaatsing en vervorming

### Artikel 67

**1.** De bovenkant van een in NEN 6740 bedoeld funderingselement mag, ter beperking van verzakking of scheefzakking van de woning of het woongebouw, bij momentane belastingscombinaties als bedoeld in NEN 6702, bepaald overeenkomstig NEN 6740, geen grotere zakking hebben dan 0,15 m.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag de som van de rotatie en de relatieve rotatie aan de bovenkant van het in het eerste lid bedoelde funderingselement niet groter zijn dan 3,5.10-3 rad.

### Artikel 68

**1.** Een vloer van een verblijfsgebied mag, ter beperking van doorbuiging, bij de respons die voortvloeit uit de in NEN 6702 bedoelde incidentele en momentane belastingscombinaties, geen grotere doorbuiging in de eindtoestand als bedoeld in die norm hebben dan het produkt van 4.10-3 en de in die norm bedoelde overspanning van die vloer.

**2.**

De doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig het gestelde met betrekking tot de bepaling van de vervorming in:

a. a.
        NEN 6710 en NEN 6770, indien de vloer is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720, indien de vloer is vervaardigd van in die norm bedoeld beton, en
c. c.
        NEN 6760, indien de vloer is vervaardigd van in die norm bedoeld hout.

**3.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het tweede lid bedoeld, moet de doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 69

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 41 tot en met 68, moet een woning of woongebouw een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 4. Voorschriften uit het oogpunt van energiezuinigheid

#### Paragraaf 1. Beperking van warmteverlies

### Artikel 70

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, een toiletruimte of een badruimte heeft, ter beperking van warmteverlies door overdracht of geleiding, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een warmteweerstand van ten minste 2,5 m^2.K/W.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel, voorzover die deur, dat raam, dat kozijn of dat constructie-onderdeel, bepaald overeenkomstig NEN 5128, een warmtedoorgangscoëfficiënt heeft van ten hoogste 4,2 W/m^2.K.

**3.**

Het eerste en het tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing op:

a. a.
        een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan het eerste of tweede lid, en
b. b.
        een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, waarvan de uitwendige scheidingsconstructies, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een warmteweerstand heeft van ten minste 2,5 m^2.K/W of waarvan, indien het een deur, raam, kozijn of daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel betreft, bepaald overeenkomstig NEN 5128, de warmtedoorgangscoëfficiënt ten hoogste 4,2 W/m^2.K is.

**4.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies, waaronder begrepen inwendige scheidingsconstructies als bedoeld in het derde lid, onderdeel *b*, mag ten hoogste 2% van de gebruiksoppervlakte van de woning of het woongebouw aan constructie-onderdelen aanwezig zijn, dat niet voldoet aan het eerste tot en met het derde lid.

### Artikel 71

**1.**

Het totaal aan:

a. a.
        uitwendige scheidingsconstructies van een woning;
b. b.
        inwendige scheidingsconstructies tussen een woning en een niet in die woning gelegen ruimte, en
c. c.
        constructies die de scheiding vormen tussen een woning en een kruipruimte, met inbegrip van de op die constructies aansluitende delen van andere constructies,

mag, ter beperking van warmteverlies door tocht, bepaald overeenkomstig NEN 2686, geen grotere luchtvolumestroom als bedoeld in die norm hebben dan 0,2 m^3/s.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een gemeenschappelijk verblijfsgebied.

**3.** Bij de bepaling van de luchtvolumestroom, bedoeld in het eerste of tweede lid, mogen ruimten, niet zijnde een verblijfsgebied, toilet- of badruimte, buiten beschouwing blijven.

**4.** Bij de bepaling van de luchtvolumestroom bedoeld in het eerste of tweede lid, blijft een ruimte waarin een niet-afsluitbare voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht aanwezig is met een capaciteit, bepaald volgens NEN 1087, van ten minste 3.10-3m3/s per m^2 gebruiksoppervlakte van die ruimte buiten beschouwing.

### Artikel 71a

Onverminderd de artikelen 70 en 71, heeft ter verdere besparing van energie, een woning geen deel uitmakend van een woongebouw, of een woongebouw, bepaald volgens NEN 5128, een energieprestatiecoëfficiënt, als bedoeld in die norm, van ten hoogste 1.

#### Paragraaf 2. Gelijkwaardige energiezuinigheid

### Artikel 72

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 70 tot en met 71*a*, heeft een woning of woongebouw een mate van energiezuinigheid die ten minste gelijk is aan de mate van energiezuinigheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk III. Technische voorschriften omtrent de staat van bestaande woningen en woongebouwen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 73

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat die constructie bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij belastingscombinaties als aangegeven bij ministeriële regeling, niet zijn overschreden.

**2.** Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, opdat een woning of woongebouw bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, een uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een woning of woongebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van de woning of het woongebouw, dan wel een uiterste grenstoestand van een vloer of trap waarover een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 84, voert, bij de overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften in geval van brand aan te houden belastingscombinaties, gedurende de in die voorschriften voor die hoofddraagconstructie, vloer of trap aangegeven tijdsduur van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, bepaald overeenkomstig NEN 6069, niet zijn overschreden.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 74

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 0,9 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag, indien de afscheiding zich bevindt ter plaatse van een raam, zijn volstaan met een hoogte van ten minste 0,6 m.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 1 m boven een aangrenzende vloer dan wel boven het aansluitende terrein of water.

**4.** Tussen een vloer en een afscheiding als bedoeld in het eerste en tweede lid, mag, horizontaal gemeten, geen opening aanwezig zijn die breder is dan 0,1 m.

**5.** Openingen in een afscheiding als bedoeld in het eerste en tweede lid, mogen niet breder zijn dan 0,2 m, tenzij die openingen zich bevinden op een hoogte van meer dan 0,6 m boven de vloer.

### Artikel 75

Een hoogteverschil van meer dan 0,22 m tussen vloeren van verblijfsruimten, toiletruimten, badruimten en gemeenschappelijke verkeersruimten dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein moet, opdat die ruimten op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 76

**1.**

De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 75, moeten ten minste voldoen aan tabel IV.

Tabel IV Afmetingen van een trap

| 0,7 m minimum vrije hoogte boven de trap | 1,9 m |
| --- | --- |
| minimum aantrede ter plaatse van de klimlijn, gemeten loodrecht op de voorkant van de trede | 0,13 m |
| maximum afmeting van een optrede | 0,22 m |
| minimum afstand van de klimlijn tot de zijkanten van de trap | 0,2 m |

**2.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

**3.** Een trap van een woongebouw waarmee een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 1 m, moet aan beide zijkanten vanaf een hoogte van 1 m zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,6 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

**4.** Op een afscheiding als bedoeld in het derde lid, is artikel 74, vierde en vijfde lid, van overeenkomstige toepassing.

**5.** Een trap als bedoeld in het derde lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3, moet aan ten minste één zijkant zijn voorzien van een leuning waarvan de bovenkant zich bevindt op een hoogte van ten minste 0,6 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

### Artikel 77

**1.** Een hellingbaan als bedoeld in artikel 75, moet een breedte hebben van ten minste 0,7 m en mag geen grotere helling hebben dan 1:10.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenkant over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

**3.** Een hellingbaan van een woongebouw, voor zover met die hellingbaan een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 1 m, moet aan beide zijkanten vanaf een hoogte van 1 m zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,6 m boven de hellingbaan.

**4.** Op een afscheiding als bedoeld in het derde lid, is artikel 74, vierde en vijfde lid, van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 78

**1.** In een woning en in een woongebouw moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet van elektriciteit en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 79

**1.** In een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte moet, opdat op veilige wijze van die ruimte gebruik kan worden gemaakt, ten minste één verlichtingsinstallatie aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening voor elektriciteit en die over een breedte van ten minste 0,5 m van die ruimte, gemeten op de vloer daarvan, een verlichtingssterkte van ten minste 1 lux kan geven.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een in een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte gelegen trap of hellingbaan, alsmede op de kooi van een lift.

### Artikel 80

Een voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, zijn aangesloten op het distributienet van gas en moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

### Artikel 81

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 82

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Een voorziening voor de afvoer van rook moet luchtdicht zijn overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**4.** De horizontale afstand tussen de uitmonding van een voorziening voor de afvoer van rook van een op vaste brandstof gestookt toestel en een in NEN 6063 bedoeld brandgevaarlijk dak van een ander bouwwerk mag niet minder zijn dan 15 m.

### Artikel 83

**1.** Een woning en een woongebouw, alsmede een bij ministeriële regeling aangegeven gedeelte van een woning en van een woongebouw zijn aan te merken als een brandcompartiment.

**2.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment als bedoeld in het eerste lid, en een andere besloten ruimte moet, ter beperking van uitbreiding van brand, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 84

**1.** Een woning en een woongebouw, alsmede een bij ministeriële regeling aangegeven gedeelte van een woning en van een woongebouw moeten, opdat bij brand op veilige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt, zijn voorzien van vluchtmogelijkheden, waarvan aantal en inrichting ten minste voldoen aan bij die regeling gegeven voorschriften.

**2.** Een constructie-onderdeel moet een klasse van de in NEN 6065 of NEN 1775 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting hebben als voor dat onderdeel is aangegeven in bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel mag geen grotere rookdichtheid als bedoeld in die norm hebben, dan voor dat onderdeel bij ministeriële regeling is aangegeven.

**4.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang van een bij ministeriële regeling aangegeven inwendige scheidingsconstructie moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste voldoen aan bij die regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 85

**1.** Een brandweerlift moet, opdat de brandweer gebruikers van een woongebouw in geval van brand kan redden en brand kan bestrijden, ten minste voldoen aan het gestelde ten aanzien van de brandweerschakelaar en de voeding van de lift in NEN-EN 81-1, voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, en in NEN-EN 81-2, voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**2.** Een woning met een bij ministeriële regeling aangegeven gebruiksoppervlakte moet, opdat gebruikers van die woning op veilige wijze uit die woning kunnen vluchten, zijn voorzien van vluchtwegaanduidingen die ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 86

Een woongebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet, met het oog op brandbestrijding, zijn voorzien van een of meer droge blusleidingen die voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 4. Sociale veiligheid

### Artikel 87

Indien een toegang van een woongebouw is voorzien van een deur die van buitenaf alleen met behulp van een sleutel kan worden geopend, moet die deur, met het oog op het tegengaan van veel voorkomende criminaliteit, zelfsluitend zijn en moet ter plaatse van die deur aan de buitenkant een voorziening aanwezig zijn waarmee een in de woning waarneembaar signaal kan worden gegeven.

#### Paragraaf 5. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 88

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 73 tot en met 87, moet een woning of woongebouw een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 89

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in de woning of het woongebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** Een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte, moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

### Artikel 90

Een constructie die de scheiding vormt tussen een badruimte en een andere besloten ruimte, de buitenlucht, de grond of het water, mag, ter beperking van het vanuit de badruimte kunnen binnendringen van vocht in die constructie, aan de naar de badruimte toegekeerde oppervlakte tot een hoogte van 1 m boven de vloer van die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname als bedoeld in die norm hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname groter mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s½).

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 91

**1.** Een woning of woongebouw moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in en bij de woning of het woongebouw, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die is aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet een zodanige afvoercapaciteit hebben dat elk op die voorziening aangesloten lozingstoestel als bedoeld in NEN 3215, binnen ten hoogste 5 minuten is geleegd, en moet, bepaald overeenkomstig die norm, lucht- en waterdicht zijn.

### Artikel 92

**1.** In een verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste 7.10-3 m^3/s.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet, indien in de verblijfsruimte een opstelplaats voor een kooktoestel is gelegen, de capaciteit voor de toevoer van verse lucht naar die ruimte en de afvoer van binnenlucht uit die ruimte ten minste 21.10 -3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**4.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een al of niet met een toiletruimte samengevoegde badruimte.

**5.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het vierde lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**6.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een woning moeten, opdat sterk verontreinigde binnenlucht snel kan worden afgevoerd, beweegbare constructie-onderdelen aanwezig zijn waarmee, bepaald overeenkomstig NEN 1087, in een verblijfsruimte een totale capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kan worden bewerkstelligd van ten minste 3.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die ruimte.

### Artikel 93

**1.** In een ruimte als bedoeld in het tweede lid, moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht aanwezig zijn.

**2.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        6.10-3 m^3/s per m^2 vrije vloeroppervlakte van een liftkooi;
b. b.
        0,1 m^3/s voor een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3, en
c. c.
        2.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud voor een besloten ruimte waarin zich de centrale meetapparatuur voor gas bevindt.

**3.** De toevoer van verse lucht naar een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3 moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**4.** De afvoer van binnenlucht uit een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3 moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

### Artikel 94

**1.** In een woning of woongebouw moet, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, ten behoeve van een opstelplaats voor een verbrandingstoestel, niet zijnde een kooktoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van niet meer dan 15 kW, een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een in die voorschriften aangegeven inrichting en capaciteit hebben.

**3.** De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, wat de richting van de stroming van de afvoer van rook betreft, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 95

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie mogen zich, ter beperking van het in de woning of het woongebouw kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenkant de uitmonding vormt van een verticaal kanaal en op de ruimte die zich bevindt tussen de dakbedekking en het onder die bedekking gelegen deel van het dak.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 96

**1.** In een woning of woongebouw moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet van drinkwater.

**2.** De inrichting van een voorziening voor drinkwater moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 97

De inrichting van een voorziening voor warm water moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 98

**1.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsruimte moet, met het oog op de toetreding van daglicht en het uitzicht naar buiten, bepaald overeenkomstig NEN 2057, een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in die norm, van ten minste 0,5 m^2 aanwezig zijn.

**2.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, en daglichtopeningen in een uitwendige scheidingsconstructie, voor zover die openingen, gemeten loodrecht op die openingen, zijn gelegen op een afstand van minder dan 2 m van de perceelsgrens, buiten beschouwing.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, mag, indien het perceel waarop de woning of het woongebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**4.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte moet de in rekening te brengen belemmeringshoek α, bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

**5.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de equivalente daglichtoppervlakte zich bevinden in een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, indien die inwendige constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte of met een toiletruimte, badruimte of bergruimte.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 99

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 89 tot en met 98, moet een woning of woongebouw een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 100

**1.** In een woning moet, opdat daarin voor het wonen kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, een totaal aan vloeroppervlakte aan verblijfsruimte van ten minste 14 m^2 aanwezig zijn.

**2.** Boven de vloeroppervlakte van een verblijfsruimte moet een hoogte van ten minste 2,1 m aanwezig zijn.

**3.** Een verblijfsruimte moet vanaf de toegang van de woning bereikbaar zijn zonder dat een toiletruimte, badruimte of bergruimte behoeft te worden betreden.

**4.** In een woning moet ten minste één verblijfsruimte aanwezig zijn met een vloeroppervlakte van ten minste 7,5 m^2, waarvan de breedte ten minste 2,4 m is.

### Artikel 101

**1.** Tot een woning moet, opdat sanitaire handelingen kunnen worden verricht, ten minste één afsluitbare toiletruimte behoren.

**2.** De toiletruimte, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,64 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven de helft van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 102

**1.** Een badruimte in een woning moet, met het oog op het zich kunnen wassen, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,36 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2 m is.

**2.** Een badruimte als bedoeld in het eerste lid, mag, met het oog op een doelmatige benutting van de gebruiksoppervlakte van de woning, zijn samengevoegd met een binnen de woning bereikbare toiletruimte, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 1 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven twee derde van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 103

**1.** Tot een woning behoren, opdat spijzen kunnen worden bereid, een opstelplaats voor een aanrecht en een opstelplaats voor een kooktoestel, gelegen in een besloten ruimte.

**2.** De vloeroppervlakte van de opstelplaats voor het aanrecht en de opstelplaats voor het kooktoestel vallen niet samen met de oppervlakte van 7,5 m^2, die voor ten minste één verblijfsruimte is vereist.

**3.** De opstelplaats voor het aanrecht heeft een vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m x 0,4 m.

**4.** De opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,4 m * 0,4 m.

### Artikel 104

**1.** In een woning moet, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig zijn, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte of badruimte.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor een stooktoestel buiten de woning in een tot de woning behorende besloten ruimte zijn gelegen.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet een opstelplaats die is bestemd voor de plaatsing van een of meer stooktoestellen met een totale nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van meer dan 160 kW, zijn gelegen in een afzonderlijke besloten ruimte (stookruimte).

**4.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien de woning is aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor de verwarming van meer dan één woning.

#### Paragraaf 2. Gemeenschappelijke ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 105

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 100, mag een deel van de vloeroppervlakte aan verblijfsruimte van een in een woongebouw gelegen woning deel uitmaken van een in dat woongebouw gelegen gemeenschappelijke verblijfsruimte, mits in de woning ten minste 10 m^2 vloeroppervlakte aan verblijfsruimte aanwezig is.

**2.** Een gemeenschappelijke verblijfsruimte mag, opdat die ruimte onbelemmerd en beschut kan worden bereikt, vanaf de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer besloten gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 106

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 101, behoeft een in een woongebouw gelegen woning niet te zijn voorzien van een toiletruimte, mits binnen dat woongebouw een of meer gemeenschappelijke toiletruimten aanwezig zijn.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid, mag zijn volstaan met één gemeenschappelijke toiletruimte voor elke gebruiksoppervlakte van 165 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de woningen die op die gemeenschappelijke toiletruimte zijn aangewezen.

**3.** Een gemeenschappelijke toiletruimte mag, opdat die ruimte onbelemmerd en beschut kan worden bereikt, vanaf de toegangen van de op die ruimte aangewezen woningen uitsluitend bereikbaar zijn door een of meer besloten gemeenschappelijke verkeersruimten.

### Artikel 107

Een gemeenschappelijke badruimte in een woongebouw moet, met het oog op het zich kunnen wassen, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,36 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 108

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 103, mag, voor zover het in een woongebouw gelegen woningen betreft, worden volstaan met één opstelplaats voor een gemeenschappelijk aanrecht en één opstelplaats voor een gemeenschappelijk kooktoestel buiten die woningen, mits die opstelplaatsen zich in een gemeenschappelijke verblijfsruimte bevinden.

**2.** De opstelplaats voor het gemeenschappelijke aanrecht heeft een vloeroppervlakte van ten minste 1,5 m x 0,5 m.

**3.** De opstelplaats voor een gemeenschappelijk kooktoestel, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,5 m * 0,5 m.

### Artikel 109

**1.** In afwijking van artikel 104, mag, indien een in een woongebouw gelegen woning is aangesloten op een gemeenschappelijke voorziening voor de verwarming van de in het woongebouw gelegen woningen, de opstelplaats voor een stooktoestel zich bevinden in een besloten gemeenschappelijke ruimte, niet zijnde een toiletruimte, badruimte of verkeersruimte.

**2.** De afmetingen van de opstelplaats, bedoeld in het eerste lid, moeten zijn afgestemd op de daarop te plaatsen apparatuur.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de opstelplaats die is bestemd voor de plaatsing van een of meer stooktoestellen met een totale nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van meer dan 160 kW, zijn gelegen in een afzonderlijke besloten gemeenschappelijke ruimte (stookruimte).

**4.** De afmetingen van een stookruimte moeten zijn afgestemd op de in die ruimte te plaatsen apparatuur.

#### Paragraaf 3. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 110

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 100 tot en met 109, moet een woning of woongebouw een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid of gezondheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk IV. Technische voorschriften omtrent het bouwen van woonwagens en standplaatsen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 111

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie van een woonwagen en van de op een standplaats ten behoeve van een woonwagen aanwezige fundering mag, opdat die woonwagen en fundering duurzaam bestand zijn tegen de daarop werkende krachten, bij de in die norm bedoelde fundamentele belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**2.**

Onverminderd het eerste lid, moet voor de bepaling van de op de bouwconstructie van de fundering aan te brengen belastingscombinatie zijn uitgegaan van:

a. a.
        een laststelsel, bestaande uit twee verticale, evenwijdige lijnlasten die elk een rekenwaarde hebben ter grootte van 6,8 kN/m en een lengte van 15 m, en die op een afstand van ten minste 2,5 m en ten hoogste 3 m van elkaar moeten zijn gelegen;
b. b.
        een puntlast met een rekenwaarde van 50 kN, die als vrije belasting als bedoeld in NEN 6702, in rekening moet zijn gebracht, en
c. c.
        de rekenwaarde van het eigen gewicht van de fundering.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet, indien de standplaats is gelegen in een onbebouwd gebied I als bedoeld in NEN 6702, voor de in dat lid bedoelde lijnlasten zijn uitgegaan van een rekenwaarde ter grootte van 7,3 kN/m.

**4.**

Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig:

a. a.
        NEN 6710 en NEN 6770, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720 en NEN 6790, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld steenachtig materiaal;
c. c.
        NEN 6760, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld hout;
d. d.
        NEN 2608, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld glas, en
e. e.
        NEN 6707, indien de bouwconstructie de in die norm bedoelde bevestiging van dakbedekking is.

**5.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het vierde lid is bedoeld, moet het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand van een bouwconstructie zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 112

**1.** Op een standplaats moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet de voorziening voor elektriciteit in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van elektriciteit.

**3.** In een woonwagen moet, opdat daarin op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 113

**1.** Op een standplaats moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor gas aanwezig zijn die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

**2.** In een woonwagen moet, opdat daarin op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor gas aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

**3.** In afwijking van het eerste en tweede lid, geldt de verplichting tot het hebben van een voorziening voor gas niet, indien de standplaats en de woonwagen zijn aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor de verwarming van meer dan één woonwagen.

### Artikel 114

**1.** De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 113, eerste lid, moet, opdat gas kan worden betrokken, in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van gas.

**2.** Indien de in de artikelen 144 en 145 bedoelde opstelplaatsen voor een stooktoestel en voor een warmwatertoestel zijn gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140, moet de voorziening voor gas, bedoeld in artikel 113, eerste lid, opdat op die voorziening op gas gestookte verbrandingstoestellen kunnen worden aangesloten, voorts ten minste één aansluitpunt hebben ter plaatse van die opstelplaatsen, met dien verstande dat indien het stooktoestel en warmwatertoestel zijn samengevoegd, mag zijn volstaan met één aansluitpunt.

**3.**

De voorziening voor gas, bedoeld in artikel 113, tweede lid, moet, opdat op die voorziening op gas gestookte verbrandingstoestellen kunnen worden aangesloten, onderscheidenlijk ten minste één aansluitpunt hebben ter plaatse van:

a. a.
        de opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in artikel 142;
b. b.
        de opstelplaats voor een stooktoestel, bedoeld in artikel 144, indien die opstelplaats in de woonwagen is gelegen, en
c. c.
        de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 145, indien die opstelplaats in de woonwagen is gelegen.

**4.** Het derde lid, aanhef en onderdeel *c*, is niet van toepassing, indien in de woonwagen het stooktoestel en het warmwatertoestel zijn samengevoegd.

### Artikel 115

Een beweegbaar constructie-onderdeel van een woonwagen mag zich, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van een aangrenzend perceel of terrein of van een aangrenzende openbare weg, in geopende stand slechts bevinden boven de standplaats waarop de woonwagen is geplaatst.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 116

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet een voorziening voor de afvoer van rook brandveilig zijn overeenkomstig NEN 6062.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**4.** Het dak van een woonwagen mag, bepaald overeenkomstig NEN 6063, niet brandgevaarlijk zijn.

### Artikel 117

**1.** Een constructie-onderdeel van een woonwagen, met uitzondering van het dak en de vloer, moet, opdat gebruikers van de woonwagen direct na het uitbreken van brand op veilige wijze uit de woonwagen kunnen vluchten of daaruit kunnen worden gered, ten minste behoren tot klasse 4 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig die norm.

**2.** De vloer van een woonwagen moet ten minste behoren tot klasse T3 van de in NEN 1775 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig die norm.

**3.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een constructie-onderdeel mag aan de naar een besloten ruimte van de woonwagen toegekeerde zijde, bepaald overeenkomstig die norm, geen grotere rookdichtheid als bedoeld in die norm hebben dan 10 m-1.

**4.** Het eerste tot en met derde lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte.

### Artikel 118

**1.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een woonwagen en een besloten ruimte moet, ter beperking van uitbreiding van brand, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 30 minuten zijn.

**2.** Bij de bepaling van de weerstand, bedoeld in het eerste lid, moet zijn uitgegaan van een identieke, doch spiegelsymmetrisch op een afstand van 5 m geplaatste woonwagen.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 119

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 111 tot en met 118, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 120

De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen moet, ter beperking van geluidhinder in de woonwagen, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 20 dB(A) zijn.

### Artikel 121

Een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in de woonwagen, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

### Artikel 122

**1.** De in NEN 2778 bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte van een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen mag, ter beperking van vorming van allergenen, bepaald overeenkomstig die norm, niet lager zijn dan 0,65.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op in de in dat lid bedoelde scheidingsconstructie aanwezige kozijnen, alsmede op in die constructie aanwezige deuren en ramen of daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen.

**3.** Een constructie die de scheiding vormt tussen een toiletruimte en een andere besloten ruimte of de buitenlucht mag, ter beperking van het vanuit de toiletruimte kunnen binnendringen van vocht in die constructie, aan de naar de toiletruimte toegekeerde oppervlakte tot een hoogte van 1,2 m boven de vloer van die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname als bedoeld in die norm hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname groter mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s½).

**4.** Het derde lid is van overeenkomstige toepassing op een badruimte, met dien verstande dat ter plaatse van het bad of de douche over een lengte van ten minste 3 m een hoogte van 2,1 m boven de vloer van die ruimte moet zijn aangehouden.

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 123

**1.** Op een standplaats moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie op de standplaats, een voorziening aanwezig zijn voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.** Een woonwagen moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in de woonwagen, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid.

**3.**

De voorziening voor afvalwater en faecaliën van een standplaats heeft ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        in een toiletruimte, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140;
b. b.
        in een badruimte, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140, en
c. c.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**4.**

De voorziening voor afvalwater en faecaliën van een woonwagen heeft ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        bij een opstelplaats voor het aanrecht;
b. b.
        in een toiletruimte;
c. c.
        in een badruimte, en
d. d.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur.

**5.** De voorzieningen voor afvalwater en faecaliën, bedoeld in het eerste en tweede lid, moeten, bepaald overeenkomstig NEN 3215, een capaciteit hebben die ten minste gelijk is aan de in die norm aangegeven belasting van die voorzieningen en moeten, bepaald overeenkomstig die norm, lucht- en waterdicht zijn.

