---
titel: Besluit aanbestedingen speciale sectoren
bwb_id: BWBR0018608
type: AMvB
status: geldend
datum_inwerkingtreding: '2005-12-01'
bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0018608
citeertitel: Besluit aanbestedingen speciale sectoren
---

# Besluit aanbestedingen speciale sectoren

### Paragraaf 1. Begripsbepalingen

### Artikel 1

In dit besluit wordt verstaan onder:

a. a.
      Onze Minister: Onze Minister van Economische Zaken;
b. b.
      Commissie: de Europese Commissie;
c. c.
      Overeenkomst inzake overheidsopdrachten: de op 15 april 1995 te Marrakech tot stand gekomen Overeenkomst inzake overheidsopdrachten (Trb. 1994, 235);
d. d.
      aannemer: een ieder die de uitvoering van werken op de markt aanbiedt;
e. e.
      leverancier: een ieder die producten op de markt aanbiedt;
f. f.
      dienstverlener: een ieder die diensten op de markt aanbiedt;
g. g.
      werk: het product van een geheel van bouwkundige of civieltechnische werken dat ertoe bestemd is als zodanig een economische of technische functie te vervullen;
h. h.
      opdracht voor werken: een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel die tussen een of meer aannemers en een of meer aanbestedende diensten is gesloten en betrekking heeft op:
      
        
          1°.
          de uitvoering of het ontwerp en de uitvoering:
          
            
              –
              van werken in het kader van een van de werkzaamheden, genoemd in bijlage 1, of
            
            
              –
              van een werk, of
            
          
        
        
          2°.
          het laten uitvoeren met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen voldoet;
1°. 1°.
          de uitvoering of het ontwerp en de uitvoering:
          
            
              –
              van werken in het kader van een van de werkzaamheden, genoemd in bijlage 1, of
            
            
              –
              van een werk, of
– –
              van werken in het kader van een van de werkzaamheden, genoemd in bijlage 1, of
– –
              van een werk, of
2°. 2°.
          het laten uitvoeren met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen voldoet;
i. i.
      opdracht voor leveringen: een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel die tussen een of meer leveranciers en een of meer aanbestedende diensten is gesloten en betrekking heeft op:
      
        
          1°.
          de aankoop, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten, of
        
        
          2°.
          de levering van producten en zijdelings betrekking heeft op werkzaamheden voor het aanbrengen en installeren van die levering;
1°. 1°.
          de aankoop, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten, of
2°. 2°.
          de levering van producten en zijdelings betrekking heeft op werkzaamheden voor het aanbrengen en installeren van die levering;
j. j.
      opdracht voor diensten: een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel die tussen een of meer dienstverleners en een of meer aanbestedende diensten is gesloten en betrekking heeft op:
      
        
          1°.
          het verrichten van de diensten, genoemd in bijlage 3,
        
        
          2°.
          het leveren van producten en het verrichten van de diensten, genoemd in bijlage 3, en waarvan de waarde van de desbetreffende diensten hoger is dan die van de producten, of
        
        
          3°.
          het verrichten van de diensten, bedoeld in bijlage 3, en van werkzaamheden, genoemd in bijlage 1, waarbij de werkzaamheden bijkomstig zijn ten opzichte van het verrichten van de diensten;
1°. 1°.
          het verrichten van de diensten, genoemd in bijlage 3,
2°. 2°.
          het leveren van producten en het verrichten van de diensten, genoemd in bijlage 3, en waarvan de waarde van de desbetreffende diensten hoger is dan die van de producten, of
3°. 3°.
          het verrichten van de diensten, bedoeld in bijlage 3, en van werkzaamheden, genoemd in bijlage 1, waarbij de werkzaamheden bijkomstig zijn ten opzichte van het verrichten van de diensten;
k. k.
      opdracht: een opdracht voor werken, een opdracht voor leveringen of een opdracht voor diensten;
l. l.
      concessieovereenkomst voor werken: een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een opdracht voor werken, waarbij de tegenprestatie voor de uit te voeren werken in ieder geval bestaat uit het recht het werk te exploiteren, al dan niet gecombineerd met een prijs;
m. m.
      concessieovereenkomst voor diensten: een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een opdracht voor diensten met uitzondering van het feit dat de tegenprestatie voor de te verrichten diensten bestaat uit het recht de dienst te exploiteren, al dan niet gecombineerd met een prijs;
n. n.
      raamovereenkomst: overeenkomst tussen een of meer ondernemers en een of meer aanbestedende diensten met het doel gedurende een bepaalde periode de voorwaarden inzake te gunnen opdrachten vast te leggen, met name wat betreft de prijs en de beoogde hoeveelheid;
o. o.
      dynamisch aankoopsysteem: een elektronisch proces voor het doen van gangbare aankopen, met algemeen op de markt beschikbare kenmerken, beperkt in de tijd en gedurende de gehele looptijd open voor een ondernemer die voldoet aan de selectiecriteria en die overeenkomstig de eisen van het beschrijvend document een indicatieve inschrijving heeft ingediend;
p. p.
      elektronische veiling: een zich herhalend elektronisch proces voor de presentatie van nieuwe, verlaagde prijzen, of van nieuwe waarden voor bepaalde elementen van de inschrijvingen, dat plaatsvindt na de eerste volledige beoordeling van de inschrijvingen en dat klassering op basis van elektronische verwerking mogelijk maakt;
q. q.
      aanbestedende dienst: de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling, een samenwerkingsverband van de hiervoor genoemde overheden of publiekrechtelijke instellingen, een overheidsbedrijf, of een bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, wanneer deze een van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, uitoefent;
r. r.
      publiekrechtelijke instelling: een instelling die is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, niet zijnde van industriële of commerciële aard, die rechtspersoonlijkheid bezit en waarvan:
      
        
          1°.
          de activiteiten in hoofdzaak door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling worden gefinancierd,
        
        
          2°.
          het beheer onderworpen is aan toezicht door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling, of
        
        
          3°.
          de leden van het bestuur, het leidinggevend of het toezichthoudend orgaan voor meer dan de helft door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of andere publiekrechtelijke instellingen zijn aangewezen;
1°. 1°.
          de activiteiten in hoofdzaak door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling worden gefinancierd,
2°. 2°.
          het beheer onderworpen is aan toezicht door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling, of
3°. 3°.
          de leden van het bestuur, het leidinggevend of het toezichthoudend orgaan voor meer dan de helft door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of andere publiekrechtelijke instellingen zijn aangewezen;
s. s.
      overheidsbedrijf: een bedrijf waarop de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling of een samenwerkingsverband van de hiervoor genoemde overheden of publiekrechtelijke instellingen, rechtstreeks of middellijk een overheersende invloed kan uitoefenen uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of de op het bedrijf van toepassing zijnde voorschriften;
t. t.
      overheersende invloed: een invloed die wordt vermoed aanwezig te zijn, wanneer de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling of een samenwerkingsverband van de hiervoor genoemde overheden of publiekrechtelijke instellingen, al dan niet rechtstreeks, ten aanzien van een overheidsbedrijf:
      
        
          1°.
          de meerderheid van het geplaatste kapitaal van het overheidsbedrijf bezit, of
        
        
          2°.
          over de meerderheid van de stemmen beschikt die aan de door het overheidsbedrijf uitgegeven aandelen zijn verbonden, of
        
        
          3°.
          meer dan de helft van de leden van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van het overheidsbedrijf kan aanwijzen;
1°. 1°.
          de meerderheid van het geplaatste kapitaal van het overheidsbedrijf bezit, of
2°. 2°.
          over de meerderheid van de stemmen beschikt die aan de door het overheidsbedrijf uitgegeven aandelen zijn verbonden, of
3°. 3°.
          meer dan de helft van de leden van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van het overheidsbedrijf kan aanwijzen;
u. u.
      uitsluitend recht: een recht dat bij wettelijk voorschrift of bij besluit van een bestuursorgaan aan een onderneming wordt verleend, waarbij voor die onderneming het recht wordt voorbehouden om binnen een bepaald geografisch gebied een dienst te verrichten of een activiteit uit te oefenen;
v. v.
      bijzonder recht: een recht dat bij wettelijk voorschrift of bij besluit van een bestuursorgaan aan een beperkt aantal ondernemingen wordt verleend en waarbij binnen een bepaald geografisch gebied:
      
        
          1°.
          het aantal van deze ondernemingen die een die een dienst mogen verrichten of een activiteit mogen uitoefenen op een andere wijze dan volgens objectieve, evenredige en niet-discriminerende criteria tot twee of meer wordt beperkt,
        
        
          2°.
          verscheidene concurrerende ondernemingen die een dienst mogen verrichten of een activiteit mogen uitoefenen op een andere wijze dan volgens deze criteria worden aangewezen, of
        
        
          3°.
          aan een of meer ondernemingen op een andere wijze dan volgens deze criteria voordelen worden toegekend waardoor enige andere onderneming aanzienlijk wordt belemmerd in de mogelijkheid om dezelfde activiteiten binnen hetzelfde geografische gebied onder in wezen gelijkwaardige voorwaarden uit te oefenen;
1°. 1°.
          het aantal van deze ondernemingen die een die een dienst mogen verrichten of een activiteit mogen uitoefenen op een andere wijze dan volgens objectieve, evenredige en niet-discriminerende criteria tot twee of meer wordt beperkt,
2°. 2°.
          verscheidene concurrerende ondernemingen die een dienst mogen verrichten of een activiteit mogen uitoefenen op een andere wijze dan volgens deze criteria worden aangewezen, of
3°. 3°.
          aan een of meer ondernemingen op een andere wijze dan volgens deze criteria voordelen worden toegekend waardoor enige andere onderneming aanzienlijk wordt belemmerd in de mogelijkheid om dezelfde activiteiten binnen hetzelfde geografische gebied onder in wezen gelijkwaardige voorwaarden uit te oefenen;
w. w.
      aankoopcentrale: een aanbestedende dienst die voor aanbestedende diensten bestemde leveringen of diensten verwerft, opdrachten gunt of raamovereenkomsten sluit met betrekking tot voor aanbestedende diensten bestemde werken, leveringen of diensten;
x. x.
      openbare procedure: een procedure, waarbij ondernemers zich mogen inschrijven;
y. y.
      niet-openbare procedure: een procedure, waarbij ondernemers mogen verzoeken om deel te nemen, maar waarbij alleen de door de aanbestedende dienst aangezochte ondernemers zich mogen inschrijven;
z. z.
      procedure van gunning door onderhandelingen: een procedure waarbij de aanbestedende dienst met door hem gekozen ondernemers overleg pleegt en door onderhandelingen met een of meer van hen de voorwaarden van de opdracht vaststelt;
aa. aa.
      prijsvraag: een procedure die tot doel heeft de aanbestedende dienst een plan of ontwerp te verschaffen, dat na een oproep tot mededinging door een jury wordt geselecteerd, al dan niet met toekenning van prijzen;
bb. bb.
      inschrijver: een ondernemer die een inschrijving heeft ingediend;
cc. cc.
      gegadigde: een ondernemer die heeft verzocht om een uitnodiging tot deelneming aan een niet-openbare procedure of aan een procedure van gunning door onderhandelingen;
dd. dd.
      elektronisch middel: een middel waarbij gebruik wordt gemaakt van elektronische apparatuur voor gegevensverwerking, met inbegrip van digitale compressie en gegevensopslag, en van verspreiding, overbrenging en ontvangst door middel van draden, straalverbindingen, optische middelen of andere elektromagnetische middelen;
ee. ee.
      CPC: de nomenclatuur van de centrale productclassificatie (gemeenschappelijke indeling van de produkten) van de Verenigde Naties;
ff. ff.
      CPV: de Gemeenschappelijke Woordenlijst Overheidsopdrachten, vastgesteld bij verordening (EG) nr. 2195/2002 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 5 november 2002 betreffende de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (CPV) (PbEG L 340);
gg. gg.
      NACE: de statistische nomenclatuur van economische activiteiten in de Europese Gemeenschappen, vastgesteld bij verordening (EEG) nr. 3037/90 van de Raad van de Europese gemeenschappen van 9 oktober 1990 betreffende de statistische nomenclatuur van de economische activiteiten in de Europese Gemeenschap (PbEG L 293);
hh. hh.
      postzending: een geadresseerde zending in de definitieve vorm waarin zij wordt verstuurd, ongeacht het gewicht;
ii. ii.
      ii. postdienst: een postdienst welke bestaat uit het ophalen, sorteren, vervoeren en bestellen van postzendingen;
jj. jj.
      financiële dienst: een dienst als bedoeld in bijlage 3, categorie 6, met inbegrip van postwissels en girale overschrijvingen;
kk. kk.
      logistieke dienst: een dienst waarbij fysieke levering of opslag gecombineerd wordt met een niet-postale dienst;
ll. ll.
      erkende organisatie: een testlaboratorium, een ijklaboratorium of inspectie- en certificatieorganisatie die voldoen aan de toepasselijke Europese normen;
mm. mm.
      verbonden onderneming:
      
        
          1°.
          een onderneming waarvan de jaarrekening is geconsolideerd met die van de aanbestedende dienst overeenkomstig de voorschriften van richtlijn nr. 83/349/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 13 juni 1983 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g) van het Verdrag betreffende de geconsolideerde jaarrekening (PbEG L 193), of
        
        
          2°.
          in het geval van aanbestedende diensten die niet onder de richtlijn, genoemd onder 1º, vallen, een onderneming:
          
            
              –
              waarop de aanbestedende dienst rechtstreeks of middellijk overheersende invloed kan uitoefenen,
            