### Artikel 124

**1.** Op een standplaats moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie op die standplaats, een voorziening aanwezig zijn voor de afvoer van hemelwater, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.** Het dak van een woonwagen moet een voorziening hebben voor de opvang en afvoer van hemelwater.

**3.** De uitmonding van de in het tweede lid bedoelde voorziening voor de afvoer van hemelwater moet, verticaal gemeten, zijn gelegen op een afstand van ten hoogste 0,5 m boven de standplaats waarop de woonwagen is geplaatst.

**4.** De voorzieningen, bedoeld in het eerste en tweede lid, moeten een capaciteit hebben die, bepaald overeenkomstig NEN 3215, ten minste gelijk is aan de overeenkomstig die norm bepaalde belasting van die voorzieningen.

**5.** De voorziening voor hemelwater, bedoeld in het eerste lid, mag zijn samengevoegd met de voorziening voor afvalwater en faecaliën, bedoeld in artikel 123, eerste lid, tenzij de voorziening voor hemelwater kan worden aangesloten op het openbaar riool dat uitsluitend is bestemd voor de afvoer van hemelwater.

**6.** Indien toepassing is gegeven aan het vijfde lid, moet de samengevoegde voorziening, bepaald overeenkomstig NEN 3215, een capaciteit hebben die ten minste gelijk is aan de overeenkomstig die norm bepaalde belasting van die voorziening.

### Artikel 125

**1.** In een verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte van een woonwagen moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.** De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet voldoen aan NEN 1087, met dien verstande dat bij de bepaling van de richting van de luchtstroming en de ligging van een opening van de voorziening, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen buiten beschouwing blijven.

**3.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste 0,8.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die ruimte, met een minimum van 7.10-3 m^3/s.

**4.** Onverminderd het derde lid, moet, indien in de verblijfsruimte een opstelplaats voor een kooktoestel is gelegen, de in dat lid bedoelde capaciteit ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**5.** Ten minste 50% van de capaciteit voor de toevoer van verse lucht, bedoeld in het derde en vierde lid, moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**6.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een al of niet met een toiletruimte samengevoegde badruimte.

**7.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het zesde lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**8.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een woonwagen moeten, opdat sterk verontreinigde binnenlucht snel kan worden afgevoerd, beweegbare constructie-onderdelen aanwezig zijn waarmee, bepaald overeenkomstig NEN 1087, een totale capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kan worden bewerkstelligd van ten minste 6.10-3 m^3/s per m^2 gebruiksoppervlakte van de woonwagen.

**9.** Onverminderd het achtste lid, moet in een verblijfsruimte een capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kunnen worden bewerkstelligd van ten minste 3.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die ruimte.

### Artikel 126

**1.** In een woonwagen of in een gebouw als bedoeld in artikel 140, moet, tenzij artikel 113, derde lid, van toepassing is, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, ten behoeve van een opstelplaats voor een verbrandingstoestel, niet zijnde een kooktoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van niet meer dan 15 kW, een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, wat de toevoer van verbrandingslucht betreft, bepaald overeenkomstig NEN 1087, en wat de afvoer van rook betreft, bepaald overeenkomstig NEN 2757, een in NEN 2757 aangegeven capaciteit hebben.

**3.**

Onverminderd het tweede lid, moet ten behoeve van:

a. a.
        de opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in artikel 142, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 2 kW;
b. b.
        de opstelplaats voor een stooktoestel, bedoeld in artikel 144, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 6 kW, en
c. c.
        de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 145, zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 6 kW.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met het stooktoestel, zijn uitgegaan van een belasting van dat samengevoegde toestel van ten minste 6 kW.

**5.** De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die voorziening is bestemd voor de toevoer van verbrandingslucht, moet, indien die toevoer rechtstreeks van buiten plaatsvindt, wat de snelheid en de richting van de luchtstroming alsmede de regelbaarheid van de voorziening betreft, ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat bij de bepaling van die richting en van de ligging van een opening van de voorziening, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen buiten beschouwing blijven.

**6.** De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, voor zover die voorziening is bestemd voor de afvoer van rook, ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat bij de bepaling van de plaats van de uitmonding van die voorziening, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen buiten beschouwing blijven.

### Artikel 127

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van de aanwezigheid in de woonwagen van een voor de gezondheid onaanvaardbare mate van vergiftige of hinderlijke stoffen of van ioniserende stralen als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel *e*, van de Kernenergiewet, voorschriften worden gegeven omtrent het in de constructie van een woonwagen toepassen van materialen waaruit die stoffen kunnen vrijkomen of die stralen kunnen ontstaan.

### Artikel 128

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van blootstelling van gebruikers van een woonwagen aan uit de grond afkomstige schadelijke stoffen of straling, voorschriften worden gegeven waaraan de vloer van een woonwagen moet voldoen.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 129

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen mogen zich, ter beperking van het in de woonwagen kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenkant de uitmonding vormt van een verticaal kanaal.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 130

**1.** Op een standplaats moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**2.** In een woonwagen moet een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 131

**1.** De voorziening voor drinkwater, bedoeld in artikel 130, eerste lid, moet, opdat drinkwater kan worden betrokken, in de meterruimte een aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van drinkwater.

**2.**

De voorziening voor drinkwater van een standplaats heeft, opdat op die voorziening watertoestellen kunnen worden aangesloten, voorts ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        in een toiletruimte, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140;
b. b.
        in een badruimte, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140;
c. c.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140, en
d. d.
        bij een opstelplaats voor het warmwatertoestel, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.**

De voorziening voor drinkwater van een woonwagen heeft ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        bij een opstelplaats voor het aanrecht;
b. b.
        in een toiletruimte;
c. c.
        in een badruimte;
d. d.
        bij een opstelplaats voor wasapparatuur, en
e. e.
        een opstelplaats voor een warmwatertoestel.

### Artikel 132

**1.** Indien de badruimte, bedoeld in artikel 139, of de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 145, zich bevindt in het gebouw, bedoeld in artikel 140, moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water, op de standplaats een voorziening aanwezig zijn voor warm water, waarvan de inrichting ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**2.** Indien de badruimte, bedoeld in artikel 139, of de opstelplaats voor een warmwatertoestel, bedoeld in artikel 145, zich in de woonwagen bevindt, moet in de woonwagen een voorziening aanwezig zijn voor warm water, waarvan de inrichting ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**3.**

De warmwatervoorziening van een standplaats heeft, opdat op die voorziening watertoestellen kunnen worden aangesloten, ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        in een badruimte gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140, en
b. b.
        bij een opstelplaats voor het warmwatertoestel, gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**4.**

De warmwatervoorziening van een woonwagen heeft ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        in een badruimte, en
b. b.
        bij een opstelplaats voor het warmwatertoestel.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 133

**1.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van de verblijfsruimten van een woonwagen moet, met het oog op de toetreding van daglicht en het uitzicht naar buiten, een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in NEN 2057 aanwezig zijn die, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk is aan 8% van de gebruiksoppervlakte van de woonwagen, met dien verstande dat in elke verblijfsruimte van de woonwagen ten minste 0,5 m^2 aan equivalente daglichtoppervlakte aanwezig moet zijn.

**2.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen buiten beschouwing en moet de in rekening te brengen belemmeringshoek α, bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 134

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 120 tot en met 133, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Oppervlakte van de standplaats

### Artikel 135

**1.** De oppervlakte van een standplaats moet, opdat de woonwagen met bijbehorende voorzieningen daarop kan worden geplaatst, ten minste 160 m^2 zijn.

**2.** Van de standplaats moet in elk geval een oppervlak deel uitmaken met een lengte van ten minste 16,5 m en een breedte van ten minste 7,5 m.

#### Paragraaf 2. Toegankelijkheid

### Artikel 136

De toegang van een woonwagen moet, met het oog op de toegankelijkheid, een vrije doorgang hebben met een breedte van ten minste 0,8 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

#### Paragraaf 3. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 137

**1.** In een woonwagen moet, opdat daarin voor het wonen kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, ten minste 60% van de gebruiksoppervlakte, met een minimum van 24 m^2, in een of meer verblijfsruimten zijn gelegen.

**2.** Een verblijfsruimte moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 4 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,6 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,2 m is.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet ten minste één in de woonwagen gelegen verblijfsruimte een vloeroppervlakte hebben van ten minste 12 m^2, waarvan de breedte ten minste 3 m is.

**4.** Indien de in het derde lid bedoelde vloeroppervlakte nabij de toegang van de woonwagen is gelegen, mag de afstand tussen de toegang en die vloeroppervlakte niet minder zijn dan 0,9 m.

**5.** Een verblijfsruimte moet vanaf de toegang van de woonwagen bereikbaar zijn zonder dat een toiletruimte, badruimte of bergruimte behoeft te worden betreden.

### Artikel 138

**1.** In een woonwagen moet, opdat sanitaire handelingen kunnen worden verricht, ten minste één afsluitbare toiletruimte aanwezig zijn.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de in dat lid bedoelde toiletruimte deel uitmaken van het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.** De toiletruimte, bedoeld in het eerste of tweede lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 139

**1.** In een woonwagen moet, met het oog op het zich kunnen wassen, ten minste één afsluitbare badruimte aanwezig zijn.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de in dat lid bedoelde badruimte deel uitmaken van het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.** De badruimte, bedoeld in het eerste of tweede lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1,6 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**4.** Een badruimte mag, met het oog op een doelmatige benutting van de gebruiksoppervlakte van de woonwagen of van het gebouw, bedoeld in artikel 140, zijn samengevoegd met een toiletruimte, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 2,6 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 140

**1.** Op een standplaats moet, opdat voorwerpen beschermd tegen weer en wind kunnen worden opgeborgen, ten behoeve van een woonwagen een gebouw aanwezig zijn waarin zich een bergruimte bevindt met een vloeroppervlakte van ten minste 6 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van het gebouw, bedoeld in het eerste lid, moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in dat gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

### Artikel 141

**1.** Tot het gebouw, bedoeld in artikel 140, moet, opdat de centrale schakel-, verdeel- en meetapparatuur voor elektriciteit, gas, water, telecommunicatiesignalen en, voor zover van toepassing, stadsverwarming kan worden geplaatst, een afsluitbare meterruimte behoren die wat afmetingen, indeling en leidingdoorvoeren betreft, ten minste voldoet aan NEN 2768.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van de meterruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

### Artikel 142

**1.** Ten minste één verblijfsruimte van een woonwagen heeft, opdat spijzen kunnen worden bereid, een opstelplaats voor een aanrecht en een opstelplaats voor een kooktoestel.

**2.** De opstelplaats voor het aanrecht heeft een vloeroppervlakte van ten minste 1,5 m x 0,6 m.

**3.** De opstelplaats voor een kooktoestel, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,6 m * 0,6 m.

**4.** De opstelplaatsen voor het aanrecht en voor het kooktoestel liggen niet op de vloeroppervlakte van 12 m^2 met een breedte van ten minste 3 m^2.

### Artikel 143

**1.** In een woonwagen moet, opdat kleding en linnengoed kunnen worden gewassen, ten minste één opstelplaats voor wasapparatuur aanwezig zijn, die niet in een verblijfsruimte mag zijn gelegen.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor wasapparatuur zijn gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.** De opstelplaats, bedoeld in het eerste of tweede lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**4.** Indien de opstelplaats, bedoeld in het eerste of tweede lid, is gelegen in een toiletruimte of badruimte dan wel in de bergruimte, bedoeld in artikel 140, moet de vloeroppervlakte van die ruimten, bedoeld in onderscheidenlijk de artikelen 138, derde lid, 139, derde lid, en 140, eerste lid, zijn vermeerderd met ten minste 1 m^2.

### Artikel 144

**1.** In een woonwagen moet, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig zijn, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte of badruimte.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de opstelplaats voor een stooktoestel zijn gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien de woonwagen kan worden aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor het verwarmen van meer dan één woonwagen.

### Artikel 145

**1.** In een woonwagen moet, opdat apparatuur voor het opwarmen van water kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn gelegen.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn gelegen in het gebouw, bedoeld in artikel 140.

**3.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met een stooktoestel of de woonwagen kan worden aangesloten op een warmwatervoorziening die is bestemd voor meer dan één woonwagen.

#### Paragraaf 4. Telecommunicatievoorzieningen

### Artikel 146

**1.** Op een standplaats moet, opdat telecommunicatiesignalen kunnen worden ontvangen, een voorziening aanwezig zijn die ten minste bestaat uit twee afzonderlijke, onbedrade buizen.

**2.** De voorziening, bedoeld in het eerste lid, moet in de meterruimte een aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het openbare telefoonnet, alsmede een aansluitmogelijkheid voor aansluiting op een gemeenschappelijke of centrale antenne-inrichting.

**3.** In een woonwagen moet, opdat telecommunicatiesignalen kunnen worden ontvangen, een voorziening aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid.

**4.** De voorziening, bedoeld in het derde lid, moet in ten minste één verblijfsruimte ten minste één aansluitpunt hebben voor onderscheidenlijk een telefoontoestel, radiotoestel en televisietoestel.

**5.** De voorziening, bedoeld in het derde lid, moet ten minste bestaan uit twee afzonderlijke, onbedrade buizen die vanaf de buitenzijde van een uitwendige scheidingsconstructie van de woonwagen leiden naar de aansluitpunten, bedoeld in het vierde lid.

**6.** De voorziening, bedoeld in het derde lid, moet voorts bij de onderscheiden aansluitpunten, bedoeld in het vierde lid, ten minste één inbouwdoos hebben.

#### Paragraaf 5. Verplaatsing en vervorming

### Artikel 147

**1.** De bovenkant van een element van de op een standplaats ten behoeve van een woonwagen aanwezige fundering, bedoeld in artikel 111, eerste lid, mag, ter beperking van verzakking of scheefzakking van de woonwagen, bij momentane belastingscombinaties als bedoeld in NEN 6702, bepaald overeenkomstig NEN 6740, geen grotere zakking hebben dan 0,15 m.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag de som van de rotatie en de relatieve rotatie aan de bovenkant van het in het eerste lid bedoelde funderingselement niet groter zijn dan 3,5.10-3 rad.

**3.**

Onverminderd het eerste en tweede lid, moet voor de bepaling van de op de bouwconstructie van de fundering aan te brengen belastingscombinatie zijn uitgegaan van:

a. a.
        een laststelsel, bestaande uit twee verticale, evenwijdige lijnlasten die elk een rekenwaarde hebben ter grootte van 5,6 kN/m en een lengte van 15 m, en die op een afstand van ten minste 2,5 m en ten hoogste 3 m van elkaar moeten zijn gelegen;
b. b.
        een puntlast met een rekenwaarde van 40 kN, die als vrije belasting als bedoeld in NEN 6702, in rekening moet zijn gebracht, en
c. c.
        de rekenwaarde van het eigen gewicht van de fundering.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, moet, indien de standplaats is gelegen in een onbebouwd gebied I als bedoeld in NEN 6702, voor de in dat lid bedoelde lijnlasten zijn uitgegaan van rekenwaarde ter grootte van 6 kN/m.

### Artikel 148

**1.** De vloer van een woonwagen mag, ter beperking van doorbuiging, bij de respons die voortvloeit uit de in NEN 6702 bedoelde incidentele en momentane belastingscombinaties, geen grotere doorbuiging in de eindtoestand als bedoeld in die norm hebben dan het produkt van 4.10-3 en de in die norm bedoelde overspanning van die vloer.

**2.**

De doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig het gestelde met betrekking tot de bepaling van de vervorming in:

a. a.
        NEN 6710 en 6770, indien de vloer is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal, en
b. b.
        NEN 6760, indien de vloer is vervaardigd van in die norm bedoeld hout.

**3.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het tweede lid bedoeld, moet de doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 149

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 135 tot en met 148, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 4. Voorschriften uit het oogpunt van energiezuinigheid

#### Paragraaf 1. Beperking van warmteverlies

### Artikel 150

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen moet, ter beperking van warmteverlies door overdracht of geleiding, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een warmteweerstand hebben van ten minste 2 m^2.K/W.

**2.**

In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies mag:

a. a.
        een oppervlakte van ten hoogste 50% van de gebruiksoppervlakte van de woonwagen aan ramen, deuren, kozijnen en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen aanwezig zijn, welke oppervlakte niet behoeft te voldoen aan het eerste lid, mits die oppervlakte, bepaald overeenkomstig NEN 5128, een warmtedoorgangscoëfficiënt heeft van ten hoogste 4,2 W/m^2.K, en
b. b.
        een oppervlakte van ten hoogste 4% van de gebruiksoppervlakte van de woonwagen aan niet in onderdeel *a* begrepen constructie-onderdelen aanwezig zijn, welke oppervlakte niet behoeft te voldoen aan het eerste lid.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing, indien de woonwagen, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een thermische isolatie-index als bedoeld in die norm heeft van ten minste 8.

### Artikel 151

Het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een woonwagen mag, ter beperking van warmteverlies door tocht, bepaald overeenkomstig NEN 2686, geen grotere luchtvolumestroom als bedoeld in die norm hebben dan 0,2 m^3/s.

#### Paragraaf 2. Gelijkwaardige energiezuinigheid

### Artikel 152

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 150 en 151, moet een woonwagen een mate van energiezuinigheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van energiezuinigheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk V. Technische voorschriften omtrent de staat van bestaande woonwagens en standplaatsen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 153

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie van een woonwagen en van de op een standplaats ten behoeve van een woonwagen aanwezige fundering mag, opdat die woonwagen en fundering bestand zijn tegen de daarop werkende krachten, bij belastingscombinaties als aangegeven bij ministeriële regeling, niet zijn overschreden.

**2.** Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 154

**1.** Op een standplaats moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet van elektriciteit en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** In een woonwagen moet, opdat daarin op veilige wijze over energie kan worden beschikt, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 155

**1.** Een op een standplaats aanwezige voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, zijn aangesloten op het distributienet van gas en moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

**2.** Een in een woonwagen aanwezige voorziening voor gas moet zijn aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 156

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet een voorziening voor de afvoer van rook overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften luchtdicht zijn.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

### Artikel 157

**1.** Een constructie-onderdeel van een woonwagen, met uitzondering van het dak en de vloer, moet, opdat gebruikers van de woonwagen direct na het uitbreken van brand op veilige wijze uit de woonwagen kunnen vluchten of daaruit kunnen worden gered, ten minste behoren tot klasse 4 van de in NEN 6065 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig die norm.

**2.** De vloer van een woonwagen moet ten minste behoren tot klasse T3 van de in NEN 1775 bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig die norm.

**3.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een constructie-onderdeel mag aan de naar een besloten ruimte van de woonwagen toegekeerde zijde, bepaald overeenkomstig die norm, geen grotere rookdichtheid als bedoeld in die norm hebben dan 10 m-1.

**4.** Het eerste tot en met derde lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 10% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 158

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 153 tot en met 157, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 159

Een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in de woonwagen, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

### Artikel 160

Een constructie die de scheiding vormt tussen een badruimte en een andere besloten ruimte of de buitenlucht mag, ter beperking van het vanuit de badruimte kunnen binnendringen van vocht in die constructie, aan de naar de badruimte toegekeerde oppervlakte tot een hoogte van 1 m boven de vloer van die ruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname als bedoeld in die norm hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname groter mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s½).

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 161

**1.** Op een standplaats moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie op die standplaats, een voorziening aanwezig zijn voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die is aangesloten op het openbaar riool.

**2.** Een woonwagen moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in de woonwagen, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid.

**3.** De voorzieningen, bedoeld in het eerste en tweede lid, moeten een zodanige afvoercapaciteit hebben dat elk op die voorzieningen aangesloten lozingstoestel als bedoeld in NEN 3215, binnen ten hoogste 5 minuten is geleegd, en moeten, bepaald overeenkomstig die norm, lucht- en waterdicht zijn.

### Artikel 162

**1.** In een verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste 7.10-3 m^3/s.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet, indien in de verblijfsruimte een opstelplaats voor een kooktoestel is gelegen, de in dat lid bedoelde capaciteit ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**4.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een al of niet met een toiletruimte samengevoegde badruimte.

**5.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het vierde lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**6.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een woonwagen moeten, opdat sterk verontreinigde binnenlucht snel kan worden afgevoerd, beweegbare constructie-onderdelen aanwezig zijn waarmee, bepaald overeenkomstig NEN 1087, in een verblijfsruimte een capaciteit voor de toevoer van buitenlucht en de afvoer van binnenlucht kan worden bewerkstelligd van ten minste 3.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die ruimte.

### Artikel 163

**1.** In een woonwagen of in een op de standplaats gelegen gebouw moet, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, ten behoeve van een opstelplaats voor een verbrandingstoestel, niet zijnde een kooktoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van niet meer dan 15 kW, een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een in die voorschriften aangegeven inrichting en capaciteit hebben.

**3.** De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, wat de richting van de stroming van de afvoer van rook betreft, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 164

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie van een woonwagen mogen zich, ter beperking van het in de woonwagen kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenkant de uitmonding vormt van een verticaal kanaal.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 165

**1.** Op een standplaats moet, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet voor drinkwater en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2 van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**2.** In een woonwagen moet een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening, bedoeld in het eerste lid, en die ten minste voldoet aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 166

**1.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsruimte van een woonwagen moet, met het oog op de toetreding van daglicht en het uitzicht naar buiten, bepaald overeenkomstig NEN 2057, een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in die norm, van ten minste 0,5 m^2 aanwezig zijn.

**2.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen buiten toepassing en moet de in rekening te brengen belemmeringshoek α, bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 167

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 159 tot en met 166, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 168

**1.** In een woonwagen moet, opdat daarin voor het wonen kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, een totaal aan vloeroppervlakte aan verblijfsruimte van ten minste 9,4 m^2 aan verblijfsruimte aanwezig zijn.

**2.** Boven de vloeroppervlakte van een verblijfsruimte moet een hoogte van ten minste 2,1 m aanwezig zijn.

**3.** Een verblijfsruimte moet vanaf de toegang van de woonwagen bereikbaar zijn zonder dat een toiletruimte, badruimte of bergruimte behoeft te worden betreden.

### Artikel 169

**1.** In een woonwagen of in een op de standplaats gelegen gebouw moet, opdat sanitaire handelingen kunnen worden verricht, ten minste één afsluitbare toiletruimte aanwezig zijn.

**2.** De toiletruimte, bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,64 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven de helft van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 170

**1.** Een in een woonwagen of in een op de standplaats gelegen gebouw aanwezige badruimte moet, met het oog op het zich kunnen wassen, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,36 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2 m is.

**2.** Een badruimte mag, met het oog op een doelmatige benutting van de gebruiksoppervlakte van de woonwagen of van het op de standplaats gelegen gebouw, zijn samengevoegd met een in die woonwagen of dat gebouw gelegen toiletruimte, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 1 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven twee derde van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 171

Tot een woonwagen behoren, opdat spijzen kunnen worden bereid, een opstelplaats voor een aanrecht en een opstelplaats voor een kooktoestel, gelegen in een besloten ruimte.

### Artikel 172

**1.** In een woonwagen of in een op de standplaats gelegen gebouw moet, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig zijn, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte of badruimte.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing, indien de woonwagen is aangesloten op het distributienet van de stadsverwarming of op een andere voorziening die is bestemd voor de verwarming van meer dan één woonwagen.

#### Paragraaf 2. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 173

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 168 tot en met 172, moeten een woonwagen en een standplaats een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid of gezondheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk VI. Algemene technische voorschriften omtrent het bouwen van niet tot bewoning bestemde gebouwen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 174

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat de constructie duurzaam bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij de in die norm bedoelde fundamentele belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag een uiterste grenstoestand van een in NEN 6702 bedoelde bouwconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, ter voorkoming van voortschrijdende instorting, een in dat lid bedoelde uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties, met uitzondering van de combinaties met brand, niet zijn overschreden.

**4.** Onverminderd het eerste tot en met derde lid, moet voor de bepaling van de in die leden bedoelde belastingscombinaties, indien NEN 6702 daarin niet voorziet, zijn uitgegaan van NEN 6700.

**5.**

Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, moet zijn bepaald overeenkomstig:

a. a.
        NEN 6710 en NEN 6770, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720 en NEN 6790, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld steenachtig materiaal;
c. c.
        NEN 6760, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld hout;
d. d.
        NEN 2608, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld glas, en
e. e.
        NEN 6707, indien de bouwconstructie de in die norm bedoelde bevestiging van dakbedekking is.

**6.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het vijfde lid is bedoeld, moet het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand van een bouwconstructie zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

**7.**

Onverminderd het derde lid, mag, opdat een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, een uiterste grenstoestand van een in tabel V aangegeven bouwconstructie bij de overeenkomstig NEN 6702 in geval van brand aan te houden bijzondere belastingscombinaties, gedurende de in die tabel voor die bouwconstructie aangegeven tijdsduur van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, bepaald overeenkomstig NEN 6069 dan wel, voor zover van toepassing, NEN 6071, NEN 6072 of NEN 6073, niet zijn overschreden.

Tabel V Brandwerendheid met betrekking tot bezwijken

| **Bouwconstructie** | **Brandwerendheid met betrekking tot bezwijken in minuten** |
| --- | --- |
| bouwconstructie waarvan het bezwijken leidt tot het onbruikbaar worden van een vluchtmogelijkheid | 30 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een gebouw mede bestemd voor overnachting, waarin geen vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw | 60 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een gebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied is gelegen tussen 5 m en 13 m, boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw | 90 |
|  |  |
| in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie van een gebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied is gelegen op een hoogte van meer dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw | 120 |

**8.** Onverminderd het zevende lid, moet de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken voor een gezondheidszorggebouw dat mede is bestemd voor klinische patiënten, zodanig zijn dat in de nabijheid van een ruimte bestemd voor medische verpleging, verzorging of behandeling dan wel voor medisch onderzoek de komst van de brandweer veilig kan worden afgewacht.

**9.** De in tabel V gegeven waarde van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken van een hoofddraagconstructie als bedoeld in die tabel, mag met ten hoogste 30 minuten zijn verminderd, indien de permanente vuurbelasting van het gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 6090, niet groter is dan 500 MJ/m^2.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 175

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 1 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet, indien de vloer hoger is gelegen dan 13 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water, de hoogte van de afscheiding ten minste 1,2 m zijn.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste en tweede lid, mag, indien de afscheiding is gelegen ter plaatse van een raam, zijn volstaan met een hoogte van ten minste 0,85 m.

**4.** Het eerste tot en met derde lid zijn niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan, op een laadvloer en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 0,6 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water.