            
              –
              die een overheersende invloed op een aanbestedende dienst kunnen uitoefenen, of
            
            
              –
              die, tezamen met de aanbestedende dienst, onderworpen is aan de overheersende invloed van een andere onderneming uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of op haar van toepassing zijnde voorschriften;
1°. 1°.
          een onderneming waarvan de jaarrekening is geconsolideerd met die van de aanbestedende dienst overeenkomstig de voorschriften van richtlijn nr. 83/349/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 13 juni 1983 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g) van het Verdrag betreffende de geconsolideerde jaarrekening (PbEG L 193), of
2°. 2°.
          in het geval van aanbestedende diensten die niet onder de richtlijn, genoemd onder 1º, vallen, een onderneming:
          
            
              –
              waarop de aanbestedende dienst rechtstreeks of middellijk overheersende invloed kan uitoefenen,
            
            
              –
              die een overheersende invloed op een aanbestedende dienst kunnen uitoefenen, of
            
            
              –
              die, tezamen met de aanbestedende dienst, onderworpen is aan de overheersende invloed van een andere onderneming uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of op haar van toepassing zijnde voorschriften;
– –
              waarop de aanbestedende dienst rechtstreeks of middellijk overheersende invloed kan uitoefenen,
– –
              die een overheersende invloed op een aanbestedende dienst kunnen uitoefenen, of
– –
              die, tezamen met de aanbestedende dienst, onderworpen is aan de overheersende invloed van een andere onderneming uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of op haar van toepassing zijnde voorschriften;
nn. nn.
      technische specificatie: in geval van
      
        
          1°.
          opdrachten voor werken: een technische voorschrift dat een omschrijving geeft van de vereiste kenmerken van een werk, een materiaal, een product of een levering en aan de hand waarvan op objectieve wijze een werk, een materiaal, een product of een levering zodanig kan worden omschreven dat dit beantwoordt aan het gebruik waarvoor het door de aanbestedende dienst is bestemd;
        
        
          2°.
          opdrachten voor leveringen of opdrachten voor diensten: een specificatie die voorkomt in een document ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product of dienst;
1°. 1°.
          opdrachten voor werken: een technische voorschrift dat een omschrijving geeft van de vereiste kenmerken van een werk, een materiaal, een product of een levering en aan de hand waarvan op objectieve wijze een werk, een materiaal, een product of een levering zodanig kan worden omschreven dat dit beantwoordt aan het gebruik waarvoor het door de aanbestedende dienst is bestemd;
2°. 2°.
          opdrachten voor leveringen of opdrachten voor diensten: een specificatie die voorkomt in een document ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product of dienst;
oo. oo.
      norm: een technische specificatie die door een erkende normalisatie-instelling voor herhaalde of voortdurende toepassing is goedgekeurd, waarvan de inachtneming niet verplicht is en die tot een van de normen, bedoeld in onderdelen pp tot en met ss, behoort;
pp. pp.
      internationale norm: een norm die door een internationale normalisatie-instelling wordt aangenomen en ter beschikking van het publiek wordt gesteld;
qq. qq.
      Europese norm: een norm die door een Europese normalisatie-instelling wordt aangenomen en ter beschikking van het publiek wordt gesteld;
rr. rr.
      nationale norm: een norm die door een nationale normalisatie-instelling wordt aangenomen en ter beschikking van het publiek wordt gesteld;
ss. ss.
      Europese technische goedkeuring: een op de bevinding dat aan de essentiële eisen wordt voldaan gebaseerde, gunstig uitgevallen technische beoordeling waarbij een product, gezien zijn intrinsieke eigenschappen en de voor de toepassing en het gebruik ervan vastgestelde voorwaarden, geschikt wordt verklaard voor het gebruik voor bouwdoeleinden door een erkende organisatie;
tt. tt.
      gemeenschappelijke technische specificatie: een technische specificatie die is opgesteld volgens een door de lidstaten van de Europese Unie erkende procedure die in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen is bekendgemaakt;
uu. uu.
      technisch referentiekader: een ander product dan de officiële normen, dat door de Europese normalisatie-instellingen is opgesteld volgens procedures die aan de ontwikkeling van de marktbehoeften zijn aangepast;
vv. vv.
      elektronische handtekening: een handtekening als bedoeld in artikel 15a, vierde lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek;
ww. ww.
      geavanceerde elektronische handtekening: een handtekening die voldoet aan de eisen van artikel 15a, tweede lid, onderdelen a tot en met f, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek;
xx. xx.
      
        richtlijn nr. 92/13/EEG: richtlijn nr. 92/13/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 25 februari 1992 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de communautaire voorschriften inzake de procedures voor het plaatsen van opdrachten door diensten die werkzaam zijn in de sectorenwater- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (PbEG L 76);
yy. yy.
      
        richtlijn nr. 93/38/EEG: richtlijn nr. 93/38/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 14 juni 1993, houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (PbEG L 199), naar de tekst zoals deze gold op de dag voor intrekking van deze richtlijn;
zz. zz.
      
        vervallen;
aaa. aaa.
      
        richtlijn nr. 2004/17/EG: richtlijn nr. 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsten van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten (PbEG L 134);
bbb. bbb.
      kopersprofiel: een beschrijving van de aanbestedende dienst en zijn inkoopbeleid;
ccc. ccc.
      beschrijvend document: een document waarin de opdracht, de aanbestedende dienst, de te volgen aanbestedingsprocedure, en de selectie- en gunningscriteria worden beschreven en toegelicht;
ddd. ddd.
      gunningsbeslissing: de keuze van de aanbestedende dienst voor de ondernemer met wie hij een raamovereenkomst wil sluiten of aan wie hij een opdracht wil gunnen;
eee. eee.
      ondernemer: aannemer, leverancier of dienstverlener;
fff. fff.
      schriftelijk: elk uit woorden of cijfers bestaand geheel dat kan worden gelezen, gereproduceerd, en vervolgens medegedeeld, dat met elektronische middelen overgebrachte of opgeslagen informatie kan bevatten;
ggg. ggg.
      aanbestedingsstukken: alle documenten in een aanbestedingsprocedure.

### Paragraaf 2. Toepassingsgebied

### Artikel 2

**1.**

Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van de volgende activiteiten:

a. a.
        de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van gas of warmte, of
b. b.
        de gas- of warmtetoevoer naar de netten, bedoeld in onderdeel a.

**2.**

De toevoer van gas of warmte naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een overheidsbedrijf, of een bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, valt niet onder de activiteiten, bedoeld in het eerste lid, wanneer:

a. a.
        de productie van gas of warmte door het betrokken overheidsbedrijf, of bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, het onvermijdelijke resultaat is van de uitoefening van een andere dan de activiteit, bedoeld in het eerste lid, artikel 4, eerste lid, of de artikelen 5 tot en met 8, en
b. b.
        de toevoer aan het openbare net tot doel heeft deze productie op economisch verantwoorde wijze te exploiteren en overeenstemt met ten hoogste 20 procent van de omzet van de aanbestedende dienst berekend als het gemiddelde over de laatste drie jaren, met inbegrip van het lopende jaar.

### Artikel 3

**1.**

Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van de volgende activiteiten:

a. a.
        de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van elektriciteit, of
b. b.
        de elektriciteitstoevoer naar de netten, bedoeld in onderdeel a.

**2.**

De toevoer van elektriciteit naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een overheidsbedrijf, of een bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, wordt niet als een activiteit als bedoeld in het eerste lid beschouwd, wanneer:

a. a.
        de elektriciteitsproductie door het betrokken overheidsbedrijf, of bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, geschiedt, omdat het verbruik ervan noodzakelijk is voor de uitoefening van een andere dan de activiteiten, bedoeld in het eerste lid, artikel 2, eerste lid, of de artikelen 5 tot en met 8, en
b. b.
        de toevoer aan het openbare net slechts van het eigen verbruik van de aanbestedende dienst afhangt en niet meer heeft bedragen dan 30 procent van de totale energieproductie van de aanbestedende dienst berekend als het gemiddelde over de laatste drie jaren, met inbegrip van het lopende jaar.

### Artikel 4

**1.**

Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van de volgende activiteiten:

a. a.
        de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van drinkwater of
b. b.
        de drinkwatertoevoer naar deze netten.

**2.**

Dit besluit is eveneens van toepassing op de opdrachten of prijsvragen die worden gegunt of georganiseerd door een aanbestedende dienst die een activiteit als bedoeld in het eerste lid uitoefent en die verband houden met de volgende activiteiten:

a. a.
        waterbouwtechnische projecten, bevloeiing of drainage voor zover de voor drinkwatervoorziening bestemde hoeveelheid water groter is dan 20 procent van de totale hoeveelheid water die door middel van deze projecten of deze bevloeiings- of drainageinstallaties ter beschikking wordt gesteld, of
b. b.
        met de afvoer of behandeling van afvalwater.

**3.**

De toevoer van drinkwater naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een overheidsbedrijf, of een bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, wordt niet als een activiteit als bedoeld in het eerste lid beschouwd, wanneer:

a. a.
        de productie van drinkwater door het betrokken overheidsbedrijf, of bedrijf of instelling waaraan door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling een bijzonder recht of een uitsluitend recht is verleend, geschiedt omdat het verbruik ervan noodzakelijk is voor de uitoefening van een andere activiteit als bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, en
b. b.
        de toevoer naar het openbare net slechts van het eigen verbruik van het bedrijf, bedoeld in onderdeel a, afhangt en niet meer heeft bedragen dan 30 procent van de totale drinkwaterproductie van het bedrijf, bedoeld in onderdeel a, berekend als het gemiddelde over de laatste drie jaren, met inbegrip van het lopende jaar.

### Artikel 5

**1.** Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van activiteiten die het ter beschikking stellen of exploiteren van netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van vervoer per trein, automatische systemen, tram, trolleybus of autobus of kabel beogen, onder door of vanwege de staat, een gemeente, of een provincie gestelde voorwaarden.

**2.** Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten voor diensten die een openbare busdienst verzorgen, indien andere diensten vrijelijk deze dienstverlening, algemeen dan wel voor een bepaald geografisch gebied, onder dezelfde voorwaarden als een aanbestedende dienst kunnen verrichten.

### Artikel 6

Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van de volgende activiteiten:

a. a.
      postdiensten,
b. b.
      het beheer van postdiensten,
c. c.
      diensten met een meerwaarde die verband houden met elektronische post en die volledig langs elektronische weg plaatsvinden, met inbegrip van de beveiligde doorgifte van gecodeerde documenten langs elektronische weg, adresbeheerdiensten en het doorzenden van geregistreerde elektronische post,
d. d.
      diensten die betrekking hebben op postzending,
e. e.
      financiële diensten,
f. f.
      filateliediensten, of
g. g.
      logistieke diensten.

De diensten, genoemd in onderdelen b tot en met g, vallen onder dit besluit wanneer ze verleend worden door een onderneming of organisatie die de diensten, genoemd in onderdeel a, verleent.

### Artikel 7

Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van activiteiten die de exploitatie van een geografisch gebied beogen met het oogmerk op de terbeschikkingstelling aan lucht-, zee- of riviervervoerders van luchthaven-, zeehaven-, binnenhaven- of andere aanlandingsfaciliteiten.

### Artikel 8

**1.** Dit besluit is van toepassing op opdrachten die een aanbestedende dienst gunt in het kader van meerdere activiteiten dan de activiteiten, genoemd in de artikelen 2 tot en met 7, indien de opdracht in hoofdzaak wordt gegund ten behoeve van het verrichten van de activiteiten, genoemd in de artikelen 2 tot en met 7.

**2.** Een aanbestedende dienst maakt de keuze van de methode van berekening van de geraamde waarde van een opdracht niet met de intentie om de opdracht aan dit besluit of aan het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten te onttrekken.

**3.**

Wanneer het objectief onmogelijk is om vast te stellen dat de opdracht in hoofdzaak wordt gegund ten behoeve van het verrichten van de activiteiten, genoemd in de artikelen 2 tot en met 7, wordt de opdracht gegund:

a. a.
        overeenkomstig het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten indien de opdracht tevens een overheidsopdracht als bedoeld in het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten is;
b. b.
        overeenkomstig onderhavig besluit indien de opdracht niet tevens een overheidsopdracht als bedoeld in het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten is.

### Paragraaf 3. Non-discriminatie en openbaarheid van vertrouwelijk informatie

### Artikel 9

Een aanbestedende dienst behandelt ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze en handelt transparant.

### Artikel 10

**1.** Een aanbestedende dienst wijst gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de lidstaat van de Europese Unie waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de desbetreffende verrichting uit te voeren, niet af louter op grond van het feit dat zij een natuurlijke persoon of een rechtspersoon zouden moeten zijn.

**2.** Voor opdrachten voor diensten, opdrachten voor werken en opdrachten voor leveringen, die bijkomende diensten of werkzaamheden voor aanbrengen en installeren inhouden, kan een aanbestedende dienst van een rechtspersoon verlangen dat hij in de inschrijving of in het verzoek tot deelneming de namen en de beroepskwalificaties vermeldt van de personen die met de uitvoering van de opdracht worden belast.

**3.** Een samenwerkingsverband van ondernemers kan zich inschrijven of zich als gegadigde opgeven.

**4.** Een aanbestedende dienst verlangt voor de indiening van een inschrijving of een verzoek tot deelneming van een samenwerkingsverband van ondernemers niet dat het samenwerkingsverband van ondernemers een bepaalde rechtsvorm heeft.