**5.** Tussen een in een toegankelijkheidssector gelegen vloer en een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, mag, horizontaal gemeten, geen opening aanwezig zijn die breder is dan 0,05 m.

**6.** In een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, mogen geen verticale openingen aanwezig zijn die breder zijn dan 0,5 m.

**7.** In een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, die is gelegen in een toegankelijkheidssector, mogen geen openingen aanwezig zijn die breder zijn dan 0,1 m, tenzij die openingen zich bevinden op een hoogte van meer dan 0,7 m boven de vloer.

**8.** In een afscheiding als bedoeld in het eerste tot en met derde lid, die is gelegen in een toegankelijkheidssector, mogen zich, ter voorkoming van het overklauteren, geen opstapmogelijkheden bevinden tussen 0,2 m en 0,7 m boven de vloer.

### Artikel 176

Een hoogteverschil van meer dan 0,21 m tussen vloeren van verblijfsgebieden, toiletruimten en badruimten dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein, moet, opdat die vloeren op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 177

**1.** De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 176, moeten ten minste voldoen aan kolom B van tabel II, of, indien de trap geen deel uitmaakt van een toegankelijkheidssector, aan kolom A van die tabel.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de trap die is bestemd voor het ontsluiten van een gebouw met een gebruiksoppervlakte van minder dan 500 m^2, waarin geen toegankelijkheidssector is gelegen, voldoen aan kolom A van tabel II.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag de som van een aantrede en twee optreden, gemeten ter plaatse van de klimlijn, ten hoogste 0,7 m, doch niet minder dan 0,57 m zijn.

**4.** Een trap die voldoet aan kolom B van tabel II, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,1 m * 1,1 m.

**5.** Een trap die moet voldoen aan kolom A van tabel II, en een trap als bedoeld in het tweede lid, moeten ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,8 m * 0,8 m.

**6.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, waarmee een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 0,6 m, moet aan beide zijkanten vanaf een hoogte van 0,6 m zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,8 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

**7.** Op een afscheiding als bedoeld in het zesde lid, is artikel 175, vijfde tot en met achtste lid, van overeenkomstige toepassing.

**8.** Een trap als bedoeld in het zesde lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3, moet aan beide zijkanten zijn voorzien van een leuning, met dien verstande dat, indien die trap geen deel uitmaakt van een toegankelijkheidssector, mag zijn volstaan met een leuning aan één zijkant.

**9.** De bovenkant van een leuning als bedoeld in het achtste lid, moet zijn gelegen op een hoogte van ten minste 0,8 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

**10.** Een trap die is bestemd voor het ontsluiten van een verblijfsgebied, waarmee een hoogteverschil is overbrugd van meer dan 1,5 m, gemeten vanaf het aansluitende terrein of een aangrenzende vloer, moet zijn gelegen in een besloten ruimte waarvan de uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend is.

### Artikel 178

**1.**

Een hellingbaan als bedoeld in artikel 176, moet een breedte hebben van ten minste 1,1 m, mag geen grotere hoogte hebben dan 1 m en mag voorts geen grotere helling hebben dan:

a. a.
        1:12, indien het hoogteverschil niet groter is dan 0,25 m;
b. b.
        1:16, indien het hoogteverschil groter is dan 0,25 m, doch niet groter dan 0,5 m, en
c. c.
        1:20, indien het hoogteverschil groter is dan 0,5 m.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenzijde over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,4 m * 1,4 m.

**3.**

Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet:

a. a.
        tot een hoogte van minder dan 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,04 m boven de hellingbaan, en
b. b.
        vanaf een hoogte van 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,85 m boven de hellingbaan.

**4.** Ten aanzien van een afscheiding als bedoeld in het derde lid, is artikel 175, vijfde tot en met achtste lid, van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 179

**1.** In een gebouw waarin een verblijfsgebied is gelegen, moet, opdat op veilige wijze kan worden beschikt over energie, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn.

**2.** Een voorziening voor elektriciteit moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet de voorziening voor elektriciteit in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van elektriciteit.

**4.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 180

**1.** In een besloten verkeersruimte die in een toegankelijkheidssector is gelegen en in een besloten ruimte waardoor een vluchtmogelijkheid voert, moet, opdat op veilige wijze gebruik kan worden gemaakt van die sector en die ruimte, ten minste één verlichtingsinstallatie aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening voor elektriciteit en die over de ten minste vereiste breedte van de in die sector of ruimte gelegen besloten verkeersruimten, gemeten op de vloer van die verkeersruimten, een verlichtingssterkte van ten minste 10 lux kan geven.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een trap of hellingbaan, waarmee een hoogteverschil is overbrugd tussen de vloeren van verkeersruimten die zijn gelegen in de in het eerste lid bedoelde toegankelijkheidssector en vloeren van besloten ruimten, alsmede op de kooi van een lift.

**3.** De verlichtingsinstallatie, bedoeld in het eerste en tweede lid, moet, afhankelijk van bestemming en grootte van het gebouw, zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom die binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit gedurende ten minste 60 minuten een verlichtingssterkte kan geven van ten minste 1 lux.

**4.** De verlichtingsinstallatie van de kooi van een lift is aangesloten op de voorziening voor noodstroom.

### Artikel 181

Een voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

### Artikel 182

**1.** Een voorziening voor gas als bedoeld in artikel 181, moet, opdat gas kan worden betrokken, in de meterruimte ten minste één aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van gas.

**2.** Een voorziening voor gas als bedoeld in artikel 181, moet, opdat op gas gestookte verbrandingstoestellen op die voorziening kunnen worden aangesloten, voorts ter plaatse van elke opstelplaats voor een op gas gestookt verbrandingstoestel ten minste één aansluitpunt hebben.

### Artikel 183

**1.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg of boven een strook van 0,6 m, grenzend aan die weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg of strook, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg of strook.

**2.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een niet voor motorvoertuigen openstaande weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die weg.

**3.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een vloer van een in een toegankelijkheidssector gelegen verkeersruimte of boven een vloer waarover een vluchtweg voert, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die ruimte of die vluchtweg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die vloer.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op een deur, indien de verkeersruimte, gemeten ter plaatse van die deur in een onder een hoek van 90° geopende stand, een vrije doorgang heeft van ten minste 0,85 m.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 184

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Materiaal, toegepast aan de binnenzijde van een schacht, koker of kanaal moet, indien die schacht, die koker of dat kanaal grenst aan meer dan één brandcompartiment als bedoeld in artikel 186, eerste lid, en een inwendige doorsnede heeft die groter is dan 0,015 m^2, over een dikte van 0,01 m, gemeten loodrecht op de binnenzijde, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**3.** Het tweede lid is niet van toepassing, indien de schacht, de koker of het kanaal is gelegen in en uitsluitend is bestemd voor één of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten.

**4.** Onverminderd het tweede lid, moet een schacht, koker of kanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig zijn overeenkomstig NEN 6062.

**5.** Onverminderd het tweede en vierde lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**6.** De horizontale afstand tussen de uitmonding van een voorziening voor de afvoer van rook van een op vaste brandstof gestookt toestel en een in NEN 6063 bedoeld brandgevaarlijk dak van een ander bouwwerk mag niet minder zijn dan 15 m.

**7.** Een dak mag, bepaald overeenkomstig NEN 6063, niet brandgevaarlijk zijn.

**8.** Het zevende lid is niet van toepassing op het dak, voor zover dat dak is gelegen op een afstand van ten minste 15 m van de perceelsgrens, mits in het gebouw geen vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw.

**9.** In afwijking van het achtste lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

### Artikel 185

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065 en, voor zover het een vloer of tredevlak is, NEN 1775, zodanig zijn dat de bijdrage tot brandvoortplanting van het constructie-onderdeel, afhankelijk van de ruimte waarvan het constructie-onderdeel deel uitmaakt, in voldoende mate is beperkt.

**2.** Een naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel moet, afhankelijk van de hoogte waarop een vloer van een verblijfsgebied is gelegen, tot een hoogte van ten minste 2,5 m boven het aansluitende terrein, bepaald overeenkomstig NEN 6065, behoren tot klasse 1 van de bijdrage tot brandvoortplanting.

**3.** Het tweede lid is niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en op een daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel.

**4.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van het gebouw.

### Artikel 186

**1.** Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet zodanig in brandcompartimenten zijn ingericht dat een in dat gebouw begonnen brand zich niet binnen korte tijd kan uitbreiden naar een ander deel van het gebouw of naar een ander gebouw.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet, wat uitbreiding van brand naar een ander gebouw betreft, voorts zijn uitgegaan van een identiek, doch spiegelsymmetrisch ten opzichte van de perceelsgrens gelegen gebouw.

### Artikel 187

**1.** Een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel moet, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, zodanig zijn dat de rookdichtheid van het constructie-onderdeel, afhankelijk van de ruimte waarvan het constructie-onderdeel deel uitmaakt, in voldoende mate is beperkt.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in dat lid bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van het gebouw.

### Artikel 188

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet zodanig zijn ingericht in rookcompartimenten dat bij brand rook zich niet binnen korte tijd kan verspreiden naar een ander deel van het gebouw of naar een ander gebouw, de loopafstand vanaf een punt in een rookcompartiment, gemeten langs de kortste route, naar de toegang van het rookcompartiment beperkt is, en dat een ruimte waardoor een vluchtweg voert in voldoende mate gevrijwaard blijft van rook.

### Artikel 189

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat daarin voldoende vluchtmogelijkheden aanwezig zijn.

### Artikel 190

Onverminderd artikel 174, zevende lid, moet een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 189, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van het gebouw bij brand op doeltreffende en voldoende veilige wijze binnen redelijke tijd naar het aan het gebouw aansluitende terrein kunnen vluchten.

### Artikel 191

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet zodanig zijn ingericht dat in het gebouw aanwezige personen bij brand binnen redelijke tijd eigener beweging het gebouw kunnen verlaten dan wel binnen redelijke tijd door de brandweer kunnen worden gered.

### Artikel 192

In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanige voorzieningen aanwezig zijn dat een brand binnen redelijke tijd kan worden geblust.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 193

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 174 tot en met 192, moet een gebouw een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk VII uit het oogpunt van veiligheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 194

**1.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht moet, ter beperking van geluidhinder in het verblijfsgebied, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig de Wet geluidhinder, en 35 dB(A), met een minimum van 20 dB(A).

**2.** In afwijking van het eerste lid moet, indien ingevolge de Wet geluidhinder in het verblijfsgebied een hogere geluidsbelasting dan 35 dB(A) is toegestaan, de karakteristieke geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie en de toegestane geluidsbelasting in dat gebied, met een minimum van 20 dB(A).

**3.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig NEN 5077, afhankelijk van de in de eerste kolom van tabel III gegeven geluidsbelasting van die constructie, bepaald overeenkomstig de Luchtvaartwet, ten minste gelijk zijn aan de bij die geluidsbelasting in de tweede kolom van die tabel gegeven waarde.

**4.** De karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied van een gezondheidszorggebouw of een gedeelte daarvan, mede bestemd voor nachtverblijf van patiënten die door hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn, die de scheiding vormt tussen dat gebied en de buitenlucht, bepaald volgens NEN 5077, is ten minste gelijk aan het verschil tussen de L_Aeq geluidsbelasting, veroorzaakt door structureel uitgevoerd nachtelijk vliegverkeer, op die constructie en L_Aeq 26 dB(A); de L_Aeq geluidsbelasting in dB(A) buiten een gezondheidszorggebouw voor startend en landend vliegverkeer wordt berekend overeenkomstig de Regeling berekening nachtelijke geluidsbelasting, waarbij de geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie onderscheiden naar startend en landend vliegverkeer (L_gevel;m) gelijk wordt gesteld aan 0 dB(A).

**5.** Indien krachtens de Luchtvaartwet of artikel 108 van de Wet geluidhinder een andere dan de in het derde en het vierde lid gegeven eis ten aanzien van de karakteristieke geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie is gesteld, blijven het derde en het vierde lid buiten toepassing.

**6.** Indien op grond van het eerste tot en met het vijfde lid met betrekking tot een of meer soorten geluid tegelijkertijd verschillende eisen aan de geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie zijn gesteld, geldt de zwaarste van de ingevolge die leden gestelde eisen.

**7.** Ten aanzien van een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied, zijn het eerste tot en met het zesde lid van overeenkomstige toepassing.

**8.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie de scheiding vormt met de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan de waarde van de karakteristieke geluidwering, bedoeld in het eerste tot en met het zesde lid, verminderd met 2 dB(A).

**9.** Ten aanzien van een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte, is het achtste lid van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 195

Het in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidsniveau van een toilet met waterspoeling, een warmwatertoestel, een hydrofoorinstallatie, een kraan, een mechanisch ventilatiesysteem of een lift mag, ter beperking van geluidsoverlast, bepaald overeenkomstig die norm, in een niet tot het gebouw behorend verblijfsgebied niet hoger zijn dan 30 dB(A).

### Artikel 196

**1.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen een besloten ruimte van een gebouw en een tot een ander gebouw behorend verblijfsgebied, moeten, ter beperking van geluidhinder in het andere gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan 0 dB.

**2.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen een besloten ruimte van een gebouw en een besloten ruimte, niet zijnde een verblijfsgebied, van een woning, moeten, ter beperking van geluidhinder in de woning, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan -5 dB.

### Artikel 197

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in een gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** Een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**4.** Een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid, mag, bepaald overeenkomstig NEN 2690, geen grotere specifieke luchtvolumestroom hebben dan 20.10-6 m^3/(m^2.s).

### Artikel 198

**1.** De in NEN 2778 bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte van een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte van een gebouw waarin een opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig moet zijn of van een gebouw dat is aangesloten op het distributienet voor stadsverwarming, mag, ter beperking van vorming van allergenen, bepaald overeenkomstig die norm, niet lager zijn dan 0,5.

**2.** Het eerste lid is ten aanzien van een in dat lid bedoeld gebouw van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** De in NEN 2778 bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte van een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte van een gebouw als bedoeld in het eerste lid, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, mag, bepaald overeenkomstig die norm, niet lager zijn dan 0,5.

**4.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing op in de in die leden bedoelde scheidingsconstructies aanwezige kozijnen, alsmede op in die constructies aanwezige deuren en ramen en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen.

**5.** Een constructie die de scheiding vormt tussen een toiletruimte en een andere besloten ruimte, de buitenlucht, de grond of het water, mag, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht vanuit de toiletruimte in die constructie, aan de naar de toiletruimte toegekeerde oppervlakte, tot een hoogte van 1,2 m boven de vloer van de toiletruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname als bedoeld in die norm, hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname groter mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s½).

**6.** Het vijfde lid is van overeenkomstige toepassing op een badruimte, met dien verstande dat ter plaatse van het bad of de douche over een lengte van ten minste 3 m een hoogte van 2,1 m boven de vloer van die ruimte moet zijn aangehouden.

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 199

**1.** Een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in en bij het gebouw, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet ten minste één aansluitpunt hebben ter plaatse van een lozingstoestel als bedoeld in NEN 3215.

**3.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet een capaciteit hebben die ten minste gelijk is aan de belasting van die voorziening. Ten aanzien van de bepaling van de belasting en de capaciteit is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

**4.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet lucht- en waterdicht zijn. Ten aanzien van de bepaling van de lucht- en waterdichtheid is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 200

**1.** Het dak moet, indien als gevolg van van het dak afstromend hemelwater bij het gebouw een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie kan optreden, ter voorkoming van die onaanvaardbare situatie, een voorziening hebben voor de opvang en afvoer van hemelwater, die kan worden aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor hemelwater moet voor de opvang en afvoer van hemelwater een capaciteit hebben die ten minste gelijk is aan de belasting van die voorziening. Ten aanzien van de bepaling van de belasting en de capaciteit is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

**3.** De voorziening voor hemelwater, voor zover die voorziening binnen het gebouw is gelegen, moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in het gebouw, lucht- en waterdicht zijn. Ten aanzien van de bepaling van de lucht- en waterdichtheid is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

**4.** De voorziening voor hemelwater mag zijn samengevoegd met de voorziening voor afvalwater en faecaliën, tenzij de voorziening voor hemelwater kan worden aangesloten op het openbaar riool dat uitsluitend is bestemd voor de afvoer van hemelwater.

**5.** Indien toepassing is gegeven aan het vierde lid, moet de samengevoegde voorziening een capaciteit hebben die ten minste gelijk is aan de belasting van die voorziening. Ten aanzien van de bepaling van de belasting en de capaciteit is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 201

**1.** In een verblijfsgebied, een verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.**

Ten aanzien van de inrichting van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de richting van de luchtstroming, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven, en
b. b.
        bij de bepaling van de ligging van een opening van de voorziening, voorzieningen voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die bestemd zijn voor de afvoer van rook, en voorzieningen voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, voor zover die bestemd zijn voor de afvoer van binnenlucht, die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, en voorzieningen ten behoeve van de ontluchting van een voorziening voor afvalwater en faecaliën buiten beschouwing blijven.

**3.** Een opening van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van het gebouw.

**4.** In afwijking van het derde lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**5.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsgebied en een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit dat gebied en die ruimte moet een capaciteit hebben die is afgestemd op de bestemming en inrichting van dat gebied of die ruimte. Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing.

**6.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in het vijfde lid, heeft voor een verblijfsgebied van ten minste een capaciteit als aangegeven in tabel V*a*, waarbij is uitgegaan van de in tabel V*b* aangegeven klassen.

Tabel V*a* Ventilatiecapaciteit

| gebouw | ventilatiecapaciteit voor een verblijfsgebied in m^3/s per m^2 vloeroppervlakte aan verblijfsgebied | ventilatiecapaciteit voor een verblijfsruimte in m^3/s per m^2 vloeroppervlakte aan verblijfsruimte |
| --- | --- | --- |
| bijeenkomstgebouw |  |  |
| – klasse B1 | 4,8×10^-3 | 3,8×10^-3 |
| – klasse B2 | 1,9×10^-3 | 1,5×10^-3 |
| – klasse B3 | 0,8×10^-3 | 0,6×10^-3 |
| cel en cellengebouw | 1×10^-3 | 0,8×10^-3 |
| gezondheidszorggebouw | 1,3×10^-3 | 1×10^-3 |
| horecagebouw |  |  |
| – klasse B1 | 4,8×10^-3 | 3,8×10^-3 |
| – klasse B2 | 1,9×10^-3 | 1,5×10^-3 |
| – klasse B3 | 0,8×10^-3 | 0,6×10^-3 |
| onderwijsgebouw |  |  |
| – klasse B1 | 8,8×10^-3 | 7×10^-3 |
| – klasse B2 | 3,5×10^-3 | 2,8×10^-3 |
| – klasse B3 | 1,4×10^-3 | 1,1×10^-3 |
| sportgebouw |  |  |
| – klasse B1 |  |  |
| zonder sportgebruik | 4,8×10^-3 | 3,8×10^-3 |
| – klasse B1 |  |  |
| met sportgebruik | 8×10^-3 | 6,4×10^-3 |
| – klasse B2 |  |  |
| zonder sportgebruik | 1,9×10^-3 | 1,5×10^-3 |
| – klasse B2 |  |  |
| met sportgebruik | 3,2×10^-3 | 2,5×10^-3 |
| – klasse B3 |  |  |
| zonder sportgebruik | 0,8×10^-3 | 0,6×10^-3 |
| – klasse B3 |  |  |
| met sportgebruik | 1,3×10^-3 | 1×10^-3 |
| – klasse B4 | 0,5×10^-3 | 0,4×10^-3 |
| – klasse B5 | 0,5×10^-3 | 0,4×10^-3 |
| winkelgebouw |  |  |
| – klasse B2 | 1,9×10^-3 | 1,5×10^-3 |
| – klasse B3 | 0,8×10^-3 | 0,6×10^-3 |
| – klasse B4 | 0,5×10^-3 | 0,4×10^-3 |

Tabel V*b* Klassen naar aantal personen met m^2 vloeroppervlakte aan verblijfsgebied

| **klasse** | **bezettingsgraad in vloeroppervlakte aan verblijfsgebied** |
| --- | --- |
| B1 | 1,3 m^2 of minder per persoon |
| B2 | meer dan 1,3 m^2 doch ten hoogste 3,3 m^2 per persoon |
| B3 | meer dan 3,3 m^2 doch ten hoogste 8 m^2 per persoon |
| B4 | meer dan 8 m^2 doch ten hoogste 20 m^2 per persoon |
| B5 | meer dan 20 m^2 per persoon |

**7.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het zesde lid, naar een verblijfsgebied vindt rechtstreeks van buiten plaats.

**8.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in het vijfde lid, heeft voor een verblijfsruimte ten minste een capaciteit als aangegeven in tabel V*a*.

**9.** Onverminderd het vijfde en het zesde lid, moet, indien in het verblijfsgebied of de verblijfsruimte ten hoogste één opstelplaats voor een kooktoestel is gelegen, de capaciteit voor de toevoer van verse lucht naar dat gebied of die ruimte en de afvoer van binnenlucht uit dat gebied of die ruimte ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**10.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een badruimte.

Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing.

**11.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het tiende lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

### Artikel 202

**1.** In een ruimte als bedoeld in het vijfde lid, moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht aanwezig zijn.

**2.** Ten aanzien van de inrichting van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht is, wat de richting van de luchtstroming betreft, NEN 1087 van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat bij de bepaling van die richting, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven. Op de inrichting van de voorziening voor de afvoer van binnenlucht van een opslagruimte voor afval is voorts van toepassing de eis voor de plaats van een opening, bedoeld in NEN 1087; daarbij blijven buiten beschouwing bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die op een aangrenzend perceel liggen.

**3.** Een opening van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van het gebouw.

**4.** In afwijking van het derde lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**5.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        6.10-3 m^3/s per m^2 vrije vloeroppervlakte van een liftkooi;
b. b.
        0,1 m^3/s voor een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3;
c. c.
        3.10-3 m^3/s per m^2 gebruiksoppervlakte van een stallingsruimte, en
d. d.
        2.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud voor een meterruimte, met een minimum van 2.10-3 m^3/s.

Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing.

**6.** De toevoer van verse lucht naar een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3 moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**7.** De afvoer van binnenlucht uit een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3 moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

**8.** De toevoer van verse lucht naar de kooi van een brandweerlift en de afvoer van binnenlucht uit die kooi moeten plaatsvinden vanuit respectievelijk naar de liftschacht.

**9.** De toevoer van verse lucht naar de liftschacht, bedoeld in het achtste lid, en de afvoer van binnenlucht uit die schacht mogen niet vanuit respectievelijk naar een andere binnen het gebouw gelegen besloten ruimte plaatsvinden, tenzij die ruimte een verkeersruimte is waarin een trap is gelegen die is bestemd voor het ontsluiten van een in het gebouw gelegen verblijfsgebied.

### Artikel 203

**1.** In een gebouw moet, voor zover daarin een opstelplaats voor een verbrandingstoestel, niet zijnde een kooktoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757, van niet meer dan 15 kW, aanwezig is, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet een in NEN 2757 aangegeven capaciteit hebben. Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit van de toevoer van verbrandingslucht is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing en ten aanzien van de bepaling van de capaciteit van de afvoer van rook is NEN 2757 van toepassing.

**3.**

Onverminderd het tweede lid, is ten behoeve van:

a. a.
        een opstelplaats voor een stooktoestel uitgegaan van een op gas gestookt verbrandingstoestel met een belasting van ten minste 30 W per m^2 van de op dat toestel aangewezen gebruiksoppervlakte van het gebouw, met een minimum van 6 kW, en
b. b.
        een opstelplaats voor een warmwatertoestel uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 20 W per m^2 van de op dat toestel aangewezen gebruiksoppervlakte van het gebouw, met een minimum van 6 kW.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met het stooktoestel, zijn uitgegaan van een belasting van dat samengevoegde toestel van ten minste 30 W per m^2 van de op dat toestel aangewezen gebruiksoppervlakte van het gebouw, met een minimum van 6 kW per opstelplaats.

**5.** Onverminderd het tweede lid, moet bij een verbrandingstoestel met een belasting van meer dan 130 kW de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook zodanig zijn dat die toe- en afvoer met een op dat toestel afgestemde capaciteit plaatsvinden.

**6.**

De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die is bestemd voor de toevoer van verbrandingslucht, moet, indien die toevoer rechtstreeks van buiten plaatsvindt, ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de richting van de luchtstroming, bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven, en
b. b.
        bij de bepaling van de ligging van de opening van de voorziening, voorzieningen voor de afvoer van rook en voorzieningen voor de afvoer van binnenlucht, die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, en ontluchtingsvoorzieningen ten behoeve van de voorziening voor afvalwater en faecaliën buiten beschouwing blijven.

**7.** De opening van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die opening is bestemd voor de toevoer van verbrandingslucht, moet zijn gelegen op een afstand van ten minste 2 m van de perceelsgrens, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie van het gebouw.

**8.** In afwijking van het zevende lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**9.**

De inrichting van een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die voorziening is bestemd voor de afvoer van rook, moet ten minste voldoen aan NEN 2757, met dien verstande dat:

a. a.
        bij de bepaling van de plaats van de uitmonding van die voorziening in een uitwendige scheidingsconstructie, niet zijnde het dak, tussen die uitmonding en de perceelsgrens, langszij gemeten, een afstand moet zijn aangehouden van ten minste 1 m en, gemeten loodrecht op de uitwendige scheidingsconstructie, van ten minste 2 m, en
b. b.
        bij de bepaling van de plaats van de uitmonding van die voorziening, bouwwerken en andere daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, buiten beschouwing blijven.

**10.** In afwijking van het negende lid, onderdeel *a*, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**11.** Indien toepassing is gegeven aan het negende lid, aanhef, en onderdeel *b*, moet de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook, voor zover die is bestemd voor natuurlijke afvoer van rook, ter voorkoming van het terugstromen van die rook, zijn voorzien van een goed functionerende kap.

### Artikel 204

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van de aanwezigheid in of bij een gebouw van een voor de gezondheid onaanvaardbare mate van vergiftige of hinderlijke stoffen of van ioniserende straling als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel *e*, van de Kernenergiewet, voorschriften worden gegeven omtrent het in de constructie toepassen van materialen waaruit die stoffen kunnen vrijkomen of die stralen kunnen ontstaan.

### Artikel 205

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van de blootstelling van gebruikers van een gebouw waarin een verblijfsgebied is gelegen, aan uit de grond afkomstige schadelijke stoffen of straling, voorschriften worden gegeven waaraan een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt met de grond, alsmede een constructie die de scheiding vormt met de kruipruimte van het gebouw, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit artikel, moeten voldoen.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 206

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie van een gebouw waarin een verblijfsgebied is gelegen, mogen zich, ter beperking van het in het gebouw kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenzijde de uitmonding vormt van een verticaal kanaal.

**3.** Onder een gebouw waarin een verblijfsgebied is gelegen, moet ter plaatse van de uitwendige scheidingsconstructie tot een diepte van ten minste 0,6 m, gemeten vanaf het aansluitende terrein, een scherm aanwezig zijn, waarin zich geen openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 207

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, opdat kan worden beschikt over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn.

**2.** Een voorziening voor drinkwater moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 208

**1.** Een voorziening voor drinkwater moet, opdat drinkwater kan worden betrokken, in de meterruimte een aansluitmogelijkheid hebben voor aansluiting op het distributienet van drinkwater.

**2.**

De voorziening voor drinkwater heeft, opdat op die voorziening watertoestellen kunnen worden aangesloten, voorts ten minste één aansluitpunt:

a. a.
        bij een opstelplaats voor het aanrecht;
b. b.
        in een toiletruimte;
c. c.
        in een badruimte;
d. d.
        bij een opstelplaats voor een warmwatertoestel, en
e. e.
        bij een brandslanghaspel.

### Artikel 209

**1.** Een voorziening voor warm water moet, opdat voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden betrokken, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

**2.** De voorziening voor warm water heeft, opdat warm water kan worden betrokken, ter plaatse van een opstelplaats voor een warmwatertoestel, ten minste één aansluitpunt voor het kunnen aansluiten van dat toestel op die voorziening.

**3.** De warmwatervoorziening heeft voorts ten minste één aansluitpunt in de badruimte.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 210

**1.** Een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, zodanig zijn geconstrueerd dat in een verblijfsgebied en in een verblijfsruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2057, een zodanige equivalente daglichtoppervlakte aanwezig is, dat in dat gebied en die ruimte voldoende daglicht kan toetreden en vanuit dat gebied en die ruimte naar buiten kan worden gekeken.

**2.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, en daglichtopeningen in een uitwendige scheidingsconstructie, voor zover die openingen, gemeten loodrecht op die openingen, zijn gelegen op een afstand van minder dan 2 m van de perceelsgrens, buiten beschouwing.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**4.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte moet de in rekening te brengen belemmeringshoek α, bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

**5.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de equivalente daglichtoppervlakte zich bevinden in een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied of van een verblijfsruimte, indien die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een toiletruimte, badruimte of bergruimte.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 211

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 194 tot en met 210, moet een gebouw een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk VII uit het oogpunt van gezondheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Toegankelijkheid

### Artikel 212

**1.** Een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, opdat het mede toegankelijk is voor bezoekers, zijn voorzien van ten minste één toegankelijkheidssector die vanaf het aansluitende terrein rechtstreeks bereikbaar is.

**2.** Een gedeelte van de toegankelijkheidssector moet, afhankelijk van de grootte van het gebouw, opdat het gebouw mede toegankelijk is voor rolstoelgebruikers, zijn ingericht als bijzondere toegankelijkheidssector, die vanaf het aansluitende terrein rechtstreeks bereikbaar is.

**3.** In de bijzondere toegankelijkheidssector moet ten minste één verblijfsruimte en, afhankelijk van de bestemming van het gebouw, ten minste één toiletruimte aanwezig zijn.

**4.** In de bijzondere toegankelijkheidssector moeten voorts ten minste één badruimte en één kleedruimte aanwezig zijn, indien het een gebouw dan wel een gedeelte van een gebouw betreft dat blijkens zijn constructie en inrichting is bestemd voor doeleinden van sport.

**5.** Een hoogteverschil tussen ten minste één toegang van de bijzondere toegankelijkheidssector en het aansluitende terrein mag niet groter zijn dan 1 m en moet, tenzij het hoogteverschil niet groter is dan 0,02 m, zijn overbrugd door een hellingbaan als bedoeld in artikel 178.

**6.** Een hoogteverschil van meer dan 0,02 m tussen vloeren van ruimten die deel uitmaken van de bijzondere toegankelijkheidssector, moet zijn overbrugd door een hellingbaan als bedoeld in artikel 178, of een lift.

**7.** De kooi van de lift, bedoeld in het zesde lid, moet een vrije vloeroppervlakte hebben van ten minste 1,05 m * 1,35 m.

### Artikel 213

**1.** De toegang van een ruimte die is gelegen in een toegankelijkheidssector, alsmede de toegang van een toegankelijkheidssector ter plaatse van het aansluitende terrein en de toegang van de bijzondere toegankelijkheidssector ter plaatse van het aansluitende terrein als bedoeld in artikel 212, onderscheidenlijk het eerste, tweede en vijfde lid, moeten, met het oog op de toegankelijkheid, een vrije doorgang hebben van ten minste 0,85 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

**2.** Een verkeersruimte die deel uitmaakt van een toegankelijkheidssector, moet, met het oog op de begaanbaarheid, een vrije vloeroppervlakte hebben met een breedte van ten minste 1,1 m.

**3.** Een verkeersruimte die deel uitmaakt van een bijzondere toegankelijkheidssector moet een vrije vloeroppervlakte hebben met een breedte van ten minste 1,4 m.

#### Paragraaf 2. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 214

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming, opdat daarin voor het gebouw kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, ten minste 55% van de gebruiksoppervlakte in een of meer verblijfsgebieden zijn gelegen.

**2.** Een verblijfsgebied moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 5 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,4 m is.

**3.** Een verblijfsgebied mag, indien het gebouw ter uitvoering van artikel 188 is verdeeld in rookcompartimenten, niet zijn gelegen in meer dan één rookcompartiment.

### Artikel 215

Een verblijfsruimte moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 5 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,4 m is.

### Artikel 216

**1.** In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, opdat sanitaire handelingen kunnen worden verricht, voldoende afsluitbare toiletruimten aanwezig zijn.

**2.** Een toiletruimte als bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet de toiletruimte die deel uitmaakt van een bijzondere toegankelijkheidssector een vloeroppervlakte hebben van ten minste 2,2 m * 2,2 m.

### Artikel 217

**1.** In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, opdat gebruikers van het gebouw zich kunnen wassen, voldoende afsluitbare badruimten aanwezig zijn.

**2.**

Het eerste lid is van toepassing op:

a. a.
        een cellengebouw, dat is bestemd voor het gedwongen verblijf van personen gedurende meer dan twee dagen;
b. b.
        een gedeelte van een gezondheidszorggebouw, welk gedeelte is bestemd voor het verblijf van patiënten die als gevolg van hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn;
c. c.
        een onderwijsgebouw, waarin bouwkundig onderwijs wordt gegeven;
d. d.
        een sportgebouw, dat is bestemd voor de zwemsport, en
e. e.
        een sportgebouw, dat tot een onderwijsgebouw behoort.

**3.**

Het eerste lid is niet van toepassing op:

a. a.
        een bijeenkomstgebouw;
b. b.
        een gedeelte van een gezondheidszorggebouw, welk gedeelte niet is bestemd voor het verblijf van patiënten die als gevolg van hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn;
c. c.
        een horecagebouw;
d. d.
        een onderwijsgebouw, dat niet is bestemd voor bouwkundig onderwijs;
e. e.
        een industriegebouw;
f. f.
        een sportgebouw, dat niet is bestemd voor de zwemsport;
g. g.
        een sportgebouw, dat niet behoort tot een onderwijsgebouw;
h. h.
        een stationsgebouw;
i. i.
        een winkelgebouw, en
j. j.
        een gebouw, niet zijnde een gebouw als bedoeld in artikel 1, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *c* en *e* tot en met *o*.

**4.** Een badruimte als bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1,2 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**5.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, moet de badruimte die deel uitmaakt van een bijzondere toegankelijkheidssector een vloeroppervlakte hebben van ten minste 1,65 m * 1,8 m, waarboven de hoogte ten minste 2,1 m is.

**6.** Een badruimte mag, opdat de gebruiksoppervlakte van het gebouw doelmatig kan worden benut, zijn samengevoegd met een toiletruimte, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 2,2 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,8 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**7.** In afwijking in zoverre van het vijfde lid, moet de samengevoegde ruimte die in een bijzondere toegankelijkheidssector is gelegen, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 7,8 m^2, waarvan de breedte ten minste 2,2 m is.

### Artikel 218

**1.** Dit lid is nog niet in werking getreden.

**2.** In een gebouw dan wel op het bij het gebouw behorende perceel, moet, opdat fietsen kunnen worden gestald, een ruimte aanwezig zijn met een vloeroppervlakte van ten minste 2% van de gebruiksoppervlakte van het gebouw, met een minimum van 5 m^2.

**3.** De vloeroppervlakte, bedoeld in het tweede lid, moet een breedte hebben van ten minste 1,8 m en een hoogte boven die vloeroppervlakte van ten minste 2,1 m, en moet, voor zover die ruimte een besloten ruimte is, rechtstreeks vanaf het aansluitende terrein bereikbaar zijn.

### Artikel 219

**1.** Tot een gebouw waarin een voorziening voor elektriciteit, gas, drinkwater of stadsverwarming aanwezig is, die op het distributienet kan worden aangesloten of waarin een voorziening voor telecommunicatiesignalen aanwezig is, moet, opdat de voor die voorzieningen benodigde centrale schakel-, verdeel- en meetapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één meterruimte behoren.

**2.** Ten aanzien van de afmetingen, indeling en leidingdoorvoeren van de meterruimte, bedoeld in het eerste lid, is NEN 2768 ten minste van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de afmetingen van de meterruimte moeten zijn afgestemd op de in die ruimte te plaatsen apparatuur.

**3.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een meterruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

### Artikel 220

**1.** In een gebouw waarin een lift aanwezig is, moet, opdat die lift doelmatig kan functioneren, een besloten ruimte (liftschacht) aanwezig zijn.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een liftschacht moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**3.**

De vloer van een liftschacht mag niet hoger zijn gelegen dan:

a. a.
        1,4 m onder de vloer ter plaatse van de laagstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft niet groter is dan 50 m, of
b. b.
        1,6 m onder de vloer ter plaatse van de laagstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft groter is dan 50 m.

**4.**

Het plafond van een liftschacht mag niet lager zijn gelegen dan:

a. a.
        3,6 m boven de vloer ter plaatse van de hoogstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft niet groter is dan 50 m, of
b. b.
        3,8 m boven de vloer ter plaatse van de hoogstgelegen vloer waartoe de lift toegang geeft, indien het hoogteverschil tussen de laagste en hoogste vloer waartoe de lift toegang geeft groter is dan 50 m.

**5.** In de liftschacht mogen geen leidingen of installaties aanwezig zijn die niet voor de werking of veiligheid van de lift vereist zijn.

### Artikel 221

**1.** In een gebouw waarin een lift aanwezig is, moet, opdat liftapparatuur kan worden geplaatst, een besloten ruimte (liftmachineruimte) aanwezig zijn.

**2.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een liftmachineruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht, bepaald overeenkomstig NEN 2778, ten minste regenwerend zijn.

**3.** Een liftmachineruimte moet een op de omvang van de in die ruimte te plaatsen apparatuur afgestemde vloeroppervlakte hebben.

### Artikel 222

**1.** Tot een gebouw behoort, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte, badruimte of in een andere besloten ruimte waardoor een vluchtweg voert.

**2.**

Het eerste lid is in elk geval van toepassing op:

a. a.
        een bijeenkomstgebouw;
b. b.
        een cellengebouw;
c. c.
        een gezondheidszorggebouw;
d. d.
        een horecagebouw;
e. e.
        een onderwijsgebouw;
f. f.
        een sportgebouw, en
g. g.
        een winkelgebouw.

**3.**

Het eerste lid is niet van toepassing op:

a. a.
        een industriegebouw;
b. b.
        een stationsgebouw;
c. c.
        een gebouw, niet zijnde een gebouw als bedoeld in artikel 1, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *c* en *e* tot en met *o*, en
d. d.
        een gebouw, dat is aangesloten op het distributienet voor stadsverwarming.

**4.** De afmetingen van een opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in het eerste lid, moeten zijn afgestemd op de daarop te plaatsen apparatuur.

**5.** Een opstelplaats voor een stooktoestel die is bestemd voor één of meer stooktoestellen met een gezamenlijke nominale belasting als bedoeld in NEN 2757, van meer dan 130 kW, moet in een afzonderlijke stookruimte zijn gelegen.

**6.** De afmetingen van de stookruimte, zijn afgestemd op de daarin te plaatsen verwarmingsapparatuur.

### Artikel 223

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, opdat apparatuur voor het opwarmen van water kan worden geplaatst, een opstelplaats voor een warmwatertoestel aanwezig zijn.

**2.**

Het eerste lid is in elk geval van toepassing op:

a. a.
        een cellengebouw, dat is bestemd voor het gedwongen verblijf van personen gedurende meer dan twee dagen;
b. b.
        een gedeelte van een gezondheidszorggebouw, welk gedeelte is bestemd voor het verblijf van patiënten die als gevolg van hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn;
c. c.
        een onderwijsgebouw, dat is bestemd voor bouwkundig onderwijs;
d. d.
        een sportgebouw, dat is bestemd voor de zwemsport, en
e. e.
        een sportgebouw, dat behoort tot een onderwijsgebouw.

**3.**

Het eerste lid is niet van toepassing op:

a. a.
        een bijeenkomstgebouw;
b. b.
        een gedeelte van een gezondheidszorggebouw, welk gedeelte niet is bestemd voor het verblijf van patiënten die als gevolg van hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn;
c. c.
        een horecagebouw;
d. d.
        een onderwijsgebouw, dat niet is bestemd voor bouwkundig onderwijs;
e. e.
        een industriegebouw;
f. f.
        een sportgebouw, dat niet is bestemd voor de zwemsport;
g. g.
        een sportgebouw, dat niet behoort tot onderwijsgebouw;
h. h.
        een stationsgebouw;
i. i.
        een winkelgebouw, en
j. j.
        een gebouw, niet zijnde een gebouw als bedoeld in artikel 1, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *c* en *e* tot en met *o*.

**4.** De afmetingen van de opstelplaats, zijn afgestemd op de daarop te plaatsen apparatuur.

**5.** De opstelplaats voor een warmwatertoestel mag zijn samengevoegd met een opstelplaats voor een stooktoestel.

#### Paragraaf 3. Verplaatsing en vervorming

### Artikel 224

**1.** De bovenkant van een in NEN 6740 bedoeld funderingselement van een gebouw waarin één of meer verblijfsgebieden zijn gelegen, mag, ter beperking van het verzakken of scheefzakken van het gebouw, bij momentane belastingscombinaties als bedoeld in NEN 6702, bepaald overeenkomstig NEN 6740, geen grotere zakking hebben dan 0,15 m.

**2.** Onverminderd het eerste lid mag de som van de rotatie en de relatieve rotatie aan de bovenkant van een in NEN 6740 bedoeld funderingselement van een gebouw waarin één of meer verblijfsgebieden zijn gelegen, niet groter zijn dan 3,5.10-3 rad.

**3.** Onverminderd het eerste en tweede lid, moet voor de bepaling van de in die leden bedoelde belastingscombinaties, indien NEN 6702 daarin niet voorziet, zijn uitgegaan van NEN 6700.

### Artikel 225

**1.** Een vloer van een verblijfsgebied mag, ter beperking van doorbuiging, bij de respons die voortvloeit uit de in NEN 6702 bedoelde incidentele en momentane belastingscombinaties, geen grotere doorbuiging in de eindtoestand als bedoeld in die norm, hebben dan het produkt van 4.10-3 en de in die norm bedoelde overspanning van die vloer.

**2.** Onverminderd het eerste lid, moet voor de bepaling van de in dat lid bedoelde belastingscombinaties, indien NEN 6702 daarin niet voorziet, zijn uitgegaan van NEN 6700.

**3.**

De doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig het gestelde met betrekking tot de bepaling van de vervorming in:

a. a.
        NEN 6710 en NEN 6770, indien de vloer is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720, indien de vloer is vervaardigd van in die norm bedoeld beton, en
c. c.
        NEN 6760, indien de vloer is vervaardigd van in die norm bedoeld hout.

**4.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het derde lid bedoeld, moet de doorbuiging, bedoeld in het eerste lid, zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 226

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 212 tot en met 225, moet een gebouw een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk VII uit het oogpunt van bruikbaarheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

### Afdeling 4. Voorschriften uit het oogpunt van energiezuinigheid

#### Paragraaf 1. Beperking van warmteverlies

### Artikel 227

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, een toiletruimte en een badruimte van een verwarmd gebouw heeft, ter beperking van warmteverlies door overdracht of geleiding, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een warmteweerstand van ten minste 2,5 m^2.K/W.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel, voor zover die deur, dat raam, kozijn of constructie-onderdeel, bepaald overeenkomstig NEN 5128, een warmtedoorgangscoëfficiënt heeft van ten hoogste 4,2 W/m^2.K.

**3.**

Het eerste en het tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing op:

a. a.
        een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan het eerste of tweede lid, en
b. b.
        een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied of met een andere toiletruimte of badruimte, waarvan de uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 1068, een warmteweerstand heeft van ten minste 2,5 m^2.K/W of waarvan, indien het een deur, raam, kozijn en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel betreft, bepaald overeenkomstig NEN 5128, de warmtedoorgangscoëfficiënt ten hoogste 4,2 W/m^2.K is.

**4.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een in het eerste lid bedoeld gebouw, waaronder begrepen inwendige scheidingsconstructies als bedoeld in het derde lid, onderdeel *b*, mag ten hoogste 2% van de gebruiksoppervlakte van dat gebouw aan constructie-onderdelen aanwezig zijn, dat niet voldoet aan het eerste tot en met het derde lid.

### Artikel 228

**1.**

Het totaal aan:

a. a.
        uitwendige scheidingsconstructies van een verwarmd gebouw;
b. b.
        inwendige scheidingsconstructies tussen een verwarmd gebouw en een niet in dat gebouw gelegen ruimte, en
c. c.
        constructies, die de scheiding vormen tussen een verwarmd gebouw en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructies aansluitende delen van andere constructies, mag, ter beperking van warmteverlies door tocht, bepaald overeenkomstig NEN 2686, geen grotere luchtvolumestroom als bedoeld in die norm, hebben dan 0,2 m^3/s.

**2.** Bij de bepaling van de luchtvolumestroom mogen ruimten, niet zijnde een verblijfsgebied, toilet- of badruimte, buiten beschouwing blijven.

**3.** Bij de bepaling van de luchtvolumestroom blijft voorts buiten beschouwing een ruimte, waarin zich een niet-afsluitbare opening van de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht bevindt, die een volgens NEN 1087, bepaalde capaciteit heeft van ten minste 3.10-3 m^3/s per m^2 gebruiksoppervlakte van die ruimte.

### Artikel 228a

**1.** Onverminderd de artikelen 227 en 228, heeft een gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2916, een zodanige energieprestatiecoëfficiënt dat in verdergaande mate energie wordt bespaard.

**2.**

Bij de bepaling van de energieprestatiecoëfficiënt wordt aangehouden:

a. a.
        voor de coëfficiënt voor koeling, bedoeld in NEN 2916, 4, en
b. b.
        voor de in die norm bedoelde factor waarmee compensatie voor toelaatbaar energiegebruik voor ventilatie wordt gerealiseerd, 135.

**3.**

De energieprestatiecoëfficiënt van:

a. a.
        een bijeenkomstgebouw is ten hoogste 2,4;
b. b.
        een cellengebouw is ten hoogste 2,2;
c. c.
        een gezondheidszorggebouw is ten hoogste 1,8;
d. d.
        een gezondheidszorggebouw of een gedeelte daarvan dat mede is bestemd voor het verblijf van patiënten die als gevolg van hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn is ten hoogste 3,8;
e. e.
        een horecagebouw is ten hoogste 1,9;
f. f.
        een onderwijsgebouw is ten hoogste 1,5;
g. g.
        een sportgebouw is ten hoogste 2,2;
h. h.
        een winkelgebouw is ten hoogste 3,5.

**4.**

Het eerste lid is niet van toepassing op:

a. a.
        een industriegebouw;
b. b.
        een stationsgebouw, en
c. c.
        een gebouw, niet zijnde een gebouw als bedoeld in artikel 1, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *c* en *e* tot en met *o*.

#### Paragraaf 2. Gelijkwaardige energiezuinigheid

### Artikel 229

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 227 tot en met 228*a*, heeft een gebouw een mate aan energiezuinigheid, die ten minste gelijk is aan die mate, beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of bruikbaarheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk VII uit het oogpunt van energiezuinigheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

## Hoofdstuk VII. Nadere technische voorschriften omtrent het bouwen van niet tot bewoning bestemde gebouwen

### Titel I. Kantoorgebouwen

#### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

##### Paragraaf 1. Gebruiksveiligheid

### Artikel 230

De verlichtingsinstallatie, bedoeld in artikel 180, eerste lid, van een kantoorgebouw met een gebruiksoppervlakte van meer dan 1000 m^2, moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom als bedoeld in artikel 180, derde lid.

##### Paragraaf 2. Brandveiligheid

### Artikel 231

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065, ten minste behoren tot klasse 4 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat de naar een vluchtweg toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel ten minste moet behoren tot klasse 2.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, voor zover dat constructie-onderdeel hoger is gelegen dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, ten minste behoren tot klasse 2.

**3.** In afwijking van het eerste en tweede lid, moeten een vloer en een tredevlak, bepaald overeenkomstig NEN 1775, ten minste behoren tot klasse T3 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat een vloer en een tredevlak waarover een vluchtweg voert, moeten behoren tot klasse T1.

**4.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, tot een hoogte van ten minste 2,5 m boven het aansluitende terrein behoren tot klasse 1.

**5.** Het tweede en vierde lid zijn niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en op een daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel.

**6.** Het eerste tot en met vierde lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van het kantoorgebouw.

### Artikel 232

**1.**

Een kantoorgebouw, alsmede een in tabel VI aangegeven gedeelte van een kantoorgebouw is aan te merken als een brandcompartiment.

| één of meer met elkaar in verbinding staande afzonderlijke besloten ruimten waardoor |
| --- |
| geen vluchtweg voert, met een totale gebruiksoppervlakte van niet meer dan 1000 m^2 |

stookruimte

technische ruimte met een gebruiksoppervlakte van meer dan 50 m^2

een besloten ruimte, bestemd of mede bestemd voor de opslag van bij ministeriële

regeling aangegeven brandbare, brandbevorderende en bij brand gevaar opleverende

stoffen

**2.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een toiletruimte of badruimte die is gelegen in hetzelfde gebouw als waarvan het brandcompartiment deel uitmaakt, moet, ter beperking van uitbreiding van brand, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 60 minuten zijn.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, mag, indien in het kantoorgebouw geen verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een in het kantoorgebouw gelegen brandcompartiment en een andere binnen het kantoorgebouw gelegen besloten ruimte ten minste 30 minuten zijn.

**4.** In afwijking van het tweede lid, geldt met betrekking tot de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een schacht, koker of kanaal, welke voert langs ten hoogste één brandcompartiment als bedoeld in het eerste lid, dan wel is gelegen in en uitsluitend is bestemd voor een of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten, geen eis.

**5.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, mag de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een ander, tot het kantoorgebouw waarin het brandcompartiment is gelegen behorend gebouw met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m^2, in welk gebouw geen verblijfsgebied is gelegen, ten minste 30 minuten zijn, met dien verstande dat, indien het andere gebouw een bergruimte is, geen eis met betrekking tot de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag geldt.

**6.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen een brandcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een bergruimte als bedoeld in het vijfde lid, mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

**7.** Onverminderd het tweede lid, moet bij de bepaling van de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag zijn uitgegaan van een identiek, doch spiegelsymmetrisch ten opzichte van de perceelsgrens gelegen brandcompartiment.

### Artikel 233

**1.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel mag, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig die norm, geen grotere rookdichtheid hebben dan 10 m -1.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de naar de besloten ruimte toegekeerde zijden van de constructie-onderdelen.

**3.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de rookdichtheid van een constructie-onderdeel van een besloten ruimte waardoor een vluchtweg voert, niet groter zijn dan:

a. a.
        5,4 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 1 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065, en
b. b.
        2,2 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 2 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op een vloer, een tredevlak en op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de naar de besloten ruimte toegekeerde zijden van de overige constructie-onderdelen, mits die 5% gemiddeld geen grotere raakdichtheid heeft dan 10 m-1.

### Artikel 234

**1.** Een brandcompartiment als bedoeld in artikel 232, eerste lid, moet zijn ingedeeld in één of meer rookcompartimenten.

**2.** Tussen een rookcompartiment waarin een verblijfsgebied is gelegen dat deel uitmaakt van een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, en een toegang tot een besloten verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, moet, opdat bij brand vanuit het kantoorgebouw op veilige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt, een verkeersruimte met een lengte van ten minste 2 m zijn gelegen die, indien die ruimte besloten is, als rookcompartiment is ingericht.

**3.** Het tweede lid is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van een rookcompartiment waarin een verblijfsgebied is gelegen dat is aangewezen op slechts één verkeersruimte waarin een trap is, gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert.

**4.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment en een punt in een in dat compartiment gelegen verblijfsgebied, mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 20 m, met dien verstande dat, indien het rookcompartiment slechts één toegang heeft, de gebruiksoppervlakte van dat compartiment niet groter mag zijn dan 250 m^2. Bij de bepaling van die route blijft een in een verblijfsgebied gelegen constructie-onderdeel, niet zijnde een bouwconstructie, buiten beschouwing.

**5.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment en een punt in een in dat compartiment gelegen verblijfsruimte, mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 30 m.

**6.** Indien een rookcompartiment slechts één toegang heeft, mag, gemeten langs de kortste route, de afstand tussen die toegang en een toegang van een in dat compartiment gelegen verblijfsruimte niet groter zijn dan 15 m.

**7.** Tussen de vloer ter plaatse van een toegang van een rookcompartiment en een vloer van een in dat compartiment gelegen verblijfsgebied mag geen groter hoogteverschil aanwezig zijn dan 4 m.

**8.** De afstand tussen een toegang van een verblijfsruimte en een punt in die ruimte mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 20 m, met dien verstande dat, indien dit leidt tot meer dan één toegang, de afstand tussen de onderscheidene toegangen ten minste 5 m moet zijn.

**9.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen een rookcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een toiletruimte, badruimte of een tot het kantoorgebouw behorende bergruimte met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m^2, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 30 minuten zijn.