**5.** Een aanbestedende dienst kan van het samenwerkingsverband waaraan de opdracht wordt gegund eisen dat zij een bepaalde rechtsvorm aanneemt, mits dit voor de goede uitvoering van de opdracht nodig is.

### Artikel 11

**1.** Een aanbestedende dienst wendt zich zonder discriminatie en onder dezelfde voorwaarden als die welke hij voor gegadigden of inschrijvers in Nederland stelt, tot ondernemers in andere lidstaten van de Europese Unie, in overige staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte of in Zwitserland die voldoen aan de vereisten gesteld krachtens richtlijn nr. 2004/17/EG, en handelt hierbij transparant.

**2.** Een aanbestedende dienst past bij het gunnen van opdrachten op ondernemers uit de andere lidstaten van de Europese Unie even gunstige voorwaarden toe als die welke hij bij de tenuitvoerlegging van de in het kader van de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, op ondernemers van derde landen toepast.

### Artikel 12

**1.** Bij het verstrekken van de technische specificaties aan de belangstellende ondernemers, bij de kwalificatie en selectie van de ondernemers en bij de toewijzing en bij de gunning van de opdrachten kunnen de aanbestedende diensten eisen stellen ter bescherming van het vertrouwelijke karakter van de door hen verstrekte inlichtingen.

**2.** Onverminderd de artikelen 40 tot en met 44, 50 en 58 van dit besluit en met inachtneming van de Wet openbaarheid van bestuur maakt een aanbestedende dienst de vertrouwelijke informatie die hem door een ondernemer is verstrekt niet openbaar.

### Paragraaf 4. Drempelbedragen

### Artikel 13

Dit besluit is van toepassing op opdrachten als bedoeld in de artikelen 2 tot en met 8 waarvan de geraamde waarde, exclusief omzetbelasting, gelijk is aan of groter dan:

a. a.
      het bedrag, genoemd in artikel 16, onderdeel a, van richtlijn nr. 2004/17/EG voor opdrachten voor leveringen en voor diensten;
b. b.
      het bedrag, genoemd in artikel 16, onderdeel b, van richtlijn nr. 2004/17/EG voor opdrachten voor de uitvoering van werken.

### Artikel 14

**1.** Een aanbestedende dienst baseert de berekening van de geraamde waarde van een opdracht op het totale bedrag, exclusief omzetbelasting. Bij deze berekening wordt rekening gehouden met het geraamde totaalbedrag, met inbegrip van de eventuele opties en eventuele verlengingen van het contract.

**2.** Wanneer de aanbestedende dienst voorziet in prijzengeld of betalingen aan gegadigden of inschrijvers, berekent zij deze door in de geraamde waarde van de opdracht.

**3.** Een aanbestedende dienst onttrekt zich niet aan dit besluit door voorgenomen werken of voorgenomen aankopen ter verkrijging van bepaalde hoeveelheden leveringen of diensten te splitsen of bijzondere regels te gebruiken voor de berekening van de geraamde waarde van de opdrachten.

**4.** Bij de berekening van de waarde van een raamovereenkomst of een dynamisch aankoopsysteemgaat de aanbestedende dienst uit van de geraamde maximale waarde, exclusief omzetbelasting, van alle voor de totale duur van de raamovereenkomst of van het dynamisch aankoopsysteem voorgenomen opdrachten.

**5.** Voor de toepassing van artikel 13, houdt een aanbestedende dienst bij de bepaling van de geraamde waarde van opdrachten voor de uitvoering van werken rekening met de waarde van het werk en van alle leveringen of diensten die voor de uitvoering van het werk noodzakelijk zijn en door de aanbestedende dienst ter beschikking van de aannemer worden gesteld.

**6.** Een aanbestedende dienst telt de waarde van leveringen of diensten die niet noodzakelijk zijn voor de uitvoering van een bepaalde opdracht voor de uitvoering van werken, niet bij de waarde van deze opdrachten met de intentie om de verkrijging van deze leveringen of van deze diensten aan de toepassing van dit besluit te onttrekken.

**7.** Wanneer een voorgenomen werk of een voorgenomen aankoop van diensten aanleiding kan geven tot opdrachten die gelijktijdig in afzonderlijke percelen worden geplaatst, neemt de aanbestedende dienst de geraamde totale waarde van deze percelen als grondslag.

**8.** Wanneer de samengetelde waarde van de percelen, bedoeld in het zevende lid, gelijk is aan of groter is dan het drempelbedrag, genoemd in artikel 13, past de aanbestedende dienst dit besluit toe op de gunning van elk perceel.

**9.**

Dit besluit is niet van toepassing op percelen als bedoeld in het tiende lid waarvan de geraamde waarde, exclusief omzetbelasting minder bedraagt dan:

a. a.
        € 80.000 voor diensten, of
b. b.
        € 1 miljoen voor werken,

mits het samengetelde bedrag van de percelen niet meer dan 20 procent van de totale waarde van alle percelen beloopt.

**10.** Wanneer een voorgenomen verkrijging van homogene leveringen aanleiding kan geven tot opdrachten die gelijktijdig in afzonderlijke percelen worden gegund, neemt de aanbestedende dienst de geraamde totale waarde van deze percelen als grondslag voor de toepassing van artikel 13.

**11.** Wanneer de samengetelde waarde van de percelen, bedoeld in het tiende lid, gelijk is aan of groter is dan het drempelbedrag, genoemd in artikel 13, past de aanbestedende dienst dit besluit toe op de gunning van elk perceel.

**12.** Dit besluit is niet van toepassing op percelen als bedoeld in het tiende lid waarvan de geraamde waarde, exclusief omzetbelasting, minder dan € 80.000 bedraagt, mits het samengetelde bedrag van de percelen in kwestie niet meer dan 20 procent van de totale waarde van alle percelen omvat.

**13.**

In het geval van opdrachten voor leveringen of opdrachten voor diensten die met een zekere regelmaat worden verleend of die bestemd zijn om gedurende een bepaalde periode te worden hernieuwd, raamt de aanbestedende dienst de waarde van deze opdracht op de volgende grondslag:

a. a.
        de totale reële waarde van de tijdens het voorafgaande boekjaar of tijdens de voorafgaande twaalf maanden gegunde soortgelijke opeenvolgende opdrachten, indien mogelijk gecorrigeerd voor verwachte wijzigingen in hoeveelheid, of waarde gedurende de twaalf maanden volgende op de eerste opdracht, of
b. b.
        de geraamde totale waarde van de opeenvolgende opdrachten over de twaalf maanden volgende op de eerste levering of over het boekjaar, indien dit zich over meer dan twaalf maanden uitstrekt.

**14.** Een aanbestedende dienst raamt de waarde van een opdracht voor diensten en van een opdracht voor leveringen op basis van de totale waarde van de diensten en de leveringen, ongeacht het respectieve aandeel ervan. Deze raming omvat de waarde van de plaatsing en installatie.

**15.**

Voor een opdracht voor leveringen die betrekking heeft op leasing, huur, of huurkoop van producten raamt de aanbestedende dienst de waarde van deze opdracht op de volgende grondslag:

a. a.
        bij opdrachten met een vaste looptijd, de totale geraamde waarde voor de gehele looptijd wanneer die ten hoogste twaalf maanden bedraagt, of de totale waarde wanneer de looptijd meer dan twaalf maanden bedraagt met inbegrip van de geraamde restwaarde;
b. b.
        bij opdrachten voor onbepaalde duur of waarvan de looptijd niet kan worden bepaald, het maandelijks te betalen bedrag vermenigvuldigd met 48.

**16.**

Een aanbestedende dienst raamt de waarde van een opdracht voor diensten:

a. a.
        wanneer het verzekeringsdiensten betreft: de te betalen premie en andere vormen van beloning,
b. b.
        wanneer het bankdiensten en andere financiële diensten betreft: honoraria, provisies en rente, en andere vormen van beloning,
c. c.
        wanneer het opdrachten betreffende een ontwerp betreft: de te betalen honoraria, provisies en andere vormen van beloning,
d. d.
        wanneer het opdrachten betreft waarin geen totale prijs is vermeld en die een vaste looptijd hebben die gelijk is aan of korter is dan 48 maanden: de totale geraamde waarde voor de gehele looptijd, of
e. e.
        wanneer het opdrachten betreft waarin geen totale prijs is vermeld en die voor onbepaalde duur zijn of een looptijd hebben die langer is dan 48 maanden: het maandelijks te betalen bedrag vermenigvuldigd met 48.

### Paragraaf 5. Uitgesloten opdrachten

### Artikel 15

Dit besluit is niet van toepassing op een concessieovereenkomst voor werken of een concessieovereenkomst voor diensten die gesloten wordt door een aanbestedende dienst die één of meer van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 6, uitoefent indien de concessieovereenkomst met het oog op de uitoefening van die activiteiten gesloten wordt.

### Artikel 16

**1.** Dit besluit is niet van toepassing op een opdracht die is gegund voor wederverkoop of verhuur aan derden, indien de aanbestedende dienst geen bijzonder recht of uitsluitend recht bezit om het voorwerp van de opdracht te verkopen of te verhuren en het andere instanties vrijstaat dit voorwerp te verkopen of te verhuren op dezelfde voorwaarden als de aanbestedende dienst.

**2.** Een aanbestedende dienst doet de Commissie op haar verzoek mededeling van alle categorieën producten en activiteiten die hij ingevolge het eerste lid als uitgesloten beschouwt.

**3.** Een aanbestedende dienst wijst de Commissie bij de verstrekking van de informatie, bedoeld in het tweede lid, op alle gevoelige commerciële aspecten en verzoekt de Commissie daarmee rekening te houden.

### Artikel 17

**1.** Dit besluit is niet van toepassing op een opdracht die een aanbestedende dienst gunt voor de uitoefening van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, in een derde land, in omstandigheden waarbij er geen fysieke exploitatie is van een net of van fysieke exploitatie van een geografisch gebied binnen de Europese Unie.

**2.** Een aanbestedende dienst doet de Commissie op haar verzoek mededeling van opdrachten waarop hij dit besluit ingevolge het eerste lid en de artikelen 2 tot en met 7, niet toepast.

**3.** Een aanbestedende dienst wijst de Commissie bij de verstrekking van de informatie, bedoeld in het tweede lid, op alle gevoelige commerciële aspecten en verzoekt de Commissie daarmee rekening te houden.

### Artikel 18

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten die geheim zijn verklaard of waarvan de uitvoering overeenkomstig de geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen met bijzondere veiligheidsmaatregelen gepaard moet gaan of wanneer de bescherming van de fundamentele belangen van de staatsveiligheid van het land zulks vereist.

### Artikel 18a

Het bij of krachtens dit besluit bepaalde is niet van toepassing op het plaatsen van opdrachten waarop:

a. a.
      de Aanbestedingswet op defensie- en veiligheidsgebied van toepassing is;
b. b.
      de Aanbestedingswet op defensie- en veiligheidsgebied niet van toepassing is ingevolge de artikelen 2.3, 2.16 en 2.17 van die wet.

### Artikel 19

**1.**

Dit besluit is niet van toepassing op een opdracht waarvoor een ander procedurevoorschrift geldt en die wordt gegund:

a. a.
        krachtens een tussen het Koninkrijk der Nederlanden en een of meer derde landen overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap gesloten internationale overeenkomst betreffende leveringen, werken, diensten of prijsvragen die bestemd zijn voor de gemeenschappelijke verwezenlijking of exploitatie van een project door de ondertekenende staten, of
b. b.
        krachtens een in verband met de legering van strijdkrachten gesloten internationale overeenkomst betreffende ondernemingen in Nederland of in een derde land, of
c. c.
        volgens de specifieke procedure van een internationale organisatie.

**2.** Een aanbestedende dienst brengt een internationale overeenkomst als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, ter kennis van de Commissie.

### Artikel 20

**1.**

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten die worden gegund door:

a. a.
        een aanbestedende dienst bij een met hem verbonden onderneming, of
b. b.
        een gemeenschappelijke onderneming, bestaande uit verscheidene aanbestedende diensten, en voor de uitoefening van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, bij een met een van deze aanbestedende diensten verbonden onderneming, op voorwaarde dat ten minste 80 procent van de gemiddelde omzet die de verbonden onderneming de laatste drie jaar op het gebied van het verlenen van diensten heeft behaald, afkomstig is van de verstrekking van deze diensten aan de ondernemingen waarmee zij verbonden is.

**2.** Wanneer in verband met de datum van oprichting of aanvang van de bedrijfsactiviteiten van de verbonden onderneming de omzet over de afgelopen drie jaar niet beschikbaar is, kan de aanbestedende dienst of de gemeenschappelijke onderneming op andere gronden aantonen dat de omzeteis, bedoeld in het eerste lid, aannemelijk is.

**3.** Wanneer dezelfde of soortgelijke diensten, leveringen of werken door meer dan één met de aanbestedende dienst verbonden ondernemingen worden verricht, worden de percentages, bedoelde in het eerste lid, berekend rekening houdend met de totale omzet die voortvloeit uit het verrichten van respectievelijk diensten, leveringen of werken door deze ondernemingen.

**4.**

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten:

a. a.
        die een gemeenschappelijke onderneming, bestaande uit verscheidene aanbestedende diensten, voor de uitoefening van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, aan een van deze aanbestedende diensten gunt, of
b. b.
        die een aanbestedende dienst gunt bij een dergelijke gemeenschappelijke onderneming waar zijzelf deel van uitmaakt, mits die gemeenschappelijke onderneming is opgericht om de betrokken activiteit uit te oefenen gedurende een periode van ten minste drie jaar en de oprichtingsakte van die gemeenschappelijke onderneming bepaalt dat de aanbestedende diensten waaruit zij bestaat, daar voor ten minste dezelfde termijn deel van zullen uitmaken.