**10.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen een rookcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een bergruimte als bedoeld in het negende lid, moet zelfsluitend zijn.

### Artikel 235

**1.** Een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 234, vierde tot en met zevende lid, moet zijn gelegen aan het aansluitende terrein of aan een ruimte waardoor twee onafhankelijke vluchtmogelijkheden voeren.

**2.**

In afwijking van het eerste lid, mag de toegang zijn gelegen aan een ruimte waardoor één vluchtmogelijkheid voert, indien:

a. a.
        de totale gebruiksoppervlakte van de rookcompartimenten die op die ruimte zijn aangewezen, ten hoogste 250 m^2 is;
b. b.
        het rookcompartiment twee toegangen heeft die elk afzonderlijk leiden naar ten minste één onafhankelijke vluchtmogelijkheid, of
c. c.
        de vluchtmogelijkheid een vluchtweg is die uitsluitend voert door een verkeersruimte waarin een trap is gelegen.

**3.** Op een vluchtweg als bedoeld in het tweede lid, onderdeel *c*, met uitzondering van een vluchtweg die voert door een veiligheidstrappehuis, mag ten hoogste 1000 m^2 gebruiksoppervlakte aan rookcompartimenten zijn aangewezen.

**4.** In een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, moet ten minste één vluchtmogelijkheid als bedoeld in het eerste lid, voeren door een verkeersruimte waarin een trap is gelegen, welke ruimte in geval van brand op een zodanige luchtdruk kan worden gebracht dat in die ruimte zoveel mogelijk gevrijwaard blijft van rook.

**5.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in het eerste lid, en een toegang van het kantoorgebouw mag, indien toepassing is gegeven aan het tweede lid, onderdeel *c*, gemeten langs de kortste route, ten hoogste 30 m zijn.

**6.** Het vijfde lid is niet van toepassing indien de vluchtweg voert door een veiligheidstrappehuis.

**7.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rook doorgang tussen een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert en een verkeersruimte waarvan de vloer hoger is gelegen dan 2 m boven de vloer ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 30 minuten zijn.

**8.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen de ruimten, bedoeld in het zevende lid, moet zelfsluitend zijn.

**9.** Een verkeersruimte waarin trappen zijn gelegen waarmee een hoogteverschil van ten minste 8 m is overbrugd, moet voldoen aan de eisen voor een vluchtweg.

**10.** Een in artikel 234, achtste lid, bedoelde toegang van een verblijfsruimte moet zijn gelegen aan een verkeersruimte die leidt naar een toegang als bedoeld in het eerste lid.

**11.** In afwijking van het tiende lid, mag de toegang van een verblijfsruimte zijn gelegen aan een andere verblijfsruimte, mits die andere verblijfsruimte ten minste twee, op een afstand van ten minste 5 m van elkaar gelegen toegangen heeft die voldoen aan het zevende lid.

### Artikel 236

**1.** Een vluchtmogelijkheid moet, opdat snel en veilig kan worden gevlucht, een vrije doorgang hebben met een breedte van ten minste 0,6 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

**2.** De weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen twee onafhankelijke vluchtmogelijkheden moet, bepaald overeenkomstig NEN 6068, ten minste 30 minuten zijn, tenzij vanaf een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 235, eerste lid, in twee richtingen kan worden gevlucht.

**3.** Onafhankelijke vluchtmogelijkheden mogen uitsluitend door middel van een zelfsluitende deur met elkaar in verbinding staan, tenzij vanaf een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 235, eerste lid, in twee richtingen kan worden gevlucht.

**4.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een niet-besloten ruimte waardoor een vluchtmogelijkheid voert, moeten niet-afsluitbare openingen aanwezig zijn waarmee een capaciteit voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van rook wordt bewerkstelligd van ten minste 6.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud van die ruimte. Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing.

**5.**

Een verblijfsgebied en een verblijfsruimte moeten één of meer toegangen hebben met een totale vrije doorgang van ten minste:

a. a.
        1 mm per 0,9 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte;
b. b.
        1 mm per 0,15 m^2 vloeroppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, of
c. c.
        1 mm per 0,15 m^2 vloeroppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, vermeerderd met 1 mm per 0,9 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte.

**6.**

Een rookcompartiment moet één of meer toegangen als bedoeld in artikel 235, eerste lid, hebben met een totale vrije doorgang die ten minste gelijk is aan de vrije doorgang, bedoeld in het vijfde lid, met dien verstande dat de vrije doorgang niet kleiner mag zijn dan:

a. a.
        1 mm per 1,8 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte;
b. b.
        1 mm per 0,27 m^2 gebruiksoppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, of
c. c.
        1 mm per 0,27 m^2 gebruiksoppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, vermeerderd met 1 mm per 1,8 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte.

**7.** Een ruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, moet, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een opvangcapaciteit hebben als aangegeven in die voorschriften en moet, bepaald overeenkomstig die voorschriften, een bij die voorschriften aangegeven doorstroomcapaciteit hebben.

**8.** Het produkt van de permanente vuurbelasting en de netto-vloeroppervlakte van een veiligheidstrappenhuis is per bouwlaag ten hoogste 3.500 MJ. De vuurbelasting wordt bepaald volgens NEN 6090.

**9.**

De deur van een toegang van een verblijfsgebied en van een verblijfsruimte als bedoeld in het zesde lid, mogen niet tegen de vluchtrichting in draaien, indien:

a. a.
        het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte en 10 m^2 meer is dan 25;
b. b.
        het quotiënt van de vloeroppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 1,5 m^2 meer is dan 25, of
c. c.
        het quotiënt van de vloeroppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 1,5 m^2, vermeerderd met het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte en 10 m^2, meer is dan 25.

**10.**

De deur van een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in het vijfde lid, en van een ruimte waardoor een vluchtweg voert, mogen niet tegen de vluchtrichting in draaien, indien:

a. a.
        het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte en 20 m^2 meer is dan 25;
b. b.
        het quotiënt van de gebruiksoppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 3 m^2 meer is dan 25, of
c. c.
        het quotiënt van de gebruiksoppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 3 m^2, vermeerderd met het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte en 20 m^2, meer is dan 25.

**11.** Indien op grond van het negende lid de deur niet tegen de vluchtrichting in mag draaien, mag de deur, bedoeld in het tiende lid, evenmin tegen de vluchtrichting in draaien.

### Artikel 237

**1.** De afstand tussen een toegang van een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, en een toegang van een rookcompartiment, mag, opdat de brandweer gebruikers van het kantoorgebouw kan redden en brand kan bestrijden, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 30 m.

**2.** Een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet zijn voorzien van een overeenkomstig het derde lid te bepalen aantal brandweerliften waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN-EN 81-1, voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, of NEN-EN 81-2, voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**3.** De afstand tussen een toegang van de brandweerlift en een toegang van een rookcompartiment, mag, gemeten langs de kortste route, ten hoogste 75 m zijn.

**4.** Een toegankelijkheidssector moet, opdat gebruikers van die sector op veilige wijze uit het kantoorgebouw kunnen vluchten, zijn voorzien van vluchtwegaanduidingen die ten minste voldoen aan NEN 6088.

### Artikel 238

**1.** Een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet, opdat een beginnende brand kan worden bestreden, zijn voorzien van een overeenkomstig het tweede lid te bepalen aantal droge blusleidingen waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN 1594.

**2.** De afstand tussen een brandslangaansluiting van een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, en een toegang van een op die aansluiting aangewezen rookcompartiment mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 35 m.

**3.** In een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, zijn voorzien van een elektrisch aangedreven pomp.

**4.** De pomp, bedoeld in het derde lid, moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom, opdat die pomp binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit, gedurende ten minste 24 uren kan functioneren en gedurende ten minste 6 uren in bedrijf kan blijven.

**5.** Een kantoorgebouw met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 moet zijn voorzien van een overeenkomstig het zevende lid te bepalen aantal brandslanghaspels die kunnen worden aangesloten op de voorziening voor drinkwater.

**6.** Een brandslanghaspel als bedoeld in het vijfde lid, mag niet zijn gelegen in een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, en moet zijn voorzien van een slang met een lengte van ten hoogste 20 m waarvan de statische druk bij het mondstuk bij gelijktijdig gebruik van twee op dezelfde waterleiding aangesloten brandslanghaspels ten minste 100 kPa is en de capaciteit ten minste 1,3 m^3/h is.

**7.**

Bij de bepaling van het aantal brandslanghaspels als bedoeld in het vijfde lid, moet, opdat elk punt van een vloer van het kantoorgebouw met bluswater kan worden bereikt, zijn uitgegaan van:

a. a.
        2/3 van de beschikbare slanglengte, voor zover die slang voert door een verblijfsgebied, of
b. b.
        de totale beschikbare slanglengte, voor zover die slang niet voert door een verblijfsgebied,

vermeerderd met 5 m.

### Artikel 239

Onverminderd de artikelen 231 tot en met 238, moet een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 70 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, wat brandveiligheid betreft, zodanig zijn ingericht dat het gebouw ten minste in gelijke mate brandveilig is als is beoogd met de bij of krachtens die artikelen gegeven voorschriften.

### Artikel 240

Indien een kantoorgebouw is gebouwd overeenkomstig de bij of krachtens deze paragraaf gegeven voorschriften, is voldaan aan de artikelen 185 tot en met 192.

#### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

##### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 241

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 194, eerste lid, mag de karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie en 40 dB(A), met dien verstande dat bij de berekening of meting van de geluidsbelasting mag zijn uitgegaan van het geluidsniveau over de periode van 07.00 uur tot en met 19.00 uur.

**2.** In afwijking van het eerste lid moet, indien ingevolge de Wet geluidhinder in een verblijfsgebied een hogere geluidsbelasting dan 40 dB(A) is toegestaan, de karakteristieke geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die scheidingsconstructie en de toegestane geluidsbelasting in dat gebied.

**3.**

De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsgebied en de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig NEN 5077, afhankelijk van de in de eerste kolom van tabel VII gegeven geluidsbelasting van die constructie, bepaald overeenkomstig de Luchtvaartwet, ten minste gelijk zijn aan de bij die geluidsbelasting in de tweede kolom van die tabel gegeven waarde. Tabel VII Geluidwering in geval van luchtvaartlawaai

| Geluidsbelasting in Ke Vereiste karakteristieke geluidwering |
| --- |
| in dB(A) |
| 36-40 27 |
| 41-45 30 |
| 46-50 33 |
| meer dan 50 36 |

**4.** Indien krachtens de Luchtvaartwet of artikel 108 van de Wet geluidhinder een andere dan de in het derde lid gegeven eis ten aanzien van de karakteristieke geluidwering van een in dat lid bedoelde uitwendige scheidingsconstructie is gesteld, blijft het derde lid buiten toepassing.

**5.** Indien op grond van het eerste tot en met het vierde lid met betrekking tot een of meer soorten geluid tegelijkertijd verschillende eisen aan de geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie zijn gesteld, geldt de zwaarste van de ingevolge die leden gestelde eisen.

**6.** Op een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsgebied, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een ander verblijfsgebied, zijn het eerste tot en met vijfde lid van toepassing.

**7.** De in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering van een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie de scheiding vormt met de buitenlucht, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste gelijk zijn aan de waarde van de karakteristieke geluidwering, bedoeld in het eerste tot en met vijfde lid, verminderd met 2 dB(A).

**8.** Op een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte, is het zevende lid van overeenkomstige toepassing.

##### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 242

In een kantoorgebouw moet een voorziening voor afvalwater en faecaliën als bedoeld in artikel 199, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 243

Een kantoorgebouw moet een voorziening voor hemelwater als bedoeld in artikel 200, eerste lid, hebben.

### Artikel 244

**1.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in artikel 201, vijfde lid, moet voor een verblijfsgebied een capaciteit hebben van ten minste 1,3.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van dat gebied.

**2.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het eerste lid, naar een verblijfsgebied moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**3.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in artikel 201, vijfde lid, moet voor een verblijfsruimte een capaciteit hebben van ten minste 1.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die verblijfsruimte.

### Artikel 245

Onverminderd artikel 203, derde lid, moet voor een opstelplaats voor een stooktoestel zijn uitgegaan van een op gas gestookt verbrandingstoestel met een belasting van ten minste 30 W per m^2 gebruiksoppervlakte van het kantoorgebouw met een minimum van 6 kW.

##### Paragraaf 3. Watervoorziening

### Artikel 246

In een kantoorgebouw moet een voorziening voor drinkwater als bedoeld in artikel 207, eerste lid, aanwezig zijn.

#### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

##### Paragraaf 1. Toegankelijkheid

### Artikel 247

**1.** Een kantoorgebouw met een gebruiksoppervlakte van meer dan 1000 m^2 moet ten minste één toegankelijkheidssector hebben als bedoeld in artikel 212, eerste lid.

**2.** Een gedeelte van de toegankelijkheidsector moet zijn ingericht als bijzondere toegankelijkheidssector als bedoeld in artikel 212, tweede lid.

**3.** Onverminderd artikel 212, derde lid, moet in een bijzondere toegankelijkheidssector ten minste één toiletruimte aanwezig zijn.

##### Paragraaf 2. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 248

**1.** Een kantoorgebouw moet een vloeroppervlakte aan verblijfsgebied hebben als bedoeld in artikel 214, eerste lid.

**2.** In afwijking in zoverre van artikel 214, tweede lid, moet een verblijfsgebied een vloeroppervlakte hebben van ten minste 10 m^2.

**3.** In een kantoorgebouw met een gebruiksoppervlakte van meer dan 1000 m^2 moet ten minste 25% van de in het eerste lid bedoelde oppervlakte aan verblijfsgebied toegankelijk en bereikbaar zijn overeenkomstig de artikelen 212, vijfde tot en met zevende lid en 213, eerste en derde lid.

### Artikel 249

In afwijking in zoverre van artikel 215, moet een verblijfsruimte een vloeroppervlakte hebben van ten minste 10 m^2.

### Artikel 250

Onverminderd artikel 216, eerste lid, moet in een kantoorgebouw voor elke 300 m^2 gebruiksoppervlakte of gedeelte daarvan, ten minste één toiletruimte aanwezig zijn.

### Artikel 251

In een kantoorgebouw moet, voor zover artikel 222, derde lid, niet van toepassing is, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in het eerste lid van dat artikel, aanwezig zijn.

### Artikel 251a

Artikel 223, eerste lid, is niet van toepassing op een kantoorgebouw.

### Artikel 251b

De energieprestatiecoëfficiënt, bedoeld in artikel 228a, eerste lid, van een kantoorgebouw is ten hoogste 1,6.

### Titel II. Logiesverblijven en logiesgebouwen

#### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

##### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 252

In afwijking van artikel 174, zevende lid, geldt geen eis ten aanzien van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken voor een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van niet meer dan 100 m^2.

##### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 253

Openingen tussen een vloer en een afscheiding, alsmede openingen en opstapmogelijkheden in een afscheiding moeten ten minste voldoen aan artikel 175, vijfde, zevende en achtste lid.

### Artikel 254

**1.** In afwijking van artikel 177, eerste lid, moeten de afmetingen van een trap ten minste voldoen aan kolom A van tabel II of, indien de trap is bestemd voor het ontsluiten van een logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 dan wel voor het ontsluiten van een logiesgebouw of van de in het gebouw gelegen logiesverblijven, aan kolom B van die tabel.

**2.** In afwijking van het eerste lid, mag de trap die is bestemd voor het ontsluiten van logiesverblijven met een gezamenlijke gebruiksoppervlakte van ten hoogste 500 m^2, voldoen aan kolom A van tabel II.

### Artikel 255

**1.** Onverminderd artikel 180, eerste lid, moet in een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte een verlichtingsinstallatie als bedoeld in dat lid, aanwezig zijn.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een trap of hellingbaan, voor zover die trap of hellingbaan bestemd is voor het ontsluiten van een logiesgebouw of de in het gebouw gelegen logiesverblijven, alsmede op de kooi van een lift.

**3.** De verlichtingsinstallatie, bedoeld in het eerste en tweede lid, moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom als bedoeld in artikel 180, derde lid.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op de kooi van een lift.

##### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 256

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065, ten minste behoren tot klasse 4 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat de naar een vluchtweg en naar een vluchtmogelijkheid waarop een in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf is aangewezen, toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel ten minste moet behoren tot klasse 2.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, voor zover dat constructie-onderdeel hoger is gelegen dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het logiesgebouw, ten minste behoren tot klasse 2.

**3.** In afwijking van het eerste en tweede lid, moeten een vloer en een tredevlak, bepaald overeenkomstig NEN 1775, ten minste behoren tot klasse T3 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat een vloer en een tredevlak waarover een vluchtweg voert, moeten behoren tot klasse T1.

**4.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel van een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, tot een hoogte van ten minste 2,5 m boven het aansluitende terrein behoren tot klasse 1.

**5.** Het tweede en vierde lid zijn niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en op een daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel.

**6.** Het eerste tot en met vierde lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van een logiesverblijf en een logiesgebouw.

### Artikel 257

**1.**

Een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf en een logiesgebouw, alsmede een in tabel VIII aangegeven gedeelte van een logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 en van een logiesgebouw, zijn aan te merken als een brandcompartiment.

| één of meer met elkaar in verbinding staande afzonderlijke besloten ruimten waardoor |
| --- |
| geen vluchtweg voert, met een totale gebruiksoppervlakte van niet meer dan 500 m^2 |

stookruimte

technische ruimte met een gebruiksoppervlakte van meer dan 50 m^2

een besloten ruimte, bestemd of mede bestemd voor de opslag van bij ministeriële

regeling aangegeven brandbare, brandbevorderende en bij brand gevaar opleverende

stoffen

**2.** Onverminderd het eerste lid, zijn voorts als brandcompartiment aan te merken een in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf en een in een logiesgebouw gelegen gemeenschappelijk verblijfsgebied.

**3.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een toiletruimte of badruimte die is gelegen in hetzelfde logiesverblijf of logiesgebouw als waarvan het brandcompartiment deel uitmaakt, moet, ter beperking van uitbreiding van brand, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 60 minuten zijn.

**4.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag tussen een brandcompartiment als bedoeld in het tweede lid, en een andere besloten ruimte zijn volstaan met een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van ten minste 30 minuten.

**5.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag voorts, indien in het logiesverblijf of logiesgebouw geen verblijfsgebied hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het logiesverblijf of het logiesgebouw, tussen een in het logiesverblijf of het logiesgebouw gelegen brandcompartiment en een andere binnen dat verblijf of gebouw gelegen besloten ruimte zijn volstaan met een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van ten minste 30 minuten.

**6.** In afwijking van het derde lid, geldt tussen een brandcompartiment en een schacht, koker of kanaal, welke voert langs ten hoogste één brandcompartiment als bedoeld in het eerste en tweede lid, dan wel is gelegen in en uitsluitend is bestemd voor een of meer boven elkaar gelegen toiletruimten of badruimten, geen eis.

**7.** In afwijking in zoverre van het derde lid, mag tussen een brandcompartiment en een ander, tot het logiesverblijf of het logiesgebouw, waarin het brandcompartiment is gelegen behorend gebouw met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m^2, in welk gebouw geen verblijfsgebied is gelegen, zijn volstaan met een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van ten minste 30 minuten, met dien verstande dat, indien het andere gebouw een bergruimte is, geen eis met betrekking tot de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag geldt.

**8.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen een brandcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een bergruimte als bedoeld in het zevende lid, mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

**9.** Onverminderd het derde lid, moet bij de bepaling van de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag zijn uitgegaan van een identiek, doch spiegelsymmetrisch ten opzichte van de perceelsgrens gelegen brandcompartiment.

### Artikel 258

**1.** De in NEN 6066 bedoelde rookproduktie van een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel mag, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig die norm, geen grotere rookdichtheid hebben dan 10 m-1.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de naar de besloten ruimte toegekeerde zijden van de constructie-onderdelen.

**3.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de rookdichtheid van een constructie-onderdeel van een besloten ruimte waardoor een vluchtweg voert en van een besloten ruimte waardoor een vluchtmogelijkheid voert waarop een in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf is aangewezen, niet groter zijn dan:

a. a.
        5,4 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 1 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065, en
b. b.
        2,2 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 2 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065.

**4.** Het derde lid is niet van toepassing op een vloer, een tredevlak en op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de naar de besloten ruimte toegekeerde zijden van de overige constructie-onderdelen, mits die 5% gemiddeld geen grotere rookdichtheid heeft dan 10 m-1.

### Artikel 259

**1.** Een brandcompartiment als bedoeld in artikel 257, eerste en tweede lid, moet zijn verdeeld in één of meer rookcompartimenten.

**2.** Tussen een rookcompartiment waarin een verblijfsgebied is gelegen dat deel uitmaakt van een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 13 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, en een toegang tot een besloten verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, moet, opdat bij brand vanuit het logiesgebouw op veilige wijze het aansluitende terrein kan worden bereikt, een verkeersruimte met een lengte van ten minste 2 m zijn gelegen die, indien die ruimte besloten is, als rookcompartiment is ingericht.

**3.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment en een punt in een in dat compartiment gelegen verblijfsgebied, mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 20 m, met dien verstande dat, indien het rookcompartiment slechts één toegang heeft, de gebruiksoppervlakte van dat compartiment niet groter mag zijn dan 250 m^2. Bij de bepaling van die route blijft een in een verblijfsgebied gelegen constructie-onderdeel, niet zijnde een bouwconstructie, buiten beschouwing.

**4.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment en een punt in een in dat compartiment gelegen verblijfsruimte, mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 30 m.

**5.** Tussen de vloer ter plaatse van een toegang van een rookcompartiment en een vloer van een in dat compartiment gelegen verblijfsgebied mag geen groter hoogteverschil aanwezig zijn dan 4 m.

**6.** De afstand tussen een toegang van een verblijfsruimte en een punt in die ruimte mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 20 m, met dien verstande dat, indien dit leidt tot meer dan één toegang, de afstand tussen de onderscheidene toegangen ten minste 5 m moet zijn.

**7.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen een rookcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een toiletruimte, badruimte of een tot het logiesverblijf of het logiesgebouw behorende bergruimte met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m^2, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 30 minuten zijn.

**8.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen een rookcompartiment en een andere besloten ruimte, niet zijnde een bergruimte als bedoeld in het zevende lid, moet zelfsluitend zijn.

### Artikel 260

**1.** Een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 259, derde tot en met vijfde lid, moet zijn gelegen aan het aansluitende terrein of aan een ruimte waardoor twee onafhankelijke vluchtmogelijkheden voeren.

**2.**

In afwijking van het eerste lid, mag de toegang zijn gelegen aan een ruimte waardoor één vluchtmogelijkheid voert, indien:

a. a.
        
          dit onderdeel is nog niet in werking getreden;
b. b.
        het rookcompartiment twee toegangen heeft die elk afzonderlijk leiden naar ten minste één onafhankelijke vluchtmogelijkheid, of
c. c.
        de vluchtmogelijkheid een vluchtweg is die uitsluitend voert door een verkeersruimte waarin een trap is gelegen en een vloer van een verblijfsgebied niet hoger is gelegen dan 6 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het logiesgebouw.

**3.** Op een vluchtweg als bedoeld in het tweede lid, onderdeel *c*, met uitzondering van een vluchtweg die voert door een veiligheidstrappehuis, mag ten hoogste 500 m^2 gebruiksoppervlakte aan rookcompartimenten zijn aangewezen.

**4.** In een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 6 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet ten minste één vluchtmogelijkheid als bedoeld in het eerste lid, voeren door een veiligheidstrappehuis.

**5.** De afstand tussen een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in het eerste lid, en een toegang van het logiesgebouw mag, indien toepassing is gegeven aan het tweede lid, onderdeel *a* of *c*, gemeten langs de kortste route, ten hoogste 20 m zijn.

**6.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert en een verkeersruimte waarvan de vloer hoger is gelegen dan 2 m boven de vloer ter plaatse van de toegang van het logiesgebouw, moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste 30 minuten zijn.

**7.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen de ruimten bedoeld in het zesde lid, moet zelfsluitend zijn.

**8.** Een verkeersruimte waarin trappen zijn gelegen waarmee een hoogteverschil van ten minste 8 m is overbrugd, moet voldoen aan de eisen voor een vluchtweg.

**9.** Ten aanzien van het vluchten uit een logiesverblijf is artikel 15 van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 261

**1.** Een vluchtmogelijkheid moet, opdat snel en veilig kan worden gevlucht, een vrije doorgang hebben met een breedte van ten minste 0,6 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

**2.** De weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen twee onafhankelijke vluchtmogelijkheden moet, bepaald overeenkomstig NEN 6068, ten minste 30 minuten zijn, tenzij vanaf een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 260, eerste lid, in twee richtingen kan worden gevlucht.

**3.** Onafhankelijke vluchtmogelijkheden mogen uitsluitend door middel van een zelfsluitende deur met elkaar in verbinding staan, tenzij vanaf een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in artikel 260, eerste lid, in twee richtingen kan worden gevlucht.

**4.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een niet-besloten ruimte waardoor een vluchtmogelijkheid voert, moeten niet-afsluitbare openingen aanwezig zijn waarmee een capaciteit voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van rook wordt bewerkstelligd van ten minste 6.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud van die ruimte. Ten aanzien van de bepaling van de capaciteit is NEN 1087 van overeenkomstige toepassing.

**5.**

Een verblijfsgebied en een verblijfsruimte moeten één of meer toegangen hebben met een totale vrije doorgang van ten minste:

a. a.
        1 mm per 0,9 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte;
b. b.
        1 mm per 0,15 m^2 vloeroppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, of
c. c.
        1 mm per 0,15 m^2 vloeroppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, vermeerderd met 1 mm per 0,9 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte.

**6.**

Een rookcompartiment moet één of meer toegangen als bedoeld in artikel 260, eerste lid, hebben met een totale vrije doorgang die ten minste gelijk is aan de vrije doorgang, bedoeld in het vijfde lid, met dien verstande dat de vrije doorgang niet kleiner mag zijn dan:

a. a.
        1 mm per 1,8 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte;
b. b.
        1 mm per 0,27 m^2 gebruiksoppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, of
c. c.
        1 mm per 0,27 m^2 gebruiksoppervlakte van een op die toegangen aangewezen toegankelijkheidssector, vermeerderd met 1 mm per 1,8 m^2 van de op die toegangen aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte.

**7.** Een ruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, moet, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een opvangcapaciteit hebben als aangegeven in die voorschriften en moet, bepaald overeenkomstig die voorschriften, een bij die voorschriften aangegeven doorstroomcapaciteit hebben.

**8.** Het produkt van de permanente vuurbelasting en de netto-vloeroppervlakte van een veiligheidstrappehuis is per bouwlaag ten hoogste 3.500 MJ. De vuurbelasting wordt bepaald volgens NEN 6090.

**9.**

De deur van een toegang van een verblijfsgebied en van een verblijfsruimte als bedoeld in het zesde lid, mogen niet tegen de vluchtrichting in draaien, indien:

a. a.
        het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte en 10 m^2 meer is dan 25;
b. b.
        het quotiënt van de vloeroppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 1,5 m^2 meer is dan 25, of
c. c.
        het quotiënt van de vloeroppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 1,5 m^2, vermeerderd met het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen vloeroppervlakte en 10 m^2, meer is dan 25.

**10.**

De deur van een toegang van een rookcompartiment als bedoeld in het vijfde lid, en van een ruimte waardoor een vluchtweg voert, mogen niet tegen de vluchtrichting in draaien, indien:

a. a.
        het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte en 20 m^2 meer is dan 25;
b. b.
        het quotiënt van de gebruiksoppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 3 m^2 meer is dan 25, of
c. c.
        het quotiënt van de gebruiksoppervlakte van een op die toegang aangewezen toegankelijkheidssector en 3 m^2, vermeerderd met het quotiënt van de op die toegang aangewezen, niet in een toegankelijkheidssector gelegen gebruiksoppervlakte en 20 m^2, meer is dan 25.

**11.** Indien op grond van het negende lid de deur niet tegen de vluchtrichting in mag draaien, mag de deur, bedoeld in het tiende lid, evenmin tegen de vluchtrichting indraaien.

**12.** Een vluchtmogelijkheid mag binnen één besloten ruimte, gemeten langs de kortste route, geen grotere lengte hebben dan 30 m.

### Artikel 262

**1.** De afstand tussen een toegang van een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, en een toegang van een logiesverblijf en een gemeenschappelijk verblijfsgebied, mag, opdat de brandweer gebruikers van het logiesverblijf of het logiesgebouw kan redden en brand kan bestrijden, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 45 m.

**2.** Een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet zijn voorzien van een overeenkomstig het derde lid te bepalen aantal brandweerliften waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN-EN 81-1, voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, of NEN-EN 81-2, voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**3.** De afstand tussen een toegang van de brandweerlift en een toegang van een logiesverblijf en een gemeenschappelijk verblijfsgebied, mag, gemeten langs de kortste route, ten hoogste 90 m zijn.

**4.** Een logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 en een logiesgebouw moeten, opdat gebruikers van dat verblijf of gebouw op veilige wijze uit dat verblijf of gebouw kunnen vluchten, zijn voorzien van vluchtwegaanduidingen die ten minste voldoen aan NEN 6088.

### Artikel 263

**1.** Een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het logiesgebouw, moet, met het oog op brandbestrijding, zijn voorzien van een overeenkomstig het tweede lid te bepalen aantal droge blusleidingen waarvan de inrichting ten minste voldoet aan NEN 1594.

**2.** De afstand tussen een brandslangaansluiting van een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, en een toegang van een op die aansluiting aangewezen logiesverblijf en gemeenschappelijk verblijfsgebied mag, gemeten langs de kortste route, niet groter zijn dan 50 m.

**3.** In een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, zijn voorzien van een elektrisch aangedreven pomp.

**4.** De pomp, bedoeld in het derde lid, moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom, opdat die pomp binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit, gedurende ten minste 24 uren kan functioneren en gedurende ten minste 6 uren in bedrijf kan blijven.

**5.** Een logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 en een logiesgebouw moeten zijn voorzien van een overeenkomstig het zevende lid te bepalen aantal brandslanghaspels die kunnen worden aangesloten op de voorziening voor drinkwater.

**6.** Een brandslanghaspel als bedoeld in het vijfde lid, mag niet zijn gelegen in een verkeersruimte waarin een trap is gelegen waarover een vluchtmogelijkheid voert, en moet zijn voorzien van een slang met een lengte van ten hoogste 20 m waarvan de statische druk bij het mondstuk bij gelijktijdig gebruik van twee op dezelfde waterleiding aangesloten brandslanghaspels ten minste 100 kPa is en de capaciteit ten minste 1,3 m^3/h is.

**7.**

Bij de bepaling van het aantal brandslanghaspels als bedoeld in het vijfde lid, moet, opdat elk punt van een vloer van het logiesverblijf of het logiesgebouw met bluswater kan worden bereikt, zijn uitgegaan van:

a. a.
        2/3 van de beschikbare slanglengte, voor zover die slang voert door een verblijfsgebied, of
b. b.
        de totale beschikbare slanglengte, voor zover die slang niet voert door een verblijfsgebied,

vermeerderd met 5 m.

### Artikel 264

Onverminderd de artikelen 256 tot en met 263, moet een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsgebied hoger is gelegen dan 70 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, wat brandveiligheid betreft, zodanig zijn ingericht dat het logiesgebouw in gelijke mate brandveilig is als is beoogd met de bij of krachtens die artikelen gegeven voorschriften.

### Artikel 265

Indien een logiesverblijf of logiesgebouw is gebouwd overeenkomstig de bij of krachtens deze paragraaf gegeven voorschriften, is voldaan aan de artikelen 185 tot en met 192.

#### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

##### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 266

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 195, mag het karakteristieke geluidsniveau tussen in een logiesgebouw gelegen logiesverblijven niet hoger zijn dan 35 dB(A).

**2.** Onverminderd artikel 195, mag het in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidsniveau van een in een logiesgebouw, doch buiten een van het gebouw deel uitmakend logiesverblijf, gelegen kraan, hydrofoorinstallatie, warmwatertoestel, mechanisch ventilatiesysteem, lift of toilet met waterspoeling, in een verblijfsgebied van een in dat logiesgebouw gelegen logiesverblijf niet hoger zijn dan 35 dB(A).

### Artikel 267

In afwijking van artikel 196, eerste lid, moeten de in NEN 5077 bedoelde karakteristieke isolatie-index voor luchtgeluid en de in die norm bedoelde isolatie-index voor contactgeluid tussen een in een logiesgebouw gelegen besloten ruimte van een logiesverblijf en een niet tot dat logiesverblijf behorend verblijfsgebied dat deel uitmaakt van het logiesgebouw, ter beperking van geluidhinder in dat gebied, bepaald overeenkomstig NEN 5077, ten minste gelijk zijn aan -5 dB.

### Artikel 268

In afwijking in zoverre van artikel 198, eerste en derde lid, mag in een logiesgebouw de in die leden bedoelde factor van de temperatuur van de binnenoppervlakte niet lager zijn dan 0,65.

##### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 269

In een logiesverblijf en logiesgebouw moet een voorziening voor afvalwater en faecaliën als bedoeld in artikel 199, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 270

Een logiesgebouw moet een voorziening hebben voor hemelwater als bedoeld in artikel 200, eerste lid.

### Artikel 271

**1.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in artikel 201, vijfde lid, moet voor een verblijfsgebied een capaciteit hebben van ten minste 1.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van dat gebied.

**2.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het eerste lid, naar een verblijfsgebied van een in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**3.** De toevoer van verse lucht, bedoeld in het eerste lid, naar een verblijfsgebied van een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf moet plaatsvinden vanuit een ander in dat logiesverblijf gelegen verblijfsgebied, een tot dat logiesverblijf behorende verkeersruimte of van buiten, met dien verstande dat ten minste 50% van de totale capaciteit aan toevoer naar de in het logiesverblijf gelegen verblijfsgebieden rechtstreeks van buiten moet plaatsvinden.

**4.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht, bedoeld in artikel 201, vijfde lid, moet voor een verblijfsruimte een capaciteit hebben van ten minste 0,8.10-3 m^3/s per m^2 vloeroppervlakte van die verblijfsruimte.

### Artikel 272

**1.** Onverminderd artikel 202, moet de voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht voor de toevoer van verse lucht naar een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte een capaciteit hebben van ten minste 0,7.10-3 m^3/s per m^2 van de ten minste vereiste vloeroppervlakte van die ruimte.

**2.** De toevoer van verse lucht naar een gemeenschappelijke verkeersruimte als bedoeld in het eerste lid, moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**3.** De afvoer van binnenlucht uit een gemeenschappelijke verkeersruimte als bedoeld in het eerste lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

### Artikel 273

**1.**

Onverminderd artikel 203, derde lid, moet voor de bepaling van de capaciteit van de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook ten behoeve van:

a. a.
        een opstelplaats voor een stooktoestel zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 30 W per m^2 gebruiksoppervlakte van het logiesgebouw met een minimum van 6 kW, en
b. b.
        een opstelplaats voor een warmwatertoestel zijn uitgegaan van een op gas gestookt toestel met een belasting van ten minste 20 W per m^2 gebruiksoppervlakte van de op dat toestel aangewezen logiesverblijven in het logiesgebouw, met een minimum van 6 kW.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag, indien het warmwatertoestel is samengevoegd met het stooktoestel, zijn uitgegaan van een belasting van dat samengevoegde toestel van ten minste 30 W per m^2 gebruiksoppervlakte van het logiesgebouw, met een minimum van 6 kW per opstelplaats.

##### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 274

Ten aanzien van een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf is artikel 206, derde lid, niet van toepassing.

##### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 275

In een logiesverblijf en logiesgebouw moet een voorziening voor drinkwater als bedoeld in artikel 207, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 276

**1.** In een logiesgebouw moet, opdat over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden beschikt, een voorziening voor warm water aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor warm water, bedoeld in het eerste lid, moet, opdat warm water kan worden betrokken ter plaatse van een opstelplaats voor een warmwatertoestel, ten minste één aansluitpunt hebben voor het kunnen aansluiten van dat toestel op die voorziening.

**3.** De warmwatervoorziening heeft voorts ten minste één aansluitpunt in de badruimte.

##### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 277

**1.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsgebied moet een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in artikel 210, eerste lid, aanwezig zijn die ten minste gelijk is aan 7% van de vloeroppervlakte van dat gebied.

**2.** In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsruimte moet een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in artikel 210, eerste lid, aanwezig zijn van ten minste 0,35 m^2.

#### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

##### Paragraaf 1. Toegankelijkheid

### Artikel 278

**1.** Een toegang van een logiesverblijf, logiesgebouw, gemeenschappelijke verkeersruimte, gemeenschappelijk verblijfsgebied, alsmede van een gemeenschappelijke toiletruimte, een gemeenschappelijke badruimte of een lift moet, met het oog op de toegankelijkheid, een vrije doorgang hebben met een breedte van ten minste 0,85 m en een hoogte van ten minste 2,1 m.

**2.** Een gemeenschappelijke verkeersruimte moet, met het oog op de begaanbaarheid, een vrije vloeroppervlakte hebben met een breedte van ten minste 1,1 m.

##### Paragraaf 2. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 279

**1.** Een logiesgebouw met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 moet ten minste één toegankelijkheidssector hebben als bedoeld in artikel 212, eerste lid, die rechtstreeks vanaf het aansluitende terrein toegankelijk is.

**2.** Een gedeelte van de toegankelijkheidssector, bedoeld in het eerste lid, moet zijn ingericht als bijzondere toegankelijkheidssector als bedoeld in artikel 212, tweede lid, waarvan ten minste één logiesverblijf, één afsluitbare gemeenschappelijke toiletruimte en één afsluitbare gemeenschappelijke badruimte deel uitmaken.

**3.** Ten aanzien van ten minste 35% van de vloeroppervlakte aan verblijfsgebied van een logiesverblijf met een gebruiksoppervlakte van meer dan 500 m^2 zijn de artikelen 212, vijfde tot en met zevende lid, 213, eerste en derde lid, 216, derde lid, en 217, derde, van overeenkomstige toepassing.

**4.** Ten aanzien van ten minste één logiesverblijf dat deel uitmaakt van een complex, zijn de artikelen 212, vijfde tot en met zevende lid, 213, eerste en derde lid, 216, derde lid, en 217, derde, van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 280

**1.** Een logiesverblijf en een logiesgebouw moeten een vloeroppervlakte aan verblijfsgebied hebben als bedoeld in artikel 214, eerste lid.

**2.** Een verblijfsgebied van een logiesverblijf, niet gelegen in een logiesgebouw, heeft een vloeroppervlakte van ten minste 4 m^2. De breedte van die vloeroppervlakte is ten minste 1,5 m. De hoogte boven die vloeroppervlakte is ten minste 2,1 m.

**3.** Een verblijfsgebied, gelegen in een bijzondere toegankelijkheidssector, heeft een vloeroppervlakte van ten minste 14 m^2; de breedte van die vloeroppervlakte is ten minste 3,2 m; de hoogte boven die vloeroppervlakte is ten minste 2,4 m.

**4.** Op een logiesverblijf als bedoeld in artikel 279, derde en vierde lid, is het derde lid van overeenkomstige toepassing, zij het dat de hoogte boven de vloeroppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 281

**1.** In afwijking van artikel 215, mag een verblijfsruimte van een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf een vloeroppervlakte hebben van ten minste 4 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,5 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2,1 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van artikel 215, moet een verblijfsruimte die deel uitmaakt van een bijzondere toegankelijkheidssector als bedoeld in artikel 279, tweede lid, een vloeroppervlakte hebben van ten minste 14 m^2, waarvan de breedte ten minste 3,2 m is.

**3.** Ten aanzien van een logiesverblijf als bedoeld in artikel 279, derde en vierde lid, is het tweede lid van overeenkomstige toepassing, zij het dat de hoogte boven die vloeroppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 282

In een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf moet ten minste één toiletruimte als bedoeld in artikel 216, eerste lid, aanwezig zijn, met dien verstande dat, indien het logiesverblijf een gebruiksoppervlakte heeft van meer dan 500 m^2, voor elke 125 m^2 gebruiksoppervlakte of gedeelte daarvan, ten minste één toiletruimte aanwezig moet zijn.

### Artikel 283

Tot een logiesverblijf behoeft geen badruimte te behoren.

##### Paragraaf 3. Gemeenschappelijke ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 284

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 282 mag de toiletruimte van een logiesverblijf dat deel uitmaakt van een complex buiten het logiesverblijf zijn gelegen, mits op het complex voor elke gebruiksoppervlakte van 125 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de logiesverblijven ten minste één afsluitbare toiletruimte aanwezig is.

**2.** In een logiesgebouw moet ten behoeve van de in het gebouw gelegen logiesverblijven voor elke gebruiksoppervlakte van 125 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van die logiesverblijven ten minste één toiletruimte als bedoeld in artikel 216, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 285

In een logiesgebouw moet ten behoeve van de in het gebouw gelegen logiesverblijven voor elke gebruiksoppervlakte van 250 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van die logiesverblijven ten minste één badruimte als bedoeld in artikel 217, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 286

In afwijking in zoverre van artikel 218, tweede lid, mag zijn volstaan met een stallingsruimte met een vloeroppervlakte van ten minste 0,5% van de gebruiksoppervlakte van het logiesgebouw.

### Artikel 286a

Artikel 222, eerste lid, is niet van toepassing op een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf.

### Artikel 287

**1.** In een logiesgebouw moet, voor zover artikel 222, derde lid, niet van toepassing is, ten behoeve van de in het logiesgebouw gelegen logiesverblijven, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in het eerste lid van dat artikel, aanwezig zijn.

**2.** De opstelplaats voor een stooktoestel, bedoeld in het eerste lid, moet zijn gelegen in een afsluitbare stookruimte.

**3.** De afmetingen van de stookruimte, bedoeld in het tweede lid, moeten zijn afgestemd op de daarin te plaatsen verwarmingsapparatuur.

### Artikel 288

**1.** In een logiesgebouw moet ten behoeve van de in het gebouw gelegen logiesverblijven ten minste één opstelplaats voor een warmwatertoestel als bedoeld in artikel 223, eerste lid, aanwezig zijn.

**2.** Artikel 223, eerste lid, is niet van toepassing op een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf.

### Artikel 288a

**1.** De energieprestatiecoëfficiënt, bedoeld in artikel 228a, eerste lid, van een logiesgebouw is ten hoogste 2,1.

**2.** De energieprestatiecoëfficiënt van een niet in een logiesgebouw gelegen verwarmd logiesverblijf, is ten hoogste 1,4. In afwijking van artikel 228*a*, eerste lid, wordt de energieprestatiecoëfficiënt bepaald overeenkomstig NEN 5128.

## Hoofdstuk VIII. Algemene technische voorschriften omtrent de staat van bestaande niet tot bewoning bestemde gebouwen

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 289

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat die constructie bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij belastingscombinaties als aangegeven bij ministeriële regeling niet zijn overschreden.

**2.** Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, opdat een gebouw, voorzover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, een uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie dan wel van een vloer of trap, waarover een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 303, voert, bij de overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften in geval van brand aan te houden belastingscombinaties, gedurende de in die voorschriften voor die hoofddraagconstructie, vloer of trap aangegeven tijdsduur van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, bepaald overeenkomstig NEN 6069, niet zijn overschreden.

**4.** Onverminderd het derde lid, moet de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken voor een gezondheidszorggebouw dat mede is bestemd voor klinische patiënten, zodanig zijn dat in de nabijheid van een ruimte bestemd voor medische verpleging, verzorging of behandeling dan wel voor medisch onderzoek de komst van de brandweer veilig kan worden afgewacht.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 290

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 0,9 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag, indien de afscheiding zich bevindt ter plaatse van een raam, zijn volstaan met een hoogte van ten minste 0,6 m.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan, een laadvloer en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 1 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water.

### Artikel 291

Een hoogteverschil van meer dan 0,22 m tussen vloeren van verblijfsruimten, toiletruimten en badruimten dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein, moet, opdat die vloeren op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 292

**1.** De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 291, moeten ten minste voldoen aan tabel IV.

**2.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

**3.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3 en waarmee een hoogteverschil van meer dan 1 m is overbrugd, moet aan ten minste één zijkant zijn voorzien van een leuning waarvan de bovenkant zich bevindt op een hoogte van ten minste 0,6 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

### Artikel 293

**1.** Een hellingbaan als bedoeld in artikel 291, moet een breedte van ten minste 0,7 m hebben en mag geen grotere helling hebben dan 1:10.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenzijde over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

**3.** Een hellingbaan waarmee een hoogteverschil van meer dan 1 m is overbrugd, moet vanaf een hoogte van 1 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,6 m boven de hellingbaan.

### Artikel 294

**1.** In een gebouw waarin een verblijfsruimte aanwezig is, moet, opdat op veilige wijze kan worden beschikt over energie, een voorziening voor elektriciteit aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet van elektriciteit.

**2.** Een voorziening voor elektriciteit moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**3.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 295

**1.** In een besloten ruimte waardoor een vluchtmogelijkheid voert, en in een besloten verkeersruimte die mede is bestemd voor bezoekers, moet, opdat op veilige wijze gebruik kan worden gemaakt van die ruimte, ten minste één verlichtingsinstallatie aanwezig zijn die is aangesloten op de voorziening voor elektriciteit en over de ten minste vereiste breedte van die ruimte, gemeten op de vloer daarvan, een verlichtingssterkte van ten minste 1 lux kan geven.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een trap of hellingbaan, die is gelegen in een ruimte als bedoeld in dat lid en op de kooi van een lift.

**3.** De verlichtingsinstallatie, bedoeld in het eerste en tweede lid, moet, afhankelijk van bestemming en grootte van het gebouw, zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom die binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit gedurende ten minste 60 minuten een verlichtingssterkte kan geven van ten minste 1 lux.

### Artikel 296

Een voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, zijn aangesloten op het distributienet van gas en moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

### Artikel 297

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 298

**1.**

Materiaal, toegepast ter plaatse van of in de nabijheid van een in NEN 6061 bedoelde stookplaats moet, ter beperking van het ontstaan van een brandgevaarlijke situatie, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064, voor zover:

a. a.
        ter plaatse van of in de nabijheid van die stookplaats een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde intensiteit van de warmtestraling kan optreden van meer dan 2 kW/m^2, of
b. b.
        in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6061 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K.

**2.** Een voorziening voor de afvoer van rook moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, luchtdicht zijn.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet materiaal waaruit de voorziening voor de afvoer van rook is samengesteld, alsmede materiaal dat in de nabijheid van die voorziening is toegepast, voor zover in dat materiaal een overeenkomstig NEN 6062 bepaalde temperatuur kan optreden van meer dan 363 K, onbrandbaar zijn als bedoeld in NEN 6064.

**4.** De horizontale afstand tussen de uitmonding van een voorziening voor de afvoer van rook van een op vaste brandstof gestookt toestel en een in NEN 6063 bedoeld brandgevaarlijk dak van een ander bouwwerk mag niet minder zijn dan 15 m.

### Artikel 299

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065 en, voor zover het een vloer of tredevlak is, NEN 1775, zodanig zijn dat de bijdrage tot brandvoortplanting van het constructie-onderdeel, afhankelijk van de ruimte waarvan het constructie-onderdeel deel uitmaakt, in voldoende mate is beperkt.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een beperkt deel van de totale oppervlakte van de in dat lid bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van het gebouw.

### Artikel 300

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet zodanig in brandcompartimenten zijn ingericht dat een in dat gebouw begonnen brand zich niet binnen korte tijd kan uitbreiden naar een ander deel van het gebouw of naar een ander gebouw.

### Artikel 301

**1.** Een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel moet, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, zodanig zijn dat de rookdichtheid van het constructie-onderdeel, afhankelijk van de ruimte waarvan het constructie-onderdeel deel uitmaakt, in voldoende mate is beperkt.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een beperkt deel van de totale oppervlakte van de in dat lid bedoelde constructie-onderdelen van elke afzonderlijke ruimte van het gebouw.

### Artikel 302

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig in rookcompartimenten zijn ingericht dat bij brand rook zich niet binnen korte tijd kan verspreiden naar een ander deel van het gebouw of naar een ander gebouw, de loopafstand, gemeten langs de kortste route, naar de uitgang van een rookcompartiment beperkt is en dat een ruimte waardoor een vluchtweg voert in voldoende mate gevrijwaard blijft van rook.

### Artikel 303

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat daarin voldoende vluchtmogelijkheden aanwezig zijn.

### Artikel 304

Onverminderd artikel 289, derde lid, moet een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 303, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van het gebouw bij brand op doeltreffende en voldoende veilige wijze binnen redelijke tijd naar het aan het gebouw aansluitende terrein kunnen vluchten.

### Artikel 305

Een gebouw, voor zover dat een voor mensen toegankelijke, overdekte en geheel met wanden omsloten ruimte vormt, moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, zodanig zijn ingericht dat in het gebouw aanwezige personen bij brand binnen redelijke tijd eigener beweging het gebouw kunnen verlaten dan wel binnen redelijke tijd door de brandweer kunnen worden gered.

### Artikel 306

In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanige voorzieningen aanwezig zijn dat een brand binnen redelijke tijd kan worden geblust.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 307

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 289 tot en met 306, moet een gebouw een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk IX uit het oogpunt van veiligheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke invloeden

### Artikel 308

**1.** Een uitwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte moet, ter beperking van het kunnen binnendringen van vocht in een gebouw, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een constructie die de scheiding vormt tussen een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte en de kruipruimte, met inbegrip van de op die constructie aansluitende delen van andere constructies, voor zover die delen van invloed zijn op het voldoen van die constructie aan dit lid.

**3.** Een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte, voor zover die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte, toiletruimte of badruimte, moet, bepaald overeenkomstig NEN 2778, waterdicht zijn.

### Artikel 309

Een constructie die de scheiding vormt tussen een badruimte en een andere besloten ruimte, de buitenlucht, de grond of het water, mag, ter beperking van het vanuit de badruimte kunnen binnendringen van vocht in die constructie, aan de naar de badruimte toegekeerde oppervlakte tot een hoogte van 1 m boven de vloer van de badruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2778, gemiddeld geen grotere wateropname hebben dan 0,01 kg/(m^2.s½), met dien verstande dat op geen enkele plaats op die oppervlakte de wateropname hoger mag zijn dan 0,2 kg/(m^2.s½).

#### Paragraaf 2. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 310

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie in en bij het gebouw, een voorziening voor de afvoer van afvalwater en faecaliën aanwezig zijn, die is aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet een zodanige capaciteit hebben dat elk op die voorziening aangesloten lozingstoestel als bedoeld in NEN 3215, binnen 5 minuten is geleegd en moet lucht- en waterdicht zijn. Ten aanzien van de bepaling van de lucht- en waterdichtheid is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 311

**1.** In een verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening aanwezig zijn voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en voor de afvoer van binnenlucht uit die ruimte moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben die is afgestemd op de bestemming en inrichting van die ruimte.

**3.** Onverminderd het tweede lid, moet, indien zich in een verblijfsruimte ten hoogste één opstelplaats voor een kooktoestel bevindt, de capaciteit aan toevoer van verse lucht naar die ruimte en afvoer van binnenlucht uit die ruimte, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, ten minste 21.10-3 m^3/s zijn, met dien verstande dat de afvoer van die capaciteit rechtstreeks naar buiten moet plaatsvinden.

**4.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        7.10-3 m^3/s voor een toiletruimte, en
b. b.
        14.10-3 m^3/s voor een badruimte.

**5.** De afvoer van binnenlucht, bedoeld in het vierde lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

### Artikel 312

**1.** In een ruimte als bedoeld in het tweede lid, moet, ter beperking van het ontstaan van een voor de gezondheid nadelige kwaliteit van de binnenlucht, een voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht aanwezig zijn.

**2.**

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een capaciteit hebben van ten minste:

a. a.
        6.10-3 m^3/s per m^2 vrije vloeroppervlakte van een liftkooi;
b. b.
        0,1 m^3/s voor een besloten opslagruimte voor afval met een netto-inhoud van meer dan 3 m^3;
c. c.
        3.10-3 m^3/s per m^2 gebruiksoppervlakte van een stallingsruimte, en
d. d.
        2.10-3 m^3/s per m^3 netto-inhoud voor een meterruimte, met een minimum van 2.10-3 m^3/s.

**3.** De toevoer van verse lucht naar een opslagruimte voor afval als bedoeld in het tweede lid, moet rechtstreeks van buiten plaatsvinden.

**4.** De afvoer van binnenlucht uit een opslagruimte voor afval als bedoeld in het tweede lid, moet rechtstreeks naar buiten plaatsvinden.

### Artikel 313

**1.** In een gebouw moet, voor zover daarin een opstelplaats voor een verbrandingstoestel met een nominale belasting als bedoeld in NEN 2757 van niet meer dan 15 kW aanwezig is, ter voorkoming van een onaanvaardbare ophoping van vergiftige of hinderlijke gassen, ten behoeve van dat verbrandingstoestel een voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook aanwezig zijn.