**5.**

Een aanbestedende dienst verstrekt de Commissie desgevraagd de volgende gegevens betreffende de toepassing van het eerste tot en met het vierde lid:

a. a.
        de namen van de betrokken ondernemingen of gemeenschappelijke ondernemingen,
b. b.
        de aard en de waarde van de desbetreffende opdrachten,
c. c.
        de gegevens die de Commissie noodzakelijk acht voor het bewijs dat de betrekkingen tussen de aanbestedende dienst en de onderneming of de gemeenschappelijke onderneming waaraan de opdrachten worden gegund, aan de eisen, bedoeld in het eerste tot en met het vierde lid, voldoen.

### Artikel 21

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten voor diensten:

a. a.
      betreffende de verwerving of huur, ongeacht de financiële modaliteiten ervan, van grond, bestaande gebouwen of andere onroerende zaken of betreffende de rechten hierop, met uitzondering van de overeenkomsten betreffende financiële diensten die voorafgaand aan, gelijktijdig met of als vervolg op het koop- of huurcontract worden afgesloten,
b. b.
      betreffende diensten van arbitrage en bemiddeling,
c. c.
      op financieel gebied betreffende de uitgifte, de aankoop, de verkoop en de overdracht van effecten of andere financiële instrumenten en door de centrale banken verleende diensten,
d. d.
      inzake arbeidsovereenkomsten,
e. e.
      voor onderzoek en ontwikkeling, met uitzondering van die waarvan de resultaten in hun geheel aan de aanbestedende dienst toekomen voor gebruik ervan in de uitoefening van zijn eigen werkzaamheden, mits de dienstverrichting volledig door de aanbestedende dienst wordt beloond.

### Artikel 22

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten voor diensten die worden gegund aan een aanbestedende dienst, of aan een samenwerkingsverband van aanbestedende diensten, op basis van een uitsluitend recht, op voorwaarde dat deze bepalingen met het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap verenigbaar zijn.

### Artikel 23

**1.** Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten voor de aankoop van water, gegund door een aanbestedende dienst, die activiteiten als bedoeld in artikel 4, eerste lid, uitoefent.

**2.** Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten voor de levering van energie of brandstof voor energieopwekking, gegund door een aanbestedende dienst die een activiteit als bedoeld in artikel 2, eerste lid, of artikel 3, eerste lid, uitoefent.

### Artikel 24

**1.** Onverminderd het tweede tot en met het vijfde lid, is dit besluit niet van toepassing op een aanbestedende dienst die werkzaam is op het gebied van de verkenning, opsporing of winning van delfstoffen, bedoeld in Beschikking nr. 93/676/EEG van de Commissie van de Europese Gemeenschappen van 10 december 1993 waarbij wordt vastgesteld dat de exploitatie van geografische gebieden met het oogmerk van prospectie of winning van aardolie of gas in Nederland niet een relevante activiteit vormt in de zin van artikel 2, lid 2, onder b), punt i), van Richtlijn nr. 90/531/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen en dat de diensten welke deze activiteit uitoefenen in Nederland niet geacht worden in aanmerking te komen voor bijzondere of uitsluitende rechten in de zin van artikel 2, lid 3, onder b), van deze richtlijn (PbEG L 316).

**2.** De aanbestedende dienst, bedoeld in het eerste lid, past de bepalingen van het derde tot en met het vijfde lid toe.

**3.** Het gunnen van een opdracht geschiedt op niet-discriminerende wijze.

**4.**

Voorafgaand aan de opdracht worden de volgende gegevens gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen dan wel in een landelijk verspreid dagblad:

a. a.
        de naam, het adres, het telefoon-, het telex- en het telefaxnummer van de aanbestedende dienst of van de instelling waarbij nadere informatie over de opdracht kan worden verkregen;
b. b.
        een aanduiding van de aard en van de hoeveelheid van het uit te voeren werk, de te verrichten levering of de te verrichten dienst;
c. c.
        een korte aanduiding van de wijze van aanbesteding.

**5.** Aan de Commissie wordt informatie verstrekt inzake de toekenning van opdrachten onder de overeenkomstig Beschikking nr. 93/327/EEG van de Commissie van de Europese Gemeenschappen van 13 mei 1993 tot vaststelling van de voorwaarden waaronder aanbestedende diensten die geografische gebieden exploiteren ter wille van de prospectie en de winning van aardolie, gas, steenkool of andere vaste brandstoffen, aan de Commissie informatie moeten verstrekken inzake door hen geplaatste opdrachten (PbEG L 129) vastgestelde voorwaarden.

### Artikel 25

**1.**

Dit besluit is niet van toepassing op opdrachten die worden gegund in het kader van de activiteiten, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 7, indien:

a. a.
        de Commissie overeenkomstig artikel 30 van richtlijn nr. 2004/17/EG een besluit heeft genomen dat bepaalt dat artikel 30, eerste lid van die richtlijn van toepassing is op dit activiteit, of
b. b.
        de Commissie binnen de termijn, bedoeld in artikel 30, zesde lid, van richtlijn nr. 2004/17/EG, geen beslissing over de toepassing van artikel 30, eerste lid, heeft genomen.

**2.** Een aanbestedende dienst kan de Commissie verzoeken te bepalen dat artikel 30, eerste lid, van richtlijn nr. 2004/17/EG van toepassing is, onder mededeling van een dergelijk verzoek aan Onze Minister.

**3.** Onze Minister doet van een beslissing als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a of van het uitblijven van een beslissing, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, mededeling in de Staatscourant.

### Paragraaf 6. Specifieke situaties

### Artikel 26

**1.** Een aanbestedende dienst kan de deelneming aan procedures voor de gunning van opdrachten voorbehouden aan sociale werkvoorzieningen als bedoeld in artikel 1, onderdeel e, van het Besluit uitvoering sociale werkvoorziening en begeleid werken, indien de meerderheid van de bij de uitvoering van de betreffende overheidsopdracht betrokken werknemers personen met een handicap zijn die wegens de aard of de ernst van hun handicaps geen beroepsactiviteit in normale omstandigheden kunnen uitoefenen.

**2.** Een aanbestedende dienst vermeldt in de aankondiging dat de opdracht is voorbehouden aan sociale werkvoorzieningen als bedoeld in het eerste lid.

### Artikel 27

**1.** Een aanbestedende dienst kan via een aankoopcentrale opdrachten gunnen.

**2.** De aanbestedende dienst, bedoeld in het eerste lid, wordt geacht dit besluit te hebben nageleefd, mits de aankoopcentrale, bedoeld in het eerste lid, dit besluit heeft nageleefd.

### Paragraaf 7. Opdrachten voor diensten inzake

### Artikel 28

Een aanbestedende dienst past bij het gunnen van een opdracht voor diensten, die betrekking heeft op diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel A, de artikelen 31 tot en met 69 toe.

### Artikel 29

Een aanbestedende dienst past bij het gunnen van een opdracht voor diensten, die betrekking heeft op diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel B, de artikelen 31 en 43 toe.

### Artikel 30

Een aanbestedende dienst past bij het gunnen van een opdracht voor diensten die zowel betrekking heeftop de diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel A, als op de diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel B, toe:

a. a.
      de artikelen 31 tot en met 60, indien de waarde van de diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel A, hoger is dan die van de diensten, genoemd in bijlage 3, onderdeel B;
b. b.
      de artikelen 31 en 43, indien de waarde van de diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel A, niet hoger is dan die van de diensten als bedoeld in bijlage 3, onderdeel B.

### Paragraaf 8. Voorschriften betreffende aanbestedingsstukken en technische specificaties

### Artikel 31

**1.** Een aanbestedende dienst neemt de technische specificaties op in de aanbestedingsstukken.

**2.** De technische specificaties bieden de inschrijvers gelijke toegang en leiden niet tot ongerechtvaardigde belemmeringen in de mededinging voor de openstelling van opdrachten.

**3.**

Een aanbestedende dienst formuleert de technische specificaties:

a. a.
        door verwijzing naar technische specificaties en naar nationale normen waarin Europese normen zijn omgezet, de Europese technische goedkeuringen, de gemeenschappelijke technische specificaties, internationale normen, andere door de Europese normalisatie-instellingen opgestelde technische referentiesystemen, of, bij ontstentenis daarvan, de nationale normen, de nationale technische goedkeuringen dan wel de nationale technische specificaties, andere technische referentiesystemen, inzake het ontwerpen, het berekenen en het uitvoeren van werken en het gebruik van producten,
b. b.
        in termen van prestatie-eisen en functionele eisen, waaronder milieukenmerken, die zodanig nauwkeurig zijn bepaald dat de inschrijvers het voorwerp van de opdracht kunnen bepalen en de aanbestedende dienst de opdracht kan gunnen,
c. c.
        in termen van prestatie-eisen en functionele eisen als bedoeld in onderdeel b, waarbij onder vermoeden van overeenstemming met deze prestatie-eisen en functionele eisen wordt verwezen naar de specificaties, bedoeld in onderdeel a, of
d. d.
        door verwijzing naar de specificaties, bedoeld in onderdeel a, voor bepaalde kenmerken, en verwijzing naar de prestatie-eisen en functionele eisen, bedoeld in onderdeel b, voor andere kenmerken.

**4.** Een aanbestedende dienst vergezelt een verwijzing als bedoeld in het derde lid, onderdeel a van de woorden «of gelijkwaardig».

**5.** Wanneer een aanbestedende dienst verwijst naar de specificaties, bedoeld in het derde lid, onderdeel a, kan hij een inschrijving niet afwijzen met de reden dat de aangeboden producten en diensten niet beantwoorden aan de specificaties waarnaar hij heeft verwezen, indien de inschrijver in zijn inschrijving tot voldoening van de aanbestedende dienst aantoont dat de door hem voorgestelde oplossingen op gelijkwaardige wijze voldoen aan de eisen die in de technische specificaties zijn bepaald.

**6.** Een aanbestedende dienst wijst, wanneer hij gebruik maakt van de in het derde lid, onderdelen b en c, geboden mogelijkheid prestatie-eisen of functionele eisen te stellen, een aanbod van werken, producten of diensten niet af indien die beantwoordt aan een nationale norm waarin een Europese norm is omgezet, aan een Europese technische goedkeuring, aan een gemeenschappelijke technische specificatie, aan een internationale norm, of aan een door een Europese normalisatie-instelling opgestelde technisch referentiesysteem, wanneer deze specificaties betrekking hebben op de prestaties of functionele eisen die hij heeft voorgeschreven.

**7.** Een inschrijver toont in zijn inschrijving aan dat het product, de dienst of het werk in overeenstemming is met de norm en voldoet aan de functionele en presatie-eisen van de aanbestedende dienst.

**8.**

Een aanbestedende dienst die milieukenmerken voorschrijft door verwijzing naar prestatie-eisen of functionele eisen als bedoeld in het derde lid, onderdeel b, kan gebruik maken van de gedetailleerde specificaties of van gedeelten daarvan, zoals vastgesteld in milieukeuren, voorzover:

a. a.
        die geschikt zijn voor de omschrijving van de kenmerken van de leveringen of diensten waarop de opdracht betrekking heeft,
b. b.
        de vereisten voor de keur zijn ontwikkeld op grond van wetenschappelijke gegevens,
c. c.
        de milieukeuren zijn aangenomen via een proces waaraan alle betrokkenen, zoals regeringsinstanties, consumenten, fabrikanten, kleinhandel en milieuorganisaties kunnen deelnemen, en
d. d.
        de keuren toegankelijk zijn voor alle betrokken partijen.

**9.** Een aanbestedende dienst kan aangeven dat de van een milieukeur voorziene producten of diensten worden geacht te voldoen aan de technische specificaties van het beschrijvend document. De aanbestedende dienst aanvaardt hierbij elk ander passend bewijsmiddel, zoals een technisch dossier van de fabrikant of een testverslag van een erkende organisatie.

**10.** Een aanbestedende dienst aanvaardt certificaten van in andere lidstaten van de Europese Unie gevestigde erkende organisaties.

**11.** Een aanbestedende dienst maakt in de technische specificaties geen melding van een bepaald fabrikaat, een bepaalde herkomst of een bijzondere werkwijze, noch van een verwijzing naar een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten worden bevoordeeld of geëlimineerd, tenzij dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd wordt.

**12.**

Een aanbestedende dienst mag de melding of de verwijzing, bedoeld in het elfde lid, opnemen in de technische specificaties wanneer:

a. a.
        een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke beschrijving van het voorwerp van de opdracht niet mogelijk is door toepassing van het derde en vijfde lid, en
b. b.
        deze melding of verwijzing vergezeld gaat van de woorden «of gelijkwaardig».

### Artikel 32

**1.** Een aanbestedende dienst deelt de belangstellende ondernemers desgevraagd de technische specificaties mede die regelmatig in zijn opdrachten voor leveringen, werken of diensten worden beoogd, of de technische specificaties die hij voornemens is toe te passen voor opdrachten waarover periodieke indicatieve aankondigingen als bedoeld in artikel 40, eerste lid worden gepubliceerd.

**2.** Indien de technische specificaties, bedoeld in het eerste lid, gebaseerd zijn op documenten waarover belangstellende ondernemers kunnen beschikken, kan de aanbestedende dienst ermee volstaan een verwijzing naar deze documenten op te nemen.

### Artikel 33

**1.** Wanneer voor de gunning het criterium van de economisch voordeligste inschrijving wordt gehanteerd kan een aanbestedende dienst de inschrijvers toestaan varianten, voor te stellen.

**2.** Een aanbestedende dienst vermeldt in de aankondiging van de opdracht of hij varianten toestaat. Een aanbestedende dienst staat alleen varianten toe wanneer hij in het beschrijvend document heeft vermeld dat varianten zijn toegestaan.

**3.** Een aanbestedende dienst die varianten toestaat, vermeldt in het beschrijvend document aan welke minimumeisen deze varianten ten minste voldoen, en hoe zij worden ingediend.

**4.** Een aanbestedende dienst houdt alleen rekening met de varianten die aan de gestelde minimumeisen voldoen.

**5.** Bij procedures voor het gunnen van opdrachten voor leveringen of opdrachten voor diensten wijst een aanbestedende dienst die varianten heeft toegestaan, een variant niet af omdat deze, indien deze werd gekozen, veeleer tot een overheidsopdracht voor diensten dan tot een overheidsopdracht voor leveringen, dan wel veeleer tot een overheidsopdracht voor leveringen dan tot een overheidsopdracht voor diensten zou leiden.

### Artikel 34

In het beschrijvend document kan een aanbestedende dienst een inschrijver verzoeken om in zijn inschrijving aan te geven welk gedeelte van de opdracht hij eventueel voornemens is aan derden in onderaanneming te geven en welke onderaannemers hij voorstelt.

### Artikel 35

Een aanbestedende dienst kan bijzondere voorwaarden verbinden aan de uitvoering van een opdracht, mits dergelijke voorwaarden met het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschapverenigbaar zijn en in de aankondiging of het beschrijvend document vermeld zijn. De voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd, kunnen met name verband houden met sociale of milieuoverwegingen.

### Artikel 36

**1.** In het beschrijvend document geeft een aanbestedende dienst aan bij welk orgaan de gegadigden of inschrijvers informatie kunnen verkrijgen over verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden die gelden in Nederland, of indien de verrichtingen buiten Nederland worden uitgevoerd, die gelden in het gebied of de plaats waar de verrichtingen worden uitgevoerd en die gedurende de uitvoering van de opdracht op die verrichtingen van toepassing zullen zijn.

**2.** Een aanbestedende dienst verzoekt de inschrijvers of de gegadigden aan te geven dat zij bij het opstellen van hun inschrijving rekening hebben gehouden met de verplichtingen uit hoofde van de bepalingen inzake de arbeidsbescherming en de arbeidsvoorwaarden die gelden op de plaats waar de verrichting moet worden uitgevoerd.

### Paragraaf 9. Procedures

### Artikel 37

**1.** Een aanbestedende dienst maakt voor het gunnen van een opdracht gebruik van de openbare procedure, de niet-openbare procedure of de procedure van gunning door onderhandelingen, mits een aankondiging als bedoeld in artikel 42 is gedaan.

**2.**

Een aanbestedende dienst kan voor het gunnen van zijn opdracht gebruik maken van een procedure van gunning door onderhandelingen zonder voorafgaande aankondiging:

a. a.
        wanneer in het kader van een procedure met voorafgaande aankondiging geen of geen geschikte inschrijvingen of geen aanmeldingen zijn ingediend, mits de oorspronkelijke voorwaarden van de opdracht niet wezenlijk zijn gewijzigd,
b. b.
        wanneer een opdracht ten behoeve van onderzoek, proefneming, studie of ontwikkeling wordt gegund en zonder het doel de rendabiliteit te verzekeren dan wel de kosten van onderzoek en ontwikkeling te dekken, voorzover de gunning van een dergelijke opdracht niet verhindert dat een aankondiging wordt gedaan voor latere opdrachten die dit doel in het bijzonder beogen;
c. c.
        wanneer de uitvoering van de opdracht om technische of artistieke redenen of om redenen van bescherming van een uitsluitend recht slechts aan één bepaalde onderneming kan worden toevertrouwd,
d. d.
        in strikt noodzakelijke gevallen waarin dringende spoed, voortvloeiende uit gebeurtenissen die door de aanbestedende dienst niet kon worden voorzien, de inachtneming van de termijnen gesteld voor een openbare procedure, een niet-openbare procedure en een procedure van gunning door onderhandelingen met voorafgaande mededeling onmogelijk maakt,
e. e.
        in het geval van opdrachten voor leveringen ten behoeve van door de oorspronkelijke leverancier verrichtte aanvullende leveringen die bestemd zijn voor:
        
          
            1°.
            de gedeeltelijke vernieuwing van veelvuldig gebruikte leveringen of installaties, of
          
          
            2°.
            de uitbreiding van bestaande leveringen of installaties, indien verandering van leverancier de aanbestedende dienst ertoe zou verplichten apparatuur aan te schaffen met andere technische eigenschappen, zodat onverenigbaarheid ontstaat of zich onevenredige technische moeilijkheden bij het gebruik en het onderhoud voordoen,
1°. 1°.
            de gedeeltelijke vernieuwing van veelvuldig gebruikte leveringen of installaties, of
2°. 2°.
            de uitbreiding van bestaande leveringen of installaties, indien verandering van leverancier de aanbestedende dienst ertoe zou verplichten apparatuur aan te schaffen met andere technische eigenschappen, zodat onverenigbaarheid ontstaat of zich onevenredige technische moeilijkheden bij het gebruik en het onderhoud voordoen,
f. f.
        voor aanvullende werken of diensten die niet in het oorspronkelijk gegunde ontwerp, noch in de eerste gegunde opdracht waren opgenomen, maar die ten gevolge van een onvoorziene omstandigheid voor de uitvoering van deze opdracht noodzakelijk zijn geworden, mits de gunning geschiedt aan de aannemer of dienstverlener die de eerste opdracht uitvoert:
        
          
            1°.
            wanneer deze aanvullende werken of diensten technisch of economisch niet los van de hoofdopdracht kunnen worden uitgevoerd zonder de aanbestedende dienst grote ongemakken te bezorgen, of
          
          
            2°.
            wanneer deze aanvullende werken of diensten, hoewel zij van de uitvoering van de oorspronkelijke opdracht kunnen worden gescheiden, strikt noodzakelijk zijn om deze te vervolmaken,
1°. 1°.
            wanneer deze aanvullende werken of diensten technisch of economisch niet los van de hoofdopdracht kunnen worden uitgevoerd zonder de aanbestedende dienst grote ongemakken te bezorgen, of
2°. 2°.
            wanneer deze aanvullende werken of diensten, hoewel zij van de uitvoering van de oorspronkelijke opdracht kunnen worden gescheiden, strikt noodzakelijk zijn om deze te vervolmaken,
g. g.
        in het geval van opdrachten voor werken, wanneer het gaat om nieuwe werken bestaande uit de herhaling van soortgelijke werken die door dezelfde aanbestedende dienst opgedragen zijn aan de aannemer die belast is geweest met een eerdere opdracht, mits:
        
          
            1°.
            deze werken overeenstemmen met een basisproject en dit project het voorwerp vormde van een eerste opdracht die na een aankondiging werd gegund, en
          
          
            2°.
            de aanbestedende dienst reeds in de aankondiging van de aanbesteding van het basisproject vermeld heeft dat een procedure zonder voorafgaande aankondiging kan worden toegepast,
          
        
        met dien verstande dat de aanbestedende dienst hierbij het totale voor de volgende werken geraamde bedrag in aanmerking neemt voor de toepassing van de artikelen 13 en 14,
1°. 1°.
            deze werken overeenstemmen met een basisproject en dit project het voorwerp vormde van een eerste opdracht die na een aankondiging werd gegund, en
2°. 2°.
            de aanbestedende dienst reeds in de aankondiging van de aanbesteding van het basisproject vermeld heeft dat een procedure zonder voorafgaande aankondiging kan worden toegepast,
h. h.
        voor op een grondstoffenmarkt genoteerde en aangekochte leveringen;
i. i.
        in het geval, bedoeld in artikel 38, tweede lid,
j. j.
        voor gelegenheidsaankopen, wanneer zich gedurende zeer korte tijd een bijzonder voordelige gelegenheid tot aankopen voordoet en de te betalen prijs aanzienlijk lager ligt dan normaal op de markt het geval is,
k. k.
        voor de aankoop van leveringen tegen bijzonder gunstige voorwaarden bij een leverancier die definitief zijn handelsactiviteit stopzet, bij curatoren of vereffenaars van een faillissement of een vonnis of bij de toepassing van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, of
l. l.
        wanneer de opdracht voor diensten voortvloeit uit een overeenkomstig dit besluit georganiseerde prijsvraag en volgens de toepasselijke voorschriften aan de winnaar of aan één van de winnaars van die prijsvraag dient te worden gegund. In dat geval worden alle winnaars van de prijsvraag tot deelneming aan de onderhandelingen uitgenodigd.

### Artikel 38

**1.** Een aanbestedende dienst kan een raamovereenkomst gunnen overeenkomstig de voorschriften in dit besluit voor een opdracht voor werken, een opdracht voor leveringen of een opdracht voor diensten.

**2.** Wanneer een aanbestedende dienst een raamovereenkomst heeft gesloten overeenkomstig dit besluit, kan hij bij het gunnen van op deze raamovereenkomst gebaseerde opdrachten gebruik maken van de procedure van gunning door onderhandelingen zonder aankondiging.

**3.** Een aanbestedende dienst maakt geen oneigenlijk gebruik van een raamovereenkomst en gebruikt deze evenmin om de mededinging te hinderen, te beperken of te vervalsen.

### Artikel 39

**1.** Een aanbestedende dienst kan gebruik maken van een dynamisch aankoopsysteem.

**2.** Voor de instelling van een dynamisch aankoopsysteem volgt de aanbestedende dienst de voorschriften van alle fasen van de openbare procedure tot aan de gunning van de opdrachten die in het kader van dit dynamische aankoopsysteem worden gegund.

**3.** Een aanbestedende dienst laat alle inschrijvers die aan de selectiecriteria voldoen en overeenkomstig het beschrijvend document en de eventuele aanvullende documenten een indicatieve inschrijving hebben ingediend, tot het dynamische aankoopsysteem toe.

**4.** Een aanbestedende dienst staat toe dat indicatieve inschrijvingen te allen tijde kunnen worden verbeterd, op voorwaarde dat zij niet afwijken van het beschrijvend document.

**5.** Voor het opzetten van een dynamische aankoopsysteem en voor de gunning van de opdrachten in het kader hiervan gebruikt een aanbestedende dienst elektronische middelen overeenkomstig artikel 49, tweede tot en met het negende lid.

**6.**

Bij de instelling van het dynamisch aankoopsysteem:

a. a.
        publiceert de aanbestedende dienst een aankondiging van de opdracht en geeft daarbij aan dat het om een dynamisch aankoopsysteem gaat,
b. b.
        verstrekt in het beschrijvend document de aanbestedende dienst nadere gegevens over onder andere de aard van de overwogen aankopen waarop dit dynamische aankoopsysteem betrekking heeft, alle nodige informatie omtrent het aankoopsysteem, de gebruikte elektronische apparatuur en de nadere technische bepalingen en specificaties voor de verbinding, en
c. c.
        tegelijk met de publicatie van de aankondiging van de opdracht en tot aan het vervallen van het dynamische aankoopsysteem biedt de aanbestedende dienst langs elektronische weg een vrije, rechtstreekse en volledige toegang tot het beschrijvend document en alle aanvullende documenten of geeft de aanbestedende dienst in de aankondiging het internetadres aan waar deze documenten kunnen worden geraadpleegd.

**7.** Een ondernemer kan een indicatieve inschrijving indienen om toegelaten te worden tot het dynamische aankoopsysteem onder de voorwaarden, bedoeld in het tweede tot en met het vijfde lid.

**8.** Een aanbestedende dienst beoordeelt de indicatieve inschrijving binnen 15 dagen na indiening.

**9.** Een aanbestedende dienst kan de termijn, genoemd in het achtste lid, verlengen, op voorwaarde dat er tussentijds geen aankondiging wordt gepubliceerd.

**10.** Een aanbestedende dienst deelt de ondernemer, bedoeld in het zevende lid, zo snel mogelijk mee dat hij is toegelaten tot het dynamische aankoopsysteem of dat zijn indicatieve inschrijving is afgewezen.

**11.** Een aanbestedende dienst publiceert voor een specifieke opdracht een aankondiging.

**12.** Alvorens een aankondiging als bedoeld in het elfde lid te plaatsen, publiceert de aanbestedende dienst een vereenvoudigde aankondiging waarin alle belangstellende ondernemers worden uitgenodigd om overeenkomstig het vierde lid een indicatieve inschrijving in te dienen, binnen een termijn van ten minste 15 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de vereenvoudigde aankondiging.

**13.** Een aanbestedende dienst schrijft een aankondiging uit nadat de beoordeling is afgerond van alle indicatieve inschrijvingen, die binnen de termijn, bedoeld in het twaalfde lid, zijn ingediend.

**14.** Een aanbestedende dienst nodigt alle tot het dynamisch aankoopsysteem toegelaten inschrijvers uit om voor een specifieke opdracht die binnen dat dynamisch aankoopsysteem wordt gegund een inschrijving in te dienen. Daartoe stelt de aanbestedende dienst een voldoende lange termijn vast voor de indiening van de inschrijvingen.

**15.** Een aanbestedende dienst gunt de opdracht aan de inschrijver die de beste inschrijving heeft ingediend op grond van de gunningcriteria die zijn vermeld in de aankondiging van de opdracht waarbij het dynamische aankoopsysteem wordt ingesteld. Deze criteria kunnen gepreciseerd worden in de uitnodiging, bedoeld in het veertiende lid.