**2.** De voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften, een in die voorschriften aangegeven capaciteit hebben.

**3.** De inrichting van de voorziening voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rook moet, wat de richting van de stroming van de afvoer van rook betreft, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

#### Paragraaf 3. Wering van schadelijk of hinderlijk gedierte

### Artikel 314

**1.** In een uitwendige scheidingsconstructie van een gebouw waarin een verblijfsruimte is gelegen, mogen zich, ter beperking van het in het gebouw kunnen binnendringen van ratten en muizen, geen onafsluitbare openingen bevinden die breder zijn dan 0,01 m.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een opening die aan de bovenzijde de uitmonding vormt van een verticaal kanaal en op de ruimte die zich bevindt tussen de dakbedekking en het onder die bedekking gelegen deel van het dak.

#### Paragraaf 4. Watervoorziening

### Artikel 315

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, opdat voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt drinkwater kan worden betrokken, een voorziening voor drinkwater aanwezig zijn die is aangesloten op het distributienet voor drinkwater.

**2.** Een voorziening voor drinkwater moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 316

Een voorziening voor warm water moet, opdat over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 5. Daglichttoetreding

### Artikel 317

**1.** Een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, zodanig zijn geconstrueerd dat in een verblijfsruimte, bepaald overeenkomstig NEN 2057, een zodanige equivalente daglichtoppervlakte aanwezig is dat in die ruimte voldoende daglicht kan toetreden en vanuit die ruimte naar buiten kan worden gekeken.

**2.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte blijven bouwwerken en daarmee gelijk te stellen belemmeringen die zich niet bevinden op het perceel waarop het gebouw is gelegen, en daglichtopeningen in een uitwendige scheidingsconstructie, voor zover die openingen, gemeten loodrecht op die openingen, zijn gelegen op een afstand van minder dan 2 m van de perceelsgrens, buiten beschouwing.

**3.** In afwijking in zoverre van het tweede lid, mag, indien het perceel waarop het gebouw is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

**4.** Bij de bepaling van de in het eerste lid bedoelde equivalente daglichtoppervlakte moet de in rekening te brengen belemmeringshoek α, bedoeld in NEN 2057, ten minste 25° zijn.

**5.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag de equivalente daglichtoppervlakte zich bevinden in een inwendige scheidingsconstructie van een verblijfsruimte, indien die constructie niet de scheiding vormt met een andere verblijfsruimte of met een toiletruimte, badruimte of bergruimte.

#### Paragraaf 6. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 318

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 308 tot en met 317, moet een gebouw een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, bruikbaarheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk IX uit het oogpunt van gezondheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

#### Paragraaf 1. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 319

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming, opdat daarin de voor het gebouw kenmerkende activiteiten kunnen plaatsvinden, ten minste 4 m^2 vloeroppervlakte aan verblijfsruimte aanwezig zijn.

**2.** Een verblijfsruimte moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 4 m^2, waarvan de breedte ten minste 1,5 m en de hoogte boven die vloeroppervlakte ten minste 2,1 m is.

### Artikel 320

**1.** In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, opdat sanitaire handelingen kunnen worden verricht, voldoende afsluitbare toiletruimten aanwezig zijn.

**2.** Een toiletruimte als bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,64 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven ten minste de helft van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 321

**1.** In een gebouw moeten, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, opdat men zich kan wassen, voldoende afsluitbare badruimten aanwezig zijn.

**2.** Een badruimte als bedoeld in het eerste lid, moet een vloeroppervlakte hebben van ten minste 0,36 m^2, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven die oppervlakte ten minste 2 m is.

**3.** Een badruimte mag, opdat de gebruiksoppervlakte van het gebouw doelmatig kan worden benut, zijn samengevoegd met een toiletruimte, mits de vloeroppervlakte van die samengevoegde ruimte ten minste 1 m^2 is, waarvan de breedte ten minste 0,6 m en de hoogte boven twee derde van die oppervlakte ten minste 2 m is.

### Artikel 322

**1.** In een gebouw moet, afhankelijk van zijn bestemming en inrichting, opdat verwarmingsapparatuur kan worden geplaatst, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel aanwezig zijn, die niet mag zijn gelegen in een toiletruimte, badruimte of in een andere besloten ruimte waardoor een vluchtweg voert.

**2.** De afmetingen van een opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in het eerste lid, moeten zijn afgestemd op de daarop te plaatsen verwarmingsapparatuur.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing, indien het gebouw voor de verwarming van de in het gebouw gelegen verblijfsruimten is aangesloten op het distributienet voor stadsverwarming.

**4.** Een opstelplaats voor een stooktoestel, die is bestemd voor één of meer stooktoestellen met een gezamenlijke nominale belasting als bedoeld in NEN 2757, van meer dan 160 kW, moet in een afzonderlijke stookruimte zijn gelegen.

**5.** De afmetingen van de stookruimte, bedoeld in het vierde lid, moeten zijn afgestemd op de daarin te plaatsen verwarmingsapparatuur.

#### Paragraaf 2. Gelijkwaardige bruikbaarheid

### Artikel 323

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 319 tot en met 322, moet een gebouw een mate van bruikbaarheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van bruikbaarheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, gezondheid of energiezuinigheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

**3.** Ten aanzien van de bij of krachtens hoofdstuk IX uit het oogpunt van bruikbaarheid gegeven voorschriften zijn het eerste en tweede lid van overeenkomstige toepassing.

## Hoofdstuk IX. Nadere technische voorschriften omtrent de staat van bestaande niet tot bewoning bestemde gebouwen

### Titel I. Kantoorgebouwen

#### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

##### Paragraaf 1. Brandveiligheid

### Artikel 324

De bijdrage tot brandvoortplanting van een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065 en, voor zover het een vloer of tredevlak is, NEN 1775, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 325

**1.** Een kantoorgebouw, alsmede een bij ministeriële regeling aangegeven gedeelte van een kantoorgebouw moeten, ter beperking van uitbreiding van brand, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn verdeeld in brandcompartimenten.

**2.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

### Artikel 326

Een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel moet, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften met betrekking tot de rookdichtheid.

### Artikel 327

**1.** Een brandcompartiment als bedoeld in artikel 325, eerste lid, moet, ter beperking van verspreiding van rook, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn verdeeld in rookcompartimenten.

**2.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen een rookcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet zelfsluitend zijn.

### Artikel 328

In een kantoorgebouw moeten, opdat het gebouw bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften vluchtmogelijkheden aanwezig zijn.

### Artikel 329

Een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 328, moet, opdat snel en veilig kan worden gevlucht, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 330

**1.** Een brandweerlift moet, opdat de brandweer bij brand optimaal gebruik kan maken van die lift, ten minste voldoen aan het gestelde ten aanzien van de brandweerschakelaar en de voeding van de lift in NEN-EN 81-1, voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, of NEN-EN 81-2, voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**2.** In een kantoorgebouw moeten overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften vluchtwegaanduidingen aanwezig zijn.

### Artikel 331

**1.** Een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet, opdat een beginnende brand kan worden bestreden, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn voorzien van droge blusleidingen waarvan de inrichting ten minste voldoet aan bij die regeling gegeven voorschriften.

**2.** Indien in een kantoorgebouw een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, zijn voorzien van een elektrisch aangedreven pomp. De pomp moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom, waarmee die pomp binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit, gedurende ten minste 24 uren kan functioneren en gedurende ten minste 6 uren in bedrijf kan blijven.

### Artikel 332

Onverminderd de artikelen 324 tot en met 331, moet een kantoorgebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 70 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het kantoorgebouw, wat brandveiligheid betreft, zodanig zijn ingericht dat het gebouw in ten minste gelijke mate brandveilig is als is beoogd met de bij of krachtens die artikelen gegeven voorschriften.

### Artikel 333

Indien een kantoorgebouw in overeenstemming is met de bij of krachtens deze paragraaf gegeven voorschriften, is voldaan aan de artikelen 299 tot en met 306.

#### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

##### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 334

In een kantoorgebouw moet een voorziening voor afvalwater en faecaliën als bedoeld in artikel 310, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 335

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht als bedoeld in artikel 311, tweede lid, moet voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en de afvoer van binnenlucht uit die ruimte een capaciteit hebben van ten minste 10.10-3 m^3/s.

##### Paragraaf 2. Watervoorziening

### Artikel 336

In een kantoorgebouw moet een voorziening voor drinkwater als bedoeld in artikel 315, eerste lid, aanwezig zijn.

#### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

##### Paragraaf 1. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 337

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 319, eerste lid, moet in een kantoorgebouw een vloeroppervlakte van ten minste 8 m^2 aan verblijfsruimte aanwezig zijn.

**2.** In afwijking in zoverre van artikel 319, tweede lid, moet een verblijfsruimte een vloeroppervlakte hebben van ten minste 8 m^2.

### Artikel 338

In een kantoorgebouw moet voor elke 450 m^2 gebruiksoppervlakte of gedeelte daarvan, ten minste één toiletruimte als bedoeld in artikel 320, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 339

In een kantoorgebouw moet, voor zover artikel 322, derde lid, niet van toepassing is, ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in artikel 322, eerste lid, aanwezig zijn.

### Titel II. Logiesverblijven en logiesgebouwen

#### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

##### Paragraaf 1. Brandveiligheid

### Artikel 340

De bijdrage tot brandvoortplanting van een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065 en, voor zover het een vloer of tredevlak is, NEN 1775, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 341

**1.** Een logiesverblijf en een logiesgebouw, alsmede een bij ministeriële regeling aangegeven gedeelte van een logiesverblijf en van een logiesgebouw moeten, ter beperking van uitbreiding van brand, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn verdeeld in brandcompartimenten.

**2.** De in NEN 6068 bedoelde weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** In een inwendige scheidingsconstructie tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte mag zich geen beweegbaar constructie-onderdeel bevinden, anders dan een zelfsluitende deur.

### Artikel 342

Een naar een besloten ruimte toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel moet, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften met betrekking tot de rookdichtheid.

### Artikel 343

**1.** Een brandcompartiment als bedoeld in artikel 341, eerste lid, moet, ter beperking van verspreiding van rook, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn verdeeld in rookcompartimenten.

**2.** De in NEN 6075 bedoelde weerstand tegen rookdoorgang tussen een brandcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet, bepaald overeenkomstig die norm, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich bevindt in een constructie die de scheiding vormt tussen een rookcompartiment en een andere bij ministeriële regeling aangegeven besloten ruimte moet zelfsluitend zijn.

### Artikel 344

In een bij ministeriële regeling aangegeven logiesverblijf en een logiesgebouw moeten, opdat het verblijf of het gebouw bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften vluchtmogelijkheden aanwezig zijn.

### Artikel 345

Een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 344, moet, opdat snel en veilig kan worden gevlucht, ten minste voldoen aan bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

### Artikel 346

**1.** Een brandweerlift moet, opdat de brandweer bij brand optimaal gebruik kan maken van die lift, ten minste voldoen aan het gestelde ten aanzien van de brandweerschakelaar en de voeding van de lift in NEN-EN 81-1, voor zover het een elektrisch aangedreven lift betreft, of NEN-EN 81-2, voor zover het een hydraulisch aangedreven lift betreft.

**2.** In een bij ministeriële regeling aangegeven logiesverblijf en een logiesgebouw moeten overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften vluchtwegaanduidingen aanwezig zijn.

### Artikel 347

**1.** Een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 20 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet, opdat een beginnende brand kan worden bestreden, overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften zijn voorzien van droge blusleidingen waarvan de inrichting ten minste voldoet aan bij die regeling gegeven voorschriften.

**2.** Indien in een logiesgebouw een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 50 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het gebouw, moet een blusleiding als bedoeld in het eerste lid, zijn voorzien van een elektrisch aangedreven pomp. De pomp moet zijn aangesloten op een voorziening voor noodstroom, waarmee die pomp binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit, gedurende ten minste 24 uren kan functioneren en gedurende ten minste 6 uren in bedrijf kan blijven.

### Artikel 348

Onverminderd de artikelen 340 tot en met 347, moet een logiesgebouw waarin een vloer van een verblijfsruimte hoger is gelegen dan 70 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het logiesgebouw, wat brandveiligheid betreft, zodanig zijn ingericht dat het gebouw in ten minste gelijke mate brandveilig is als met de bij of krachtens die artikelen gegeven voorschriften is beoogd.

### Artikel 349

Indien een logiesverblijf of logiesgebouw in overeenstemming is met de bij of krachtens deze paragraaf gegeven voorschriften, is voldaan aan de artikelen 299 tot en met 306.

#### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

##### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 350

In een logiesverblijf en een logiesgebouw moet een voorziening voor afvalwater en faecaliën als bedoeld in artikel 310, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 351

De voorziening voor de toevoer van verse lucht en de afvoer van binnenlucht als bedoeld in artikel 311, tweede lid, moet voor de toevoer van verse lucht naar een verblijfsruimte en de afvoer van binnenlucht uit die ruimte een capaciteit hebben van ten minste 7.10-3 m^3/s.

##### Paragraaf 2. Watervoorziening

### Artikel 352

In een logiesverblijf en logiesgebouw moet een voorziening voor drinkwater als bedoeld in artikel 315, eerste lid, aanwezig zijn.

##### Paragraaf 3. Daglichttoetreding

### Artikel 353

In het totaal van de uitwendige scheidingsconstructies van een verblijfsruimte moet een equivalente daglichtoppervlakte als bedoeld in artikel 317, eerste lid, aanwezig zijn van ten minste 0,35 m^2.

#### Afdeling 3. Voorschriften uit het oogpunt van bruikbaarheid

##### Paragraaf 1. Ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 354

In een niet in een logiesgebouw gelegen logiesverblijf moet ten minste één toiletruimte als bedoeld in artikel 320, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 355

Tot een logiesverblijf behoeft geen badruimte te behoren.

##### Paragraaf 2. Gemeenschappelijke ruimten en opstelplaatsen

### Artikel 356

**1.** In afwijking in zoverre van artikel 354, eerste lid, mag de toiletruimte van een logiesverblijf dat deel uitmaakt van een complex, buiten het logiesverblijf zijn gelegen, mits op het complex voor elke gebruiksoppervlakte van 200 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van de op het complex gelegen logiesverblijven ten minste één afsluitbare gemeenschappelijke toiletruimte aanwezig is.

**2.** In een logiesgebouw moet ten behoeve van de in het logiesgebouw gelegen logiesverblijven voor elke gebruiksoppervlakte van 200 m^2 of gedeelte daarvan, ten minste één toiletruimte als bedoeld in artikel 354, aanwezig zijn.

### Artikel 357

In een logiesgebouw moet ten behoeve van de in het logiesgebouw gelegen logiesverblijven voor elke gebruiksoppervlakte van 400 m^2 of gedeelte daarvan, van het totaal aan gebruiksoppervlakten van die logiesverblijven ten minste één afsluitbare badruimte als bedoeld in artikel 321, eerste lid, aanwezig zijn.

### Artikel 358

In een logiesgebouw moet, voor zover artikel 322, derde lid, niet van toepassing is, ten behoeve van de in het gebouw gelegen logiesverblijven ten minste één opstelplaats voor een stooktoestel als bedoeld in artikel 322, eerste lid, aanwezig zijn.

## Hoofdstuk X. Algemene technische voorschriften omtrent het bouwen van bouwwerken, geen gebouw zijnde

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 359

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat die constructie duurzaam bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij de in die norm bedoelde fundamentele belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag een uiterste grenstoestand van een in NEN 6072 bedoelde bouwconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties niet zijn overschreden.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, ter voorkoming van voortschrijdende instorting, een in dat lid bedoelde uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie bij de in die norm bedoelde bijzondere belastingscombinaties, met uitzondering van de combinaties met brand, niet zijn overschreden.

**4.** Onverminderd het eerste tot en met derde lid, moet voor de bepaling van de in die leden bedoelde belastingscombinaties, indien NEN 6702 daarin niet voorziet, zijn uitgegaan van NEN 6700.

**5.**

De krachtsverdeling in een bouwconstructie, die voortvloeit uit de ingevolge het eerste tot en met derde lid aan te houden belastingscombinaties, mag niet hoger zijn dan de capaciteit aan draagvermogen van die constructie, bepaald overeenkomstig:

a. a.
        NEN 6710 en 6770, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld metaal;
b. b.
        NEN 6720 en NEN 6790, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die normen bedoeld steenachtig materiaal;
c. c.
        NEN 6760, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld hout;
d. d.
        NEN 2608, indien de bouwconstructie is vervaardigd van in die norm bedoeld glas, en
e. e.
        NEN 6707, indien de bouwconstructie de in die norm bedoelde bevestiging van dakbedekking is.

**6.** Indien een ander materiaal of een andere bepalingsmethode is toegepast dan in het vijfde lid is bedoeld, moet het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand van een bouwconstructie zijn bepaald overeenkomstig NEN 6700.

**7.** Onverminderd het derde lid, moeten de hoofddraagconstructie, een vloer en een trap van een bouwwerk, geen gebouw zijnde, afhankelijk van de bestemming en inrichting van dat bouwwerk, zodanig zijn dat bij brand dat bouwwerk binnen redelijke tijd kan worden verlaten zonder dat gevaar bestaat voor instorting van de hoofddraagconstructie, de vloer of de trap.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 360

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 1 m is.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet, indien de vloer hoger is gelegen dan 13 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water, de hoogte van de afscheiding ten minste 1,2 m zijn.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan, een laadvloer en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 0,6 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water.

**4.** In een afscheiding als bedoeld in het eerste en tweede lid, mogen geen verticale openingen aanwezig zijn die breder zijn dan 0,5 m.

### Artikel 361

Een hoogteverschil van meer dan 0,21 m tussen voor mensen toegankelijke vloeren dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein, moet, opdat die vloeren op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 362

**1.** De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 361, moeten ten minste voldoen aan kolom B van tabel II.

**2.** Onverminderd het eerste lid, mag de som van een aantrede en twee optreden, gemeten ter plaatse van de klimlijn, ten hoogste 0,7 m, doch niet minder dan 0,57 m zijn.

**3.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,1 m * 1,1 m.

**4.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3, en waarmee een hoogteverschil van meer dan 0,6 m is overbrugd, moet aan beide zijkanten zijn voorzien van een leuning.

**5.** De bovenkant van een leuning als bedoeld in het vierde lid, moet zijn gelegen op een hoogte van ten minste 0,8 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

### Artikel 363

**1.**

Een hellingbaan als bedoeld in artikel 361, moet een breedte hebben van ten minste 1,1 m, mag geen grotere hoogte hebben dan 1 m en mag voorts geen grotere helling hebben dan:

a. a.
        1:12, indien het hoogteverschil niet groter is dan 0,25 m;
b. b.
        1:16, indien het hoogteverschil groter is dan 0,25 m, doch niet groter dan 0,5 m, en
c. c.
        1:20, indien het hoogteverschil groter is dan 0,5 m.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenzijde over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 1,4 m * 1,4 m.

**3.**

Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet:

a. a.
        tot een hoogte van minder dan 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,04 m boven de hellingbaan, en
b. b.
        vanaf een hoogte van 0,6 m aan beide zijkanten zijn voorzien van een afscheiding met een hoogte van ten minste 0,85 m boven de hellingbaan.

**4.** Ten aanzien van een afscheiding als bedoeld in het derde lid, is artikel 360, vierde lid, van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 364

**1.** Een voorziening voor elektriciteit moet, opdat op veilige wijze kan worden beschikt over energie, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 365

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming, zodanig kunstmatig kunnen worden verlicht dat op veilige wijze van dat bouwwerk gebruik kan worden gemaakt.

### Artikel 366

Een voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

### Artikel 367

**1.**

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg of boven een strook van 0,6 m, grenzend aan die weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg of strook, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg of strook.

**2.**

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een niet voor motorvoertuigen openstaande weg, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die weg.

**3.**

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een vloer waarover een vluchtmogelijkheid voert, moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die vluchtmogelijkheid, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 2,2 m boven die vloer.

**4.**

Het derde lid is niet van toepassing op een deur, indien de vloer waarover de vluchtmogelijkheid voert, gemeten ter plaatse van die deur in een onder een hoek van 90° geopende stand, een vrije doorgang heeft van ten minste 0,85 m.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 368

**1.** Een dak mag, bepaald overeenkomstig NEN 6063, niet brandgevaarlijk zijn.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op het dak, voor zover dat dak is gelegen op een afstand van ten minste 15 m van de perceelsgrens, mits het bouwwerk geen voor mensen toegankelijke vloer heeft die hoger is gelegen dan 5 m boven het aansluitende terrein, gemeten ter plaatse van de toegang van het bouwwerk.

**3.** In afwijking van het tweede lid, mag, indien het perceel waarop het bouwwerk is gelegen, grenst aan een openbare weg, openbaar water of openbaar groen, de afstand zijn aangehouden tot het hart van die weg, dat water of dat groen.

### Artikel 369

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065, ten minste behoren tot klasse 4 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat de naar een vluchtweg toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel ten minste moet behoren tot klasse 2.

**2.** In afwijking van het eerste lid, moeten een vloer en een tredevlak, bepaald overeenkomstig NEN 1775, ten minste behoren tot klasse T3 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat een vloer en een tredevlak waarover een vluchtweg voert, moeten behoren tot klasse T1.

**3.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, moet de naar de buitenlucht toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel van een bouwwerk dat een voor mensen toegankelijke vloer heeft, afhankelijk van de hoogte waarop die vloer is gelegen, tot een hoogte van ten minste 2,5 m boven het aansluitende terrein behoren tot klasse 1.

**4.**

Het derde lid is niet van toepassing op een deur, raam, kozijn en op een daarmee gelijk te stellen constructie-onderdeel.

**5.**

De bijdrage tot brandvoortplanting van een naar de weg toegekeerd constructie-onderdeel van een voor het verkeer bestemd bouwwerk van enige omvang moet, bepaald overeenkomstig NEN 6065, behoren tot klasse 1.

**6.**

Het eerste tot en met derde en het vijfde lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen.

### Artikel 370

**1.** Een naar een tunnel of daarmee vergelijkbaar bouwwerk, geen gebouw zijnde, toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel mag, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, geen grotere rookdichtheid hebben dan 10 m-1.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag, indien door een tunnel of een daarmee vergelijkbaar bouwwerk, geen gebouw zijnde, een vluchtweg voert, de rookdichtheid niet groter zijn dan:

a. a.
        5,4 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 1 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065, en
b. b.
        2,2 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 2 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065.

**3.** Het tweede lid is niet van toepassing op een in dat lid bedoeld constructie-onderdeel, voor zover het een vloer of tredevlak van een trap is.

**4.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 5% van de totale oppervlakte van de naar die ruimte toegekeerde zijden van de constructie-onderdelen.

**5.** Het eerste tot en met derde lid zijn van overeenkomstige toepassing op de naar de weg toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel van een voor het verkeer bestemd bouwwerk van enige omvang.

### Artikel 371

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van het bouwwerk bij brand op doeltreffende en voldoende veilige wijze binnen redelijke tijd naar het aan het bouwwerk aansluitende terrein kunnen vluchten.

### Artikel 372

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van dat bouwwerk bij brand binnen redelijke tijd door de brandweer kunnen worden gered.

### Artikel 373

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanige voorzieningen hebben dat een brand binnen redelijke tijd kan worden geblust.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 374

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 359 tot en met 373, moet een bouwwerk, geen gebouw zijnde, een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel

Vervallen

### Artikel

Vervallen

### Artikel 377

Bij ministeriële regeling kunnen, ter beperking van de aanwezigheid in of bij een bouwwerk, geen gebouw zijnde, van een voor de gezondheid onaanvaardbare mate van vergiftige of hinderlijke stoffen of van ioniserende straling als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel *e*, van de Kernenergiewet, voorschriften worden gegeven omtrent het in de constructie toepassen van materialen waaruit die stoffen kunnen vrijkomen of die straling kan ontstaan.

#### Paragraaf 2. Watervoorziening

### Artikel 378

Een voorziening voor drinkwater moet, opdat over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 379

Een voorziening voor warm water moet, opdat over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 3. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 380

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 375 tot en met 379, moet een bouwwerk, geen gebouw zijnde, een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk XI. Algemene technische voorschriften omtrent de staat van bestaande bouwwerken, geen gebouw zijnde

### Afdeling 1. Voorschriften uit het oogpunt van veiligheid

#### Paragraaf 1. Constructieve veiligheid

### Artikel 381

**1.** Een in NEN 6702 bedoelde uiterste grenstoestand van een bouwconstructie mag, opdat die constructie bestand is tegen de daarop werkende krachten, bij belastingscombinaties als aangegeven bij ministeriële regeling niet zijn overschreden.

**2.** Het niet-overschrijden van een uiterste grenstoestand als bedoeld in het eerste lid, moet zijn bepaald overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften.

**3.** Onverminderd het eerste lid, mag, opdat een bouwwerk, geen gebouw zijnde, bij brand op veilige wijze kan worden verlaten, een uiterste grenstoestand van de in NEN 6702 bedoelde hoofddraagconstructie dan wel van een vloer of trap, waarover een vluchtmogelijkheid als bedoeld in artikel 392, voert, bij de overeenkomstig bij ministeriële regeling gegeven voorschriften in geval van brand aan te houden belastingscombinaties, gedurende de in die voorschriften voor die hoofddraagconstructie, vloer of trap aangegeven tijdsduur van de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, bepaald overeenkomstig NEN 6069, niet zijn overschreden.

#### Paragraaf 2. Gebruiksveiligheid

### Artikel 382

**1.** Een vloer moet, ter voorkoming van het van die vloer kunnen vallen, bij de randen zijn voorzien van een afscheiding waarvan de hoogte, gemeten vanaf de vloer, ten minste 0,9 m is.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op een vloer ter plaatse van de bovenste trede van een trap of ter plaatse van de bovenkant van een hellingbaan, op een laadvloer en op een vloer die niet hoger is gelegen dan 1 m boven een aangrenzende vloer of boven het aansluitende terrein of water.

### Artikel 383

Een hoogteverschil van meer dan 0,22 m tussen voor mensen toegankelijke vloeren dan wel tussen één van die vloeren en het aansluitende terrein, moet, opdat die vloeren op veilige wijze kunnen worden bereikt en verlaten, zijn overbrugd door een trap of hellingbaan.

### Artikel 384

**1.** De afmetingen van een trap als bedoeld in artikel 383, moeten ten minste voldoen aan tabel IV.

**2.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, moet ter plaatse van de bovenste trede over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

**3.** Een trap als bedoeld in het eerste lid, waarvan de klimlijn een helling heeft die groter is dan 2:3, en waarmee een hoogteverschil van meer dan 1 m is overbrugd, moet aan ten minste één zijkant zijn voorzien van een leuning waarvan de bovenkant zich bevindt op een hoogte van ten minste 0,6 m en ten hoogste 1 m boven de voorkant van de tredevlakken van de trap.

### Artikel 385

**1.** Een hellingbaan als bedoeld in artikel 383, moet een breedte van ten minste 0,7 m hebben en mag geen grotere helling hebben dan 1:10.

**2.** Een hellingbaan als bedoeld in het eerste lid, moet aan de bovenzijde over de ten minste vereiste breedte aansluiten op een vrije vloeroppervlakte van ten minste 0,7 m * 0,7 m.

### Artikel 386

**1.** Een voorziening voor elektriciteit moet, opdat op veilige wijze kan worden beschikt over energie, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

**2.** Een voorziening voor noodstroom moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van de Vereniging van Exploitanten van Elektriciteitsbedrijven in Nederland.

### Artikel 387

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming, zodanig kunstmatig kunnen worden verlicht dat op veilige wijze van dat bouwwerk gebruik kan worden gemaakt.

### Artikel 388

Een voorziening voor gas moet, opdat op veilige wijze over energie kan worden beschikt, zijn aangesloten op het distributienet van gas en moet ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor gas van de Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland.

### Artikel 389

Een beweegbaar constructie-onderdeel dat zich in enige stand kan bevinden boven een voor motorvoertuigen openstaande weg moet, ter voorkoming van gevaar voor gebruikers van die weg, gemeten vanaf de onderzijde van dat onderdeel, hoger zijn gelegen dan 4,2 m boven die weg.

#### Paragraaf 3. Brandveiligheid

### Artikel 390

**1.** Een constructie-onderdeel, met uitzondering van een dak, moet, ter beperking van ontwikkeling van brand, bepaald overeenkomstig NEN 6065, ten minste behoren tot klasse 4 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat de naar een vluchtweg toegekeerde zijde van een constructie-onderdeel ten minste moet behoren tot klasse 2.

**2.** In afwijking van het eerste lid, moeten een vloer en een tredevlak, bepaald overeenkomstig NEN 1775, ten minste behoren tot klasse T3 van de in die norm bedoelde bijdrage tot brandvoortplanting, met dien verstande dat een vloer en een tredevlak, waarover een vluchtweg voert, moeten behoren tot klasse T1.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 10% van de totale oppervlakte van de in die leden bedoelde constructie-onderdelen.

### Artikel 391

**1.** Het naar de binnenzijde toegekeerde oppervlak van een constructie-onderdeel van een tunnel of daarmee vergelijkbaar bouwwerk, geen gebouw zijnde, mag, ter beperking van rookproduktie, bepaald overeenkomstig NEN 6066, geen grotere rookdichtheid hebben dan 10 m-1.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, mag, indien door een tunnel of een daarmee vergelijkbaar bouwwerk een vluchtweg voert, de rookdichtheid niet groter zijn dan:

a. a.
        5,4 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 1 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065, en
b. b.
        2,2 m-1, indien het constructie-onderdeel behoort tot klasse 2 van de bijdrage tot brandvoortplanting, bepaald overeenkomstig NEN 6065.

**3.** Het tweede lid is niet van toepassing op een in dat lid bedoeld constructie-onderdeel, voor zover het een vloer of tredevlak van een trap is.

**4.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op ten hoogste 10% van de totale oppervlakte van de naar die ruimte toegekeerde zijden van de constructie-onderdelen.

**5.** Het eerste tot en met derde lid zijn van overeenkomstige toepassing op de naar de weg toegekeerde zijden van een constructie-onderdeel van een voor het verkeer bestemd bouwwerk van enige omvang.

### Artikel 392

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van het bouwwerk bij brand op doeltreffende en voldoende veilige wijze binnen redelijke tijd naar het aan het bouwwerk aansluitende terrein kunnen vluchten.

### Artikel 393

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn ingericht dat gebruikers van dat bouwwerk bij brand binnen redelijke tijd door de brandweer kunnen worden gered.

### Artikel 394

Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanige voorzieningen hebben dat een brand binnen redelijke tijd kan worden geblust.

#### Paragraaf 4. Gelijkwaardige veiligheid

### Artikel 395

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 381 tot en met 394, moet een bouwwerk, geen gebouw zijnde, een mate van veiligheid bieden die ten minste gelijk is aan de mate van veiligheid die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van gezondheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

### Afdeling 2. Voorschriften uit het oogpunt van gezondheid

#### Paragraaf 1. Bescherming tegen schadelijke of hinderlijke stoffen

### Artikel 396

**1.** Een bouwwerk, geen gebouw zijnde, dat een lozingstoestel als bedoeld in NEN 3215, heeft, moet, ter voorkoming van een voor de gezondheid onaanvaardbare situatie, een voorziening hebben voor de afvoer van afvalwater en faecaliën, die is aangesloten op het openbaar riool.

**2.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet ten minste een aansluitpunt hebben ter plaatse van een lozingstoestel als bedoeld in het eerste lid.

**3.** De voorziening voor afvalwater en faecaliën moet een zodanige capaciteit hebben dat elk op die voorziening aangesloten lozingstoestel als bedoeld in het eerste lid, binnen 5 minuten is geleegd en moet lucht- en waterdicht zijn. Ten aanzien van de bepaling van de lucht- en waterdichtheid is NEN 3215 van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 397

Een tunnel of een daarmee vergelijkbaar bouwwerk, geen gebouw zijnde, moet, afhankelijk van zijn bestemming en grootte, zodanig zijn geventileerd dat geen gevaar ontstaat voor de gezondheid van de gebruikers van dat bouwwerk.

#### Paragraaf 2. Watervoorziening

### Artikel 398

Een voorziening voor drinkwater moet, opdat over voor de menselijke consumptie en hygiëne geschikt water kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

### Artikel 399

Een voorziening voor warm water moet, opdat over voor de menselijke hygiëne geschikt warm water kan worden beschikt, ten minste voldoen aan artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, van de Model-aansluitvoorwaarden voor drinkwater van de Vereniging van Exploitanten van Waterleidingbedrijven in Nederland.

#### Paragraaf 3. Gelijkwaardige bescherming van de gezondheid

### Artikel 400

**1.** Indien niet is voldaan aan enig voorschrift, gegeven bij of krachtens de artikelen 396 tot en met 399, moet een bouwwerk, geen gebouw zijnde, een mate van bescherming van de gezondheid bieden, die ten minste gelijk is aan de mate van bescherming die is beoogd met het desbetreffende bij of krachtens die artikelen gegeven voorschrift.

**2.** Indien toepassing is gegeven aan het eerste lid en het desbetreffende voorschrift tevens valt te herleiden tot overwegingen van veiligheid, moeten die overwegingen daarbij in ten minste dezelfde mate in acht zijn genomen.

## Hoofdstuk XII. Implementatie van de richtlijn bouwprodukten

### Artikel 401

**1.** Indien een in dit besluit genoemde NEN wordt vervangen door een NEN-EN als bedoeld in artikel 4, eerste lid, van de richtlijn bouwprodukten, treedt die NEN-EN in de plaats van die NEN.

**2.** Bij ministeriële regeling kunnen voorschriften worden gegeven omtrent de toepassing van een in het eerste lid bedoelde NEN-EN, waarbij, voor zover nodig, kan worden afgeweken van een bij of krachtens dit besluit gegeven voorschrift.

### Artikel 402

**1.** Een bouwprodukt dat zodanige eigenschappen bezit dat het bouwwerk waarin het is verwerkt, gemonteerd, toegepast of geïnstalleerd, kan voldoen aan de in artikel 3 van de richtlijn bouwprodukten bedoelde fundamentele voorschriften en dat is voorzien van een op dat produkt betrekking hebbende CE-markering als bedoeld in de richtlijn bouwprodukten, is een bouwprodukt waarvoor een kwaliteitsverklaring is afgegeven.

**2.** Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een bouwprodukt als bedoeld in artikel 4, vijfde lid, van de richtlijn bouwprodukten.

### Artikel 403

**1.** Het is verboden een bouwprodukt in de handel te brengen dat niet zodanige eigenschappen bezit dat het bouwwerk waarin het is verwerkt, gemonteerd, toegepast of geïnstalleerd, kan voldoen aan de in artikel 3 van de richtlijn bouwprodukten bedoelde fundamentele voorschriften en dat niet tevens is voorzien van een op dat bouwprodukt betrekking hebbende CE-markering als bedoeld in de richtlijn bouwprodukten.

**2.** Het eerste lid is niet van toepassing op bouwprodukten als bedoeld in artikel 4, vijfde lid, van de richtlijn bouwprodukten en op bouwprodukten ten aanzien waarvan Onze Minister toepassing heeft gegeven aan artikel 6, tweede lid, van de richtlijn bouwprodukten.

**3.** Het verbod, bedoeld in het eerste lid, geldt eerst nadat voor dat produkt overeenkomstig de richtlijn bouwprodukten is vastgesteld dat het bouwprodukt de CE-markering moet dragen.

**4.** Overtreding van het verbod, bedoeld in het eerste lid, is een strafbaar feit.

### Artikel 404

**1.** Het is verboden een bouwprodukt, een aan dat produkt bevestigd label, de verpakking van een bouwprodukt of de begeleidende handelsdocumenten te voorzien van een markering die gelijkenis vertoont met de CE-markering, bedoeld in artikel 4, zesde lid, van de richtlijn bouwprodukten, waardoor verwarring kan ontstaan.

**2.** Overtreding van het verbod, bedoeld in het eerste lid, is een strafbaar feit.

### Artikel 405

Bij ministeriële regeling kunnen voorschriften worden gegeven omtrent hetgeen met het oog op de implementatie van de richtlijn bouwprodukten overigens regeling behoeft.

## Hoofdstuk XIII. Vrijstellingen

### Artikel 406

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een woning of woongebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk II tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk III.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten vrijstelling verlenen van:

a. a.
        artikel 22, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) lager is;
b. b.
        artikel 23, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) hoger is;
c. c.
        artikel 24, tot een waarde die ten hoogste 10 dB lager is, en
d. d.
        artikel 70, eerste lid, tot ten hoogste 1,3 m^2K/W. Voor ramen, deuren, kozijnen en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen geldt geen eis.

**3.**

In afwijking van het eerste lid en het tweede lid, onderdeel a, verlenen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een woning, gelegen in de Ke-geluidszone rondom een luchtvaartterrein, voor een verblijfsruimte vrijstelling van de karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie, bedoeld in artikel 22, achtste lid, tot een waarde van de geluidwering die, afhankelijk van de geluidsbelasting in Ke, gegeven in de eerste kolom van tabel IX, gelijk is aan de waarde, genoemd bij die geluidsbelasting in de tweede kolom van die tabel;

**Tabel IX. Geluidwering in geval van luchtvaartgeluid**

| Geluidsbelasting in Ke | Vereiste waarde van de geluidwering in dB(A) |
| --- | --- |
| 40 tot en met 50 | 30 tot 35 |
| meer dan 50 tot en met 55 | 35 tot 40 |
| meer dan 55 | 40 |

indien de geluidsbelasting ligt tussen de Ke-waarden, gegeven in de eerste kolom, wordt de te bereiken waarde van de geluidwering bepaald door middel van rechtevenredige interpolatie tussen de dB(A)-waarden, gegeven in de tweede kolom.

**4.** In afwijking van het eerste lid en het tweede lid, onderdeel a, verlenen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een woning, gelegen in de L_Aeq-geluidszone voor structureel uitgevoerd nachtelijk vliegverkeer rondom een luchtvaartterrein, voor een verblijfsruimte vrijstelling van de karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie, bedoeld in artikel 22, achtste lid, tot een waarde van de geluidwering van L_Aeq 30 dB(A).

**5.** Onverminderd het tweede tot en met het vierde lid, kunnen burgemeester en wethouders, indien in hoofdstuk III geen voorschrift is gegeven, bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een woning of woongebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk II tot het rechtens verkregen niveau.

**6.** Het eerste en het vijfde lid zijn niet van toepassing op de artikelen 11, tweede tot en met vierde lid, 12, tweede tot en met vierde, en zevende tot en met negende lid, 13, vijfde lid, 14, elfde lid, 18, vijfde tot en met zevende lid, 32, zesde tot en met elfde lid, 33 en 34.

**7.** Burgemeester en wethouders verlenen bij het geheel vernieuwen van een woning of woongebouw geen vrijstelling van de artikelen 22, derde tot en met vijfde lid, 41, 42, 43 en 70 tot en met 71a.

### Artikel 407

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen van een woonwagen of standplaats vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk IV tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk V.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders vrijstelling verlenen van:

a. a.
        artikel 120, tot ten hoogste 10 dB(A), en
b. b.
        artikel 150, wat de warmteweerstand betreft, tot ten hoogste 1 m ^2K/W, en, wat de thermische isolatie-index betreft, tot ten hoogste 4.

**3.** Onverminderd het tweede lid, kunnen burgemeester en wethouders, indien in hoofdstuk V geen voorschrift is gegeven, bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen van een woonwagen of standplaats vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk IV tot het rechtens verkregen niveau.

**4.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing op de artikelen 115, 116, tweede en vierde lid, 118, 126, vijfde en zesde lid, 127 en 128.

**5.** Bij het verplaatsen van een woonwagen zijn de in hoofdstuk V gegeven voorschriften ten minste in acht genomen.

### Artikel 408

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een niet tot bewoning bestemd gebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VI tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk VIII.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten vrijstelling verlenen van:

a. a.
        artikel 194, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) lager is;
b. b.
        artikel 195, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) hoger is;
c. c.
        artikel 196, tot een waarde die ten hoogste 10 dB lager is, en
d. d.
        artikel 227, eerste lid, tot ten hoogste 1,3 m^2•K/W. Voor ramen, deuren, kozijnen en daarmee gelijk te stellen constructie-onderdelen geldt geen eis.

**3.** In afwijking van het eerste lid en het tweede lid, onderdeel a, verlenen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een niet tot bewoning bestemd gebouw of een gedeelte daarvan, gelegen in de Ke-geluidszone rondom een luchtvaartterrein, voor een verblijfsruimte vrijstelling van de karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie, bedoeld in artikel 194, achtste lid, tot een waarde van de geluidwering die, afhankelijk van de geluidsbelasting in Ke, gegeven in de eerste kolom van tabel IX, gelijk is aan de waarde, genoemd bij die geluidsbelasting in de tweede kolom van die tabel.

**4.** In afwijking van het eerste lid en het tweede lid, onderdeel a, verlenen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een gezondheidszorggebouw of een gedeelte daarvan, mede bestemd voor nachtverblijf van patiënten die door hun lichamelijke of geestelijke gesteldheid permanent of tijdelijk aan bed gebonden zijn, gelegen in de L_Aeq-geluidszone voor structureel uitgevoerd nachtelijk vliegverkeer rondom een luchtvaartterrein, voor een verblijfsruimte vrijstelling van de karakteristieke geluidwering van de uitwendige scheidingsconstructie, bedoeld in artikel 194, achtste lid, tot een waarde van de geluidwering van L_Aeq 30 dB(A).

**5.** Onverminderd het tweede tot en met het vierde lid, kunnen burgemeester en wethouders, indien in hoofdstuk VIII geen voorschrift is gegeven, bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een niet tot bewoning bestemd gebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VI tot het rechtens verkregen niveau.

**6.** Het eerste en het vijfde lid zijn niet van toepassing op de artikelen 180, 183, tweede tot en met vierde lid, 184, tweede tot en met vierde, en zevende tot en met negende lid, 185, tweede en derde lid, 203, vierde tot en met negende lid, 204 en 205.

**7.** Burgemeester en wethouders verlenen bij het geheel vernieuwen van een niet tot bewoning bestemd gebouw geen vrijstelling van de artikelen 194, tweede tot en met vijfde lid, 195, 196, 227 tot en met 228a.

### Artikel 409

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een kantoorgebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VII, titel I, tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk IX, titel I.

**2.** In afwijking in zoverre van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders vrijstelling verlenen van artikel 241, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) lager is.

**3.** Onverminderd het tweede lid, kunnen burgemeester en wethouders, indien in hoofdstuk IX, titel I, geen voorschrift is gegeven, bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een kantoorgebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VII, titel I, tot het rechtens verkregen niveau.

**4.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing op de artikelen 230, 231, vierde lid, 234, tiende lid en 238, vijfde tot en met zevende lid.

**5.** Burgemeester en wethouders verlenen geen vrijstelling van artikel 251*b* bij het geheel vernieuwen of veranderen van een kantoorgebouw.

### Artikel 410

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of vergroten van een logiesverblijf of logiesgebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VII, titel II, tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk IX, titel II.

**2.**

In afwijking in zoverre van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders vrijstelling verlenen van:

a. a.
        artikel 266, tot een waarde die ten hoogste 10 dB(A) hoger is, en
b. b.
        artikel 267, tot een waarde die ten hoogste 10 dB lager is.

**3.** Onverminderd het tweede lid, kunnen burgemeester en wethouders, indien in hoofdstuk IX, titel II, geen voorschrift is gegeven, bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen van een logiesverblijf of logiesgebouw vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk VII, titel II, tot het rechtens verkregen niveau.

**4.** Het eerste en derde lid zijn niet van toepassing op de artikelen 255, 256, vierde lid, 259, achtste lid en 263, vijfde tot en met zevende lid.

**5.** Burgemeester en wethouders verlenen geen vrijstelling van artikel 288*a* bij het geheel vernieuwen of veranderen van een niet in een logiesgebouw gelegen verwarmd logiesverblijf of een logiesgebouw.

### Artikel 411

**1.** Burgemeester en wethouders kunnen bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een bouwwerk, geen gebouw zijnde, vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk X tot het niveau van het desbetreffende voorschrift van hoofdstuk XI.

**2.** Indien in hoofdstuk XI geen voorschrift is gegeven, kunnen burgemeester en wethouders bij het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een bouwwerk, geen gebouw zijnde, vrijstelling verlenen van een voorschrift van hoofdstuk X tot het rechtens verkregen niveau.

**3.** Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op de artikelen 365, 367, tweede tot en met vierde lid, 368, eerste lid, 369, derde lid en 377.

### Artikel 412

Indien voor het geheel of gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een monument als bedoeld in de Monumentenwet 1988 (*Stb.* 638) of in een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening, een vergunning ingevolge die wet of verordening is verleend, doch de bouwvergunning als bedoeld in artikel 40, eerste lid, van de Woningwet, niet kan worden verleend tenzij burgemeester en wethouders vrijstelling verlenen van enig voorschrift van dit besluit, verlenen burgemeester en wethouders die vrijstelling tot het in eerstbedoelde vergunning aangegeven niveau.

## Hoofdstuk XIV. Slotbepalingen

### Artikel 413

**1.** Indien ingevolge dit besluit voor een gebouw of een gedeelte van dat gebouw een eis is gesteld en het gebouw of het gedeelte van dat gebouw deel uitmaakt van een ander gebouw waarvoor tegelijkertijd ingevolge dit besluit een andere eis is gesteld, geldt de zwaarste van de ingevolge dit besluit gestelde eisen.

**2.** In afwijking van het eerste lid en in afwijking in zoverre van de artikelen 71*a*, 228*a*, 251*b* en 288*a*, is, indien ingevolge dit besluit voor een gebouw een energieprestatiecoëfficiënt geldt en dat gebouw deel uitmaakt van een gebouw, waarin een ander gebouw is gelegen waarvoor een afzonderlijke energieprestatiecoëfficiënt geldt, het quotiënt van het in NEN 2916 bedoelde karakteristieke energiegebruik en de in die norm bedoelde toelaatbare karakteristieke energieprestatie niet groter dan 1.

### Artikel 414

**1.**

Bij het bouwen van een woonkeet zijn ten minste in acht genomen:

a. a.
        de voorschriften van hoofdstuk III;
b. b.
        de artikelen 11, tweede tot en met vierde lid, 12, tweede tot en met vijfde en zevende tot en met negende lid, 13, vijfde en zesde lid, 14, eerste, tweede, zesde, achtste, negende en elfde lid, zij het dat voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag telkens 30 minuten mag zijn aangehouden, 15, 16, tweede tot en met zevende lid, 17, 18, 32, zesde tot en met elfde lid, 33 en 34, en
c. c.
        de in artikel 406, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *d*, gegeven waarden.

**2.** Op de staat van een bestaande woonkeet zijn de voorschriften van hoofdstuk III van overeenkomstige toepassing.

**3.** In afwijking van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten van een woonkeet vrijstelling verlenen van de voorschriften van dat lid tot het niveau van de voorschriften van hoofdstuk III.

**4.** Bij het verplaatsen van een woonkeet zijn de voorschriften van hoofdstuk III ten minste in acht genomen.

### Artikel 414a

**1.**

Bij het bouwen van een niet-permanent niet tot bewoning bestemd gebouw zijn ten minste in acht genomen:

a. a.
        de voorschriften van hoofdstuk VIII;
b. b.
        de artikelen 180, 183, tweede tot en met vierde lid, 184, tweede tot en met vijfde en zevende tot en met negende lid, 185, tweede en derde lid, 203, vierde tot en met negende lid, 204 en 205, en
c. c.
        de in artikel 408, tweede lid, onderdelen *a* tot en met *d*, gegeven waarden.

**2.** De staat van een bestaand niet-permanent niet tot bewoning bestemd gebouw voldoet ten minste aan de voorschriften van hoofdstuk VIII.

**3.** In afwijking van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten van een niet-permanent niet tot bewoning bestemd gebouw vrijstelling verlenen van de voorschriften van dat lid tot het niveau van de voorschriften van hoofdstuk VIII.

**4.** Bij het verplaatsen van een niet-permanent niet tot bewoning bestemd gebouw zijn de voorschriften van hoofdstuk VIII ten minste in acht genomen.

### Artikel 414b

**1.**

Bij het bouwen van een niet-permanent kantoorgebouw zijn ten minste in acht genomen:

a. a.
        de voorschriften van hoofdstuk IX, titel I;
b. b.
        de artikelen 230, 231, vierde en vijfde lid, 232, zij het dat telkens voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag 30 minuten mag zijn aangehouden, 233, 234 en 235 tot en met 238, en
c. c.
        de in artikel 409, tweede lid, gegeven waarden.

**2.** De staat van een bestaand niet-permanent kantoorgebouw voldoet ten minste aan de voorschriften van hoofdstuk IX, titel I.

**3.** In afwijking van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten van een niet-permanent kantoorgebouw vrijstelling verlenen van de voorschriften van dat lid tot het niveau van de voorschriften van hoofdstuk IX, titel I.

**4.** Bij het verplaatsen van een niet-permanent kantoorgebouw zijn de voorschriften van hoofdstuk IX, titel I, ten minste in acht genomen.

### Artikel 414c

**1.**

Bij het bouwen van een niet-permanent logiesverblijf of logiesgebouw zijn ten minste in acht genomen:

a. a.
        de voorschriften van hoofdstuk IX, titel II;
b. b.
        de artikelen 255, 256, vierde en vijfde lid, 257, zij het dat telkens voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag 30 minuten mag zijn aangehouden, 258, 259 en 260 tot en met 263, en
c. c.
        de in artikel 410, tweede lid, onderdelen *a* en *b*, gegeven waarden.

**2.** De staat van een bestaand niet-permanent logiesverblijf of logiesgebouw voldoet ten minste aan de voorschriften van hoofdstuk IX, titel II.

**3.** In afwijking van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten van een niet-permanent logiesverblijf of logiesgebouw vrijstelling verlenen van de voorschriften van dat lid tot het niveau van de voorschriften van hoofdstuk IX, titel II.

**4.** Bij het verplaatsen van een niet-permanent logiesverblijf of logiesgebouw zijn de voorschriften van hoofdstuk IX, titel II, ten minste in acht genomen.

### Artikel 414d

**1.**

Bij het bouwen van een niet-permanent bouwwerk, geen gebouw zijnde, zijn ten minste in acht genomen:

a. a.
        de voorschriften van hoofdstuk XI, en
b. b.
        de artikelen 365, 367, tweede tot en met vierde lid, 368, eerste lid, 369, derde lid, en 377.

**2.** De staat van een bestaand niet-permanent bouwwerk, geen gebouw zijnde, voldoet ten minste aan de voorschriften van hoofdstuk XI.

**3.** In afwijking van het eerste lid, kunnen burgemeester en wethouders bij het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of het vergroten van een niet-permanent bouwwerk, geen gebouw zijnde, vrijstelling verlenen van de voorschriften van dat lid tot het niveau van de voorschriften van hoofdstuk XI.

**4.** Bij het verplaatsen van een niet-permanent bouwwerk, geen gebouw zijnde, zijn de voorschriften van hoofdstuk XI ten minste in acht genomen.

### Artikel 415

Indien bij of krachtens dit besluit een eis is gesteld ten aanzien van een bouwmateriaal of bouwdeel en voor dat bouwmateriaal of bouwdeel een op die eis toegesneden, door Onze Minister erkende kwaliteitsverklaring is afgegeven, is, mits dat bouwmateriaal of bouwdeel overeenkomstig die kwaliteitsverklaring is toegepast, aan de desbetreffende eis voldaan.

### Artikel 416

Bij ministeriële regeling kunnen nadere voorschriften worden gegeven omtrent de toepassing van een in dit besluit genoemde NEN of aansluitvoorwaarde.

### Artikel 417

Bevat wijzigingen in andere regelgeving.

### Artikel 418

Het Woonketenbesluit (*Stb.* 1965, 328), het Besluit schuilplaatsen bij bouw van woningen 1968 (*Stb.* 391), het Besluit geluidwering gebouwen (*Stb.* 1982, 755) en het Besluit geluidwering kantoorgebouwen (*Stb.* 1989, 158) worden ingetrokken.

### Artikel 419

**1.** De artikelen van dit besluit, met uitzondering van artikel 417, treden in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden gesteld.

**2.** Artikel 417 treedt in werking met ingang van de tweede dag na de datum van uitgifte van het *Staatsblad* waarin dit besluit wordt geplaatst.

### Artikel 420

Dit besluit kan worden aangehaald als Bouwbesluit.

## Bijlage . behorende bij het bouwbesluit

Trefwoordenregister bouwbesluit