**16.** Een dynamisch aankoopsysteem duurt niet langer dan vier jaar. Een aanbestedende dienst kan in uitzonderlijke gevallen van deze termijn afwijken, waarbij hij deze uitzondering deugdelijk dient te motiveren.

**17.** Aanbestedende diensten maken geen gebruik van een dynamische aankoopsysteem om de mededinging te hinderen, te beperken of te vervalsen.

**18.** Een aanbestedende dienst, die gebruik maakt van een dynamisch aankoopsysteem, brengt de betrokken ondernemers geen administratiekosten in rekening.

### Paragraaf 10. De aankondiging

### Artikel 40

**1.**

Een aanbestedende dienst deelt ten minste eenmaal per jaar in een periodieke indicatieve aankondiging die door de Commissie of door de aanbestedende dienst zelf via zijn kopersprofiel wordt verspreid, mee:

a. a.
        het geraamde totale bedrag van de opdracht voor leveringen of de raamovereenkomst voor leveringen per productgroep die hij voornemens is in de loop van de komende twaalf maanden te gunnen of te sluiten, wanneer het geraamde totale bedrag, met inachtneming van artikel 14, € 750.000 of meer bedraagt;
b. b.
        het geraamde totale bedrag van de opdracht voor diensten of de raamovereenkomst voor diensten voor elk van de diensten, genoemd in bijlage 3, onderdeel A, die hij voornemens is in de loop van de komende twaalf maanden te gunnen of te sluiten, wanneer het geraamde totale bedrag, met inachtneming van artikel 14, € 750.000 of meer bedraagt;
c. c.
        de hoofdkenmerken van de opdracht voor werken of de raamovereenkomst voor werken die hij voornemens is in de loop van de komende twaalf maanden te gunnen of te sluiten, wanneer het geraamde bedrag, met inachtneming van artikel 14, gelijk is aan of meer bedraagt dan de drempel, genoemd in artikel 13, onderdeel b.

**2.** De periodieke indicatieve aankondiging, bedoeld in het eerste lid, bevat de gegevens, genoemd in bijlage 2, onderdeel C.

**3.** Een aanbestedende dienst gebruikt voor de aankondigingen die via een kopersprofiel meegedeeld kunnen worden, bedoeld in het eerste lid, en voor de aankondiging, het formulier volgens het model dat door de Commissie overeenkomstig de in artikel 68, tweede lid, van richtlijn 2004/17/EG bedoelde procedure is vastgesteld..

**4.** Het kopersprofiel, bedoeld in het eerste lid, kan voor periodieke indicatieve aankondigingen informatie bevatten over lopende aanbestedingsprocedures, voorgenomen aankopen, gegunde opdrachten, geannuleerde procedures, en alle nuttige algemene informatie, zoals het contactpunt, een telefoon- en faxnummer, een postadres en een e-mailadres.

**5.** Een aanbestedende dienst zendt de aankondiging, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a en b, zo spoedig mogelijk na het begin van het begrotingsjaar toe aan de Commissie of deelt deze aankondiging mee via het kopersprofiel.

**6.** Een aanbestedende dienst zendt de aankondiging, bedoeld in het eerste lid, onderdeel c, zo spoedig mogelijk nadat de beslissing is genomen tot goedkeuring van het programma voor de opdrachten voor werken of de raamovereenkomsten die de aanbestedende dienst voornemens is te gunnen of te sluiten, toe aan de Commissie of deelt deze aankondiging mee via het kopersprofiel.

**7.** Een aanbestedende dienst kan de informatie in het kopersprofiel, bedoeld in het vierde lid, via het internet publiceren.

**8.** Een aanbestedende dienst die de periodieke indicatieve aankondiging via zijn kopersprofiel mee deelt, zendt de Commissie langs elektronische weg overeenkomstig het model in het derde punt van bijlage XX van richtlijn nr. 2004/17/EG een kennisgeving toe waarin de mededeling van de periodieke indicatieve aankondiging op het kopersprofiel wordt meegedeeld.

**9.** Een aanbestedende dienst kan periodieke indicatieve aankondigingen over belangrijke projecten meedelen of door de Commissie bekend laten maken, zonder de reeds eerder in een periodieke indicatieve aankondiging vervatte inlichtingen te herhalen, mits duidelijk wordt vermeld dat deze aankondigingen een aanvulling zijn.

### Artikel 41

**1.** Wanneer een aanbestedende dienst een regeling voor de erkenning van ondernemers als bedoeld in artikel 54 wil invoeren, stelt hij aangaande deze regeling een aankondiging als bedoeld in bijlage 2, onderdeel B, op, waarin het doel van de regeling en de wijze waarop inzage in de regeling kan worden verkregen, worden aangegeven.

**2.** Wanneer de regeling, bedoeld in het eerste lid, meer dan drie jaar duurt, deelt de aanbestedende dienst de aankondiging jaarlijks mee.

**3.** Wanneer de regeling, bedoeld in het eerste lid, minder dan drie jaar duurt, volstaat de aanbestedende dienst met een eenmalige aankondiging.

### Artikel 42

**1.**

Een aanbestedende dienst kan voor een opdracht de aankondiging als volgt doen:

a. a.
        door een periodieke indicatieve aankondiging waarin de gegevens, bedoeld in bijlage 2, onderdeel C, zijn opgenomen,
b. b.
        door een mededeling inzake het bestaan van een regeling voor de erkenning van ondernemers waarin de gegevens, bedoeld in bijlage 2, onderdeel B, zijn opgenomen, of
c. c.
        door een aankondiging van een opdracht waarin de gegevens, bedoeld in bijlage 2, onderdeel A, onder 1°, 2° of 3°, zijn opgenomen.

**2.** Bij een dynamische aankoopsysteem doet de aanbestedende dienst de aankondiging voor het systeem door een aankondiging van een opdracht als bedoeld in het eerste lid, onderdeel c, en de aankondiging voor opdrachten op grond van deze systemen door een vereenvoudigde aankondiging van een opdracht waarin de gegevens, bedoeld in bijlage 2, onderdeel A, onder 4°, zijn opgenomen.

**3.**

Wanneer een aanbestedende dienst een aankondiging door middel van een periodieke indicatieve aankondiging doet, voorziet hij erin dat:

a. a.
        de aankondiging specifiek verwijst naar leveringen, werken of diensten waarop de te gunnen opdracht betrekking heeft,
b. b.
        de aankondiging vermeldt dat deze opdracht zal worden gegund door middel van een niet-openbare procedure of een procedure van gunning door onderhandelingen, waarbij achteraf geen aankondiging wordt gepubliceerd, en worden de belangstellende ondernemers verzocht hun belangstelling schriftelijk kenbaar te maken, en
c. c.
        de aankondiging ten minste twaalf maanden voor de verzenddatum van de uitnodiging, genoemd in artikel 48, zesde lid, wordt meegedeeld in de vorm van het formulier volgens het model dat door de Commissie overeenkomstig de in artikel 68, tweede lid, van richtlijn 2004/17/EG bedoelde procedure is vastgesteld.

### Artikel 43

**1.** Een aanbestedende dienst die een opdracht heeft gegund of een raamovereenkomst heeft gesloten, zendt de Commissie een aankondiging van de geplaatste opdrachten waarin de gegevens, bedoeld in bijlage 2, onderdeel D, zijn opgenomen, binnen twee maanden na de gunning van de opdracht of de sluiting van de raamovereenkomst.

**2.** Een aanbestedende dienst is, wanneer een raamovereenkomst als bedoeld in artikel 38, tweede lid is gesloten niet verplicht een aankondiging betreffende de resultaten van het gunnen van een op de overeenkomst gebaseerde opdracht toe te zenden aan de Commissie.

**3.** Een aanbestedende dienst zendt de Commissie binnen twee maanden na de gunning van een afzonderlijke opdracht een mededeling toe van het resultaat van de gunning van de opdracht op basis van een dynamisch aankoopsysteem.

**4.** Een aanbestedende dienst kan de resultaten, bedoeld in het derde lid, per kwartaal bundelen. Indien de aanbestedende dienst daarvoor kiest zendt hij de gebundelde resultaten binnen twee maanden na het einde van elk kwartaal toe.

**5.** De aankondiging van gegunde opdrachten bevat de gegevens uit bijlage 2, onderdeel D, en wordt meegedeeld in de vorm van het formulier volgens het model dat door de Commissie overeenkomstig de in artikel 68, tweede lid, van richtlijn 2004/17/EG bedoelde procedure is vastgesteld, met dien verstande dat de gegevens, bedoeld in de punten 6, 9 en 11 van bijlage 2, onderdeel D, als niet voor publicatie bestemde gegevens worden beschouwd, wanneer de aanbestedende dienst van oordeel is dat publicatie daarvan in strijd zou zijn met een gevoelig commercieel belang.

**6.** Bij de verzending van de aankondiging wijst de aanbestedende dienst de Commissie op de gegevens, die niet voor publicatie bestemd zijn, bedoeld in het vijfde lid.

**7.**

Wanneer een aanbestedende dienst een opdracht in verband met onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten gunt:

1°. 1°.
        volgens een procedure zonder voorafgaande aankondiging overeenkomstig artikel 37, derde lid, onderdeel b, mogen zij de gegevens over de aard en de hoeveelheid van de verleende diensten, bedoeld in de punten 2 en 3 van bijlage 2, onderdeel D, beperken tot de vermelding «onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten»,
2°. 2°.
        die overeenkomstig artikel 39, derde lid, onderdeel b, niet volgens een procedure zonder voorafgaande aankondiging kan worden gegund, kan hij de gegevens over de aard en de hoeveelheid van de verleende diensten, bedoeld in de punten 2 en 3 van bijlage 2, onderdeel D, beperken indien de bescherming van het zakengeheim zulks noodzakelijk maakt.

**8.**

In de gevallen, bedoeld in het zevende lid, onderdelen 1° en 2°, ziet de aanbestedende dienst er op toe dat:

1°. 1°.
        de verstrekte informatie ten minste even gedetailleerd is als die in de aankondiging, die overeenkomstig artikel 42, eerste lid, is gepubliceerd, en
2°. 2°.
        wanneer de aanbestedende dienst van een erkenningsregeling gebruik maakt, deze informatie ten minste even gedetailleerd is als die in de desbetreffende categorie van de overeenkomstig artikel 54, elfde lid, opgestelde lijst van erkende dienstverleners.

**9.** In het geval van opdrachten voor de in bijlage 3, onderdeel B, opgesomde diensten, vermeldt de aanbestedende dienst in de aankondiging of hij met de mededeling daarvan instemt.

### Artikel 44

**1.** De aankondigingen, bedoeld in artikel 40 tot en met 43, bevatten de gegevens, bedoeld in de bijlage 2, onderdelen A tot en met D, en andere door de aanbestedende dienst nuttig geachte informatie, in de vorm van het formulier volgens het model dat door de Commissie overeenkomstig de in artikel 68, tweede lid, van richtlijn 2004/17/EG bedoelde procedure is vastgesteld. De aanbestedende dienst deelt deze aankondigingen mee overeenkomstig de technische kenmerken voor een mededeling, bedoeld in artikel 40, derde tot en met het achtste lid.

**2.** Een aanbestedende dienst zendt zijn aankondigingen aan de Commissie langs elektronische weg overeenkomstig het model in het derde punt van bijlage XX van richtlijn nr. 2004/17/EG, of langs andere weg.

**3.** Een aanbestedende dienst maakt de aankondigingen en de inhoud ervan, bedoeld in het eerste lid, niet openbaar vóór de datum waarop zij aan de Commissie worden toegezonden.

**4.** Een aanbestedende dienst voorziet er in dat de aankondigingen, bedoeld in het eerste lid, die op nationaal niveau worden meegedeeld, geen andere informatie bevatten dan de informatie in de aankondigingen die overeenkomstig artikel 40, eerste lid, aan de Commissie worden toegezonden of via een kopersprofiel worden meegedeeld, en dat de datum van toezending aan de Commissie of van de mededeling via het kopersprofiel wordt vermeld.

**5.** Een aanbestedende dienst mag een periodieke indicatieve aankondiging slechts via een kopersprofiel mededelen nadat de kennisgeving van de mededeling via het kopersprofiel aan de Commissie is verzonden, en de datum van deze verzending is vermeld.

**6.** Een aanbestedende dienst voorziet er in dat hij de verzenddatum van de aankondigingen kan aantonen door middel van de bevestiging van de mededeling van de aankondiging, welke verstrekt wordt door de Commissie.

### Artikel 45

**1.** Een aanbestedende dienst stelt bij het opstellen van een aankondiging de productgroepen vast volgens de CPV.

**2.** In geval van discrepanties tussen de CPV en de NACE, of tussen de CPV en de CPC, zijn respectievelijk de NACE of de CPC van toepassing.

### Paragraaf 11. Termijnen

### Artikel 46

**1.** Een aanbestedende dienst houdt bij de vaststelling van de termijnen voor de ontvangst van de inschrijvingen en verzoeken tot deelneming rekening met de complexiteit van de opdracht en met de voor de voorbereiding van de inschrijvingen benodigde tijd, en met de in dit artikel vastgestelde minimumtermijnen.

**2.** Voor openbare procedures bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen minimaal 52 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht.

**3.** Bij niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met voorafgaande aankondiging bedraagt de termijn voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming in antwoord op een aankondiging, die uit hoofde van artikel 42, eerste lid, onderdeel c, is meegedeeld, of in antwoord op een uitnodiging van een aanbestedende dienst overeenkomstig artikel 48, zevende lid, ten minste 37 dagen vanaf de datum van verzending van de aankondiging of vanaf de datum van verzending van de uitnodiging, en bedraagt niet minder dan 22 dagen wanneer de aankondiging met andere middelen dan elektronische middelen of per fax ter mededeling wordt verzonden, en niet minder dan 15 dagen wanneer de aankondiging wel met elektronische middelen of per fax ter mededeling wordt verzonden.

**4.** De termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen, bedoeld in het derde lid, kan in afwijking van het derde lid in onderling overleg tussen de aanbestedende dienst en de uitgekozen gegadigden worden vastgesteld, mits alle gegadigden evenveel tijd krijgen om hun inschrijvingen voor te bereiden en in te dienen.

**5.** Wanneer het niet mogelijk is overeenstemming als bedoeld in het vierde lid te bereiken over de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen, stelt de aanbestedende dienst een termijn vast die ten minste 24 dagen en niet minder dan 10 dagen bedraagt, te rekenen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging tot inschrijving.

**6.** In de gevallen waarin de aanbestedende diensten een periodieke indicatieve aankondiging als bedoeld in artikel 40, eerste lid hebben gepubliceerd, bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures ten minste 36 dagen en niet minder dan 22 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging.

**7.** De kortere termijnen, bedoeld in het zesde lid, zijn toegestaan, mits de periodieke indicatieve aankondiging, naast de op grond van bijlage 2, onderdeel C, onder 1°, vereiste informatie, alle in bijlage 2, onderdeel C, onder 2°, vereiste informatie bevat, voorzover deze informatie bij de mededeling van de aankondiging beschikbaar is, en de aankondiging minimaal 52 dagen en maximaal 12 maanden vóór de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht, bedoeld in artikel 42, eerste lid, onderdeel c, als mededeling is verzonden.

**8.** Een aanbestedende dienst kan, wanneer de aankondigingen overeenkomstig het model in het derde punt van bijlage XX van richtlijn nr. 2004/17/EG met elektronische middelen zijn opgesteld en verzonden, de termijn voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming bij niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen en de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures met zeven dagen verkorten.

**9.** Tenzij de termijn overeenkomstig het vierde lid in onderling overleg is vastgesteld, kan de aanbestedende dienst de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures, niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met vijf dagen verkorten, indien de aanbestedende dienst het beschrijvend document en alle aanvullende stukken vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht, met elektronische middelen vrij, rechtstreeks en volledig toegankelijk maakt en in deze aankondiging het internetadres dat toegang biedt tot de documenten vermeldt.

**10.** Bij openbare procedures mag het gecumuleerde effect van de termijnverkorting, bedoeld in het zesde tot en met het negende lid, in geen geval leiden tot een termijn van minder dan 15 dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht.

**11.** Wanneer de aankondiging van de opdracht echter niet per fax of met een elektronisch middel wordt verzonden, voorziet de aanbestedende dienst er in dat het gecumuleerde effect van de termijnverkorting, bedoeld in het zesde tot en met het negende lid, bij openbare procedures in geen geval leidt tot een termijn van minder dan 22 dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht.

**12.** Het gecumuleerde effect van de termijnverkorting, bedoeld in het vierde tot en met het zevende lid, mag in geen geval leiden tot een termijn van minder dan 15 dagen voor de ontvangst van verzoeken tot deelneming in antwoord op een aankondiging, die uit hoofde van artikel 42, eerste lid, onderdeel c, is meegedeeld, of in antwoord op een uitnodiging van een aanbestedende dienst overeenkomstig artikel 48, zevende lid, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht of van de uitnodiging.

**13.** Bij niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen voorziet een aanbestedende dienst er in dat het gecumuleerde effect van de termijnverkorting, bedoeld in het vierde tot en met het zevende lid, in geen geval leidt tot een termijn van minder dan tien dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging tot inschrijving, behalve wanneer de termijn overeenkomstig het derde lid, onderdeel b, in onderling overleg wordt vastgesteld.

**14.** Wanneer het beschrijvend document en de aanvullende stukken of nadere inlichtingen, hoewel tijdig aangevraagd, niet binnen de termijnen, bedoeld in de artikelen 47 en 48, zijn verstrekt, of wanneer de inschrijvingen slechts na een bezichtiging ter plaatse, of na inzage ter plaatse van de bij de aanbestedingsstukken behorende stukken kunnen worden gedaan, verlengt de aanbestedende dienst de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen zodanig dat alle betrokken ondernemers op de hoogte kunnen zijn van alle informatie die voor de opstelling van de inschrijving nodig is, behalve wanneer de termijn overeenkomstig het vierde lid in onderling overleg wordt vastgesteld.

### Artikel 47

**1.** Wanneer een aanbestedende dienst bij openbare procedures niet met elektronische middelen overeenkomstig artikel 46, negende lid, vrije, rechtstreekse en volledige toegang biedt tot het beschrijvend document en alle aanvullende stukken, zendt de aanbestedende dienst het beschrijvend document en de aanvullende stukken binnen zes dagen na ontvangst van de aanvraag aan de ondernemers toe, mits deze aanvraag tijdig voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen is gedaan.

**2.** Een aanbestedende dienst verstrekt nadere inlichtingen over het beschrijvend document uiterlijk zes dagen voor het verstrijken van de uiterste termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen, mits deze aanvraag tijdig voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen is gedaan.

### Paragraaf 12. Verstrekking van informatie

### Artikel 48

**1.** Bij niet-openbare procedures en procedures voor gunning door onderhandelingen nodigt de aanbestedende dienst de daartoe uitgekozen gegadigden gelijktijdig en schriftelijk uit tot het indienen van een inschrijving of tot onderhandelen.

**2.**

De uitnodiging aan de gegadigden bevat ten minste:

a. a.
        een exemplaar van het beschrijvend document en van alle aanvullende stukken, of
b. b.
        de vermelding van de toegang tot het beschrijvend document en tot de andere hiervoor vermelde stukken, wanneer deze rechtstreeks langs elektronische weg toegankelijk zijn.

**3.** Wanneer het beschrijvend document of de aanvullende stukken niet bij de aanbestedende dienst die voor de gunningsprocedure verantwoordelijk is kunnen worden aangevraagd, vermeldt de aanbestedende dienst in de uitnodiging het adres van de instantie waar deze stukken wel kunnen worden aangevraagd en de uiterste datum voor deze aanvraag, en het bedrag dat verschuldigd is en de wijze van betaling om de stukken te verkrijgen.

**4.** Een aanbestedende dienst zendt de documentatie, bedoeld in het derde lid, onmiddellijk na ontvangst van de aanvraag aan de ondernemers toe.

**5.** Een aanbestedende dienst verstrekt nadere inlichtingen over het beschrijvend document of de aanvullende stukken uiterlijk zes dagen voor de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen door de aanbestedende dienst, mits de aanvraag tijdig voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen of de aanvang van de onderhandelingen is gedaan.

**6.**

In de uitnodiging tot inschrijving of tot deelneming aan onderhandelingen neemt de aanbestedende dienst ten minste de volgende informatie op:

a. a.
        de uiterste datum waarop de eventuele aanvullende stukken kunnen worden gevraagd en het eventueel voor het verkrijgen van deze stukken te betalen bedrag en de wijze waarop betaling geschiedt;
b. b.
        de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen, het adres waar deze worden ingediend en de taal of talen waarin zij worden gesteld;
c. c.
        een verwijzing naar een aankondiging van de opdracht, die is meegedeeld;
d. d.
        de aanduiding van de bij te voegen stukken;
e. e.
        de gunningcriteria indien deze niet vermeld worden in de aankondiging van de opdracht over regeling voor de erkenning van ondernemers;
f. f.
        het relatieve gewicht van de gunningcriteria of de volgorde van die criteria naar belangrijkheid, indien die gegevens niet in de aankondiging van de opdracht, de aankondiging over de regeling voor de erkenning van ondernemers of het beschrijvend document vermeld worden.

**7.** Wanneer er een aankondiging wordt gedaan aan de hand van een periodieke indicatieve aankondiging, verzoekt de aanbestedende dienst nadien alle gegadigden hun belangstelling te bevestigen aan de hand van nadere gegevens betreffende de betrokken opdracht, alvorens met de selectie van de inschrijvers of deelnemers aan de onderhandelingen te beginnen.

**8.**

Een aanbestedende dienst neemt in de uitnodiging, bedoeld in het zevende lid, ten minste op:

a. a.
        de aard en de hoeveelheid, met inbegrip van eventuele opties voor latere opdrachten en, indien mogelijk:
        
          
            1°.
            een schatting van de termijn voor de uitoefening van deze opties, of
          
          
            2°.
            in het geval van periodiek terugkerende opdrachten, een schatting van de termijnen waarop de latere oproepen tot mededinging voor werken, leveringen of diensten worden meegedeeld,
1°. 1°.
            een schatting van de termijn voor de uitoefening van deze opties, of
2°. 2°.
            in het geval van periodiek terugkerende opdrachten, een schatting van de termijnen waarop de latere oproepen tot mededinging voor werken, leveringen of diensten worden meegedeeld,
b. b.
        type aanbestedingsprocedure, te weten niet-openbare procedure of procedure van gunning door onderhandelingen,
c. c.
        de begin- of einddatum van de levering, de werken of de diensten,
d. d.
        het adres en de uiterste datum voor de indiening van aanvragen om te worden uitgenodigd tot het indienen van een inschrijving en de taal waarin deze wordt gesteld,
e. e.
        het adres van de instantie die de opdracht gunt en de nodige informatie verstrekt voor het verkrijgen van specificaties en andere documenten;
f. f.
        de economische en technische eisen, de financiële waarborgen en de inlichtingen die van de ondernemers worden verlangd,
g. g.
        het te betalen bedrag voor het verkrijgen van de aanbestedingsdocumenten en de wijze van betaling,
h. h.
        de contractvorm van de opdracht waarvoor inschrijvingen worden gevraagd, te weten aankoop, leasing, huur of huurkoop, of een combinatie van deze vormen, en
i. i.
        de gunningcriteria en de weging ervan, of de volgorde van belangrijkheid van die criteria, indien dit niet in de indicatieve aankondiging, het beschrijvend document of de uitnodiging tot aanbesteding of onderhandelingen is vermeld.

### Artikel 49

**1.** Een aanbestedende dienst deelt de inschrijvers en gegadigden mede of de mededelingen en uitwisselingen van informatie als bedoeld in de artikelen 46 tot en met 49 gedaan worden door middel van de post of de fax, langs elektronische weg overeenkomstig het vijfde en zesde lid, per telefoon in de voorwaarden, bedoeld in het zesde lid, per telefoon als bedoeld in het dertiende lid of door middel van een combinatie van deze middelen.

**2.** Een aanbestedende dienst maakt gebruik van communicatiemiddelen die algemeen beschikbaar zijn en waardoor de toegang van de ondernemers tot de gunningsprocedure niet wordt beperkt.

**3.** Een aanbestedende dienst waarborgt bij de mededelingen, uitwisselingen en opslag van informatie de integriteit van de gegevens en de vertrouwelijkheid van de inschrijvingen en van de verzoeken tot deelneming.

**4.** Een aanbestedende dienst neemt pas na het verstrijken van de uiterste termijn voor de indiening kennis van de inhoud van de inschrijvingen en van de aanvragen tot deelneming.

**5.** Een aanbestedende dienst gebruikt voor mededelingen langs elektronische weg middelen, waarvan de technische kenmerken niet-discriminerend zijn en algemeen voor het publiek beschikbaar en welke in combinatie met algemeen gebruikte informatie- en communicatietechnologieproducten kunnen functioneren.

**6.** Op de toezending en de middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen, en op de middelen voor de elektronische ontvangst van verzoeken tot deelneming zijn het zevende tot en met het tiende lid van toepassing.

**7.** Een aanbestedende dienst waarborgt dat de informatie betreffende de specificaties die nodig zijn voor de elektronische indiening van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming, inclusief de encryptie, voor belanghebbende partijen beschikbaar zijn.

**8.** Een aanbestedende dienst kan met inachtneming van artikel 15a van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek eisen dat bij elektronische inschrijvingen gebruik wordt gemaakt van een geavanceerde elektronische handtekening.

**9.** Een inschrijver of gegadigde dient de documenten, certificaten, getuigschriften en verklaringen, bedoeld in de artikelen 53, tweede en derde lid, 54 en 55, indien deze niet in elektronische vorm beschikbaar zijn, in vóór het verstrijken van de uiterste termijn voor de indiening van inschrijvingen of verzoeken tot deelneming.

**10.**

Een aanbestedende dienst voorziet er in dat de middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming door passende technische voorzieningen ten minste de waarborg bieden dat:

a. a.
        met betrekking tot het gebruik van elektronische handtekeningen bij inschrijvingen en verzoeken tot deelneming voldaan wordt aan artikel 15a van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek,
b. b.
        het tijdstip en de datum van ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming kunnen worden vastgesteld,
c. c.
        redelijkerwijs kan worden verzekerd dat niemand vóór de opgegeven uiterste datum toegang kan hebben tot de op grond van onderhavige eisen verstrekte informatie,
d. d.
        bij een inbreuk op dit toegangsverbod redelijkerwijs kan worden verzekerd dat de inbreuk zonder problemen kan worden opgespoord,
e. e.
        alleen de gemachtigde personen de data voor openbaarmaking van de ontvangen informatie kunnen vaststellen of wijzigen,
f. f.
        tijdens de verschillende fasen van de gunningsprocedure of van de prijsvraag alleen een gelijktijdig optreden van de gemachtigde personen toegang kan geven tot het geheel of een gedeelte van de verstrekte informatie,
g. g.
        het gelijktijdig optreden van de gemachtigde personen slechts na de opgegeven datum toegang tot de verstrekte informatie kan geven,
h. h.
        de ontvangen en openbaar gemaakte informatie enkel toegankelijk blijft voor de tot inzage gemachtigde personen.

**11.** Een aanbestedende dienst kan vrijwillige accreditatieregelingen instellen of handhaven om te komen tot een hoger niveau van de certificeringsdienst van de middelen, bedoeld in het tiende lid.

**12.** Op de verzending van verzoeken tot deelneming zijn het dertiende tot en met het vijftiende lid van toepassing.

**13.** Een aanbestedende diensten voorziet er in dat verzoeken tot deelneming aan een procedure voor de gunning van een opdracht schriftelijk of telefonisch kunnen worden gedaan.

**14.** Wanneer verzoeken tot deelneming telefonisch worden gedaan, verzendt de aanbestedende dienst vóór het verstrijken van de ontvangsttermijn een schriftelijke bevestiging.

### Artikel 50

**1.** Een aanbestedende dienst stelt de gegadigden en inschrijvers zo spoedig mogelijk en desgevraagd schriftelijk in kennis van de beslissingen die zijn genomen inzake de sluiting van een raamovereenkomst, de gunning van een opdracht of de toelating tot een dynamisch aankoopsysteem, met inbegrip van de redenen waarom zij hebben besloten geen raamovereenkomst te sluiten, een opdracht waarvoor een aankondiging was gedaan niet te gunnen en de procedure opnieuw te beginnen of een dynamisch aankoopsysteem in te stellen. Bij deze inkennisstelling neemt de aanbestedende dienst een termijn in acht die voor de gegadigden en inschrijvers voldoende is om tegen die beslissingen op te komen voordat de overeenkomst door de aanbestedende dienst wordt aangegaan.

**2.** Op verzoek van een betrokken partij stelt een aanbestedende dienst iedere afgewezen gegadigde zo spoedig mogelijk, uiterlijk binnen 15 dagen na ontvangst van zijn schriftelijk verzoek, in kennis van de redenen voor de afwijzing.

**3.** Op verzoek van een betrokken partij stelt de aanbestedende dienst iedere afgewezen inschrijver zo spoedig mogelijk, uiterlijk binnen 15 dagen na ontvangst van zijn schriftelijk verzoek, in kennis van de redenen voor de afwijzing, inclusief, voor de gevallen, bedoeld in artikel 31, vijfde tot en met het zevende lid, de redenen voor zijn beslissing dat er geen gelijkwaardigheid voorhanden is of dat de werken, leveringen of diensten niet aan de functionele en prestatie-eisen voldoen.

**4.** Op verzoek van een betrokken partij stelt de aanbestedende dienst iedere inschrijver die een aan de eisen beantwoordende inschrijving heeft gedaan, zo spoedig mogelijk, uiterlijk binnen 15 dagen na ontvangst van zijn schriftelijk verzoek, in kennis van de kenmerken en voordelen van de uitgekozen inschrijving, en van de naam van de begunstigde of de partijen bij de raamovereenkomst.

**5.** Een aanbestedende dienst deelt bepaalde gegevens betreffende de gunning van de opdracht, niet mee indien openbaarmaking van die gegevens de toepassing van de wet in de weg zou staan, met het openbaar belang in strijd zou zijn, de rechtmatige commerciële belangen van ondernemers zou kunnen schaden, of afbreuk aan de eerlijke mededinging tussen hen zou kunnen doen.

**6.** Een aanbestedende dienst die een regeling voor de erkenning van ondernemers invoert en beheert, stelt de verzoekers binnen zes maanden na de indiening van het verzoek om erkenning in kennis inzake hun erkenning.

**7.** Wanneer de beslissing omtrent de erkenning meer dan vier maanden vanaf de indiening van het verzoek om erkenning in beslag neemt, informeert de aanbestedende dienst de verzoeker binnen twee maanden na deze indiening over de redenen waarom deze termijn langer is en over de datum waarop op zijn verzoek wordt beslist.

**8.** Een aanbestedende dienst stelt degene van wie een verzoek om erkenning afgewezen is, zo spoedig mogelijk, uiterlijk binnen vijftien dagen, van deze beslissing in kennis en motiveert deze afwijzing aan de hand van de erkenningscriteria, bedoeld in artikel 54, derde lid.

**9.** Een aanbestedende dienst kan de erkenning van een ondernemer slechts intrekken op grond van de criteria, bedoeld in artikel 54, derde lid.

**10.** Een aanbestedende dienst brengt de betrokkene het voornemen een erkenning te beëindigen, en de redenen daartoe, uiterlijk vijftien dagen vóór de datum waarop de erkenning zal worden beëindigd schriftelijk ter kennis.

### Artikel 51

**1.**

Een aanbestedende dienst bewaart met betrekking tot alle opdrachten de nodige gegevens, opdat hij later de beslissingen kan motiveren betreffende:

a. a.
        de erkenning en de selectie van de ondernemers en de gunning van de opdrachten,
b. b.
        het gebruik van procedures zonder voorafgaande aankondiging als bedoeld in artikel 37, tweede lid,
c. c.
        de niet-toepassing van de artikelen 28 tot en met 51 op grond van de afwijkingen, bedoeld in de artikelen 2 tot en met 8, de artikelen 13 tot en met 25 en de artikelen 38 en 39.

**2.** Een aanbestedende dienst neemt passende maatregelen om het verloop van de gunningsprocedures die elektronisch uitgevoerd worden te documenteren.

**3.** Een aanbestedende dienst bewaart de gegevens gedurende ten minste vier jaar na de datum van gunning van de opdracht, en verstrekt gedurende dit tijdsbestek de Commissie op haar verzoek de noodzakelijke informatie.

### Paragraaf 13. Uitsluiting, selectie en gunning

### Artikel 52

**1.**

Voor de selectie van deelnemers aan een gunningsprocedure:

a. a.
        sluit de aanbestedende dienst die voorschriften en criteria heeft vastgesteld voor de uitsluiting van inschrijvers of gegadigden, bedoeld in artikel 55, eerste, tweede of vierde lid, ondernemers die aan deze voorschriften en criteria voldoen, uit;
b. b.
        selecteert de aanbestedende dienst inschrijvers en gegadigden overeenkomstig de objectieve voorschriften en criteria, bedoeld in artikel 55;
c. c.
        beperkt de aanbestedende dienst in niet-openbare procedures en in procedures van gunning door onderhandelingen met een aankondiging het aantal geselecteerde gegadigden, bedoeld in onderdelen a en b, overeenkomstig artikel 55.

**2.**

Wanneer een aanbestedende dienst een aankondiging doet door een mededeling inzake het bestaan van een regeling voor de erkenning van ondernemers met het oog op selectie van deelnemers in gunningsprocedures voor de specifieke opdrachten waarop de aankondiging betrekking heeft:

a. a.
        erkent de aanbestedende dienst de ondernemers overeenkomstig artikel 54, en
b. b.
        beperkt de aanbestedende dienst in niet-openbare procedures en in procedures van gunning door onderhandelingen met een aankondiging het aantal gegadigden overeenkomstig artikel 55, derde lid.

**3.** Een aanbestedende dienst toetst de door de aldus geselecteerde inschrijvers ingediende inschrijvingen aan de op de inschrijvingen toepasselijke voorschriften en voorschriften, en gunt de opdracht op basis van de criteria, genoemd in de artikelen 56 en 59.

### Artikel 53

**1.** Wanneer een aanbestedende dienst de deelnemers aan een niet-openbare procedure of procedure van gunning door onderhandelingen kiest, over erkenning een beslissing neemt of de erkenningscriteria en de regeling voor de erkenning van ondernemers herziet, eist hij geen bewijzen die een doublure zouden vormen met reeds beschikbare objectieve bewijzen.

**2.** Wanneer een aanbestedende dienst de overlegging verlangt van een door een onafhankelijke instantie opgestelde verklaring dat de ondernemer aan bepaalde kwaliteitsnormen voldoet, verwijst hij naar kwaliteitsbewakingsregelingen die op de Europese normenreeksen op dit terrein zijn gebaseerd en die zijn gecertificeerd door instanties die voldoen aan de Europese normenreeks voor certificering.

**3.** Een aanbestedende dienst erkent gelijkwaardige verklaringen van in andere lidstaten van de Europese Unie gevestigde instanties. Een aanbestedende dienst aanvaardt ook andere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied van de kwaliteitsbewaking van ondernemers.

**4.** Voor opdrachten voor werken of opdrachten voor diensten, kan een aanbestedende dienst, teneinde de technische bekwaamheid van de ondernemer te verifiëren, de vermelding eisen van de maatregelen inzake milieubeheer die de ondernemer kan toepassen in het kader van de uitvoering van de opdracht.

**5.** Wanneer een aanbestedende dienst de overlegging verlangt van een door een onafhankelijke instantie opgestelde verklaring dat de ondernemer aan bepaalde normen inzake milieubeheer als bedoeld in het vierde lid voldoet, verwijst hij naar het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem of naar normen inzake milieubeheer die gebaseerd zijn op Europese of internationale normen die gecertificeerd zijn door een erkende organisatie of door een organisatie die beantwoordt aan de relevante Europese of internationale normen voor certificatie.

**6.** Een aanbestedende dienst erkent in het geval, bedoeld in het vijfde lid, gelijkwaardige verklaringen van in andere lidstaten van de Europese Unie gevestigde instanties. Een aanbestedende dienst aanvaardt tevens andere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied van milieubeheer die de ondernemers overleggen.

### Artikel 54

**1.** Een aanbestedende dienst kan een regeling voor de erkenning van ondernemers invoeren en beheren. Deze regeling kan verscheidene fasen van erkenning van geschiktheid omvatten.

**2.** Een aanbestedende dienst die een regeling als bedoeld in het eerste lid invoert of beheert, waarborgt dat de ondernemers te allen tijde een erkenning kunnen aanvragen.

**3.** Een aanbestedende dienst beheert de regeling, bedoeld in het eerste lid, op basis van door de aanbestedende dienst omschreven objectieve criteria en voorschriften. Wanneer deze criteria en voorschriften technische specificaties bevatten, is artikel 31 van toepassing. De criteria en voorschriften inzake erkenning kunnen zo nodig worden herzien.

**4.** De criteria en voorschriften, bedoeld in het derde lid, kunnen de uitsluitingscriteria, genoemd in artikel 45, eerste en derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten, omvatten onder de daarin genoemde voorwaarden, met dien verstande dat wanneer een regeling voor de erkenning van ondernemers wordt ingevoerd door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling of een samenwerkingsverband van deze overheden of publiekrechtelijke instellingen die een overheidsopdracht gunt in het kader van een van de activiteiten, genoemd in de artikelen 2 tot en met 7, artikel 45, eerste tot en met derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten van overeenkomstige toepassing is.

**5.** Bij de toepassing van artikel 45, eerste en derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten, bedoeld in het vierde lid, is artikel 46 van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten van overeenkomstige toepassing.

**6.** Wanneer de criteria en voorschriften inzake erkenning, bedoeld in het derde lid, eisen omvatten betreffende de economische en financiële draagkracht van de ondernemer, kan deze zich beroepen op de draagkracht van andere natuurlijke personen of rechtspersonen ongeacht de juridische aard van zijn banden met die natuurlijke personen of rechtspersonen. In dat geval toont hij ten behoeve van de aanbestedende dienst aan dat hij gedurende de geldigheidsduur van de regeling voor de erkenning van ondernemers werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen.

**7.** Wanneer de criteria en voorschriften inzake erkenning, bedoeld in het derde lid, eisen omvatten betreffende de technische bekwaamheid of beroepsbekwaamheid van de ondernemer, kan hij zich beroepen op de bekwaamheid van andere natuurlijke personen of rechtspersonen, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die natuurlijke personen of rechtspersonen. In dat geval toont hij ten behoeve van de aanbestedende dienst aan dat hij gedurende de geldigheidsduur van de erkenningsregeling werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen van die natuurlijke personen of rechtspersonen.

**8.** Onder dezelfde voorwaarden als bedoeld in het zesde en zevende lid, kan een samenwerkingsverband van ondernemers zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan het samenwerkingsverband of aan andere natuurlijke personen of rechtspersonen.

**9.** Een aanbestedende dienst stelt de criteria en voorschriften inzake erkenning, bedoeld in het derde lid, desgevraagd ter beschikking aan ondernemers. Wanneer deze criteria en voorschriften worden bijgewerkt, wordt dit de betrokken ondernemers medegedeeld.

**10.** Wanneer een aanbestedende dienst van oordeel is dat de regeling voor de erkenning van ondernemers van bepaalde andere instanties aan de voorwaarden voldoet, deelt hij de betrokken ondernemers de namen van deze andere instanties mede.

**11.** Een aanbestedende dienst houdt een lijst van erkende ondernemers bij, die volgens het type opdrachten waarvoor de erkenning geldt in categorieën kan worden ingedeeld.

**12.** Wanneer een aanbestedende dienst een aankondiging doet door een mededeling inzake het bestaan van een regeling voor de erkenning van ondernemers, kiest hij de inschrijvers bij een niet-openbare procedure of de deelnemers aan een procedure van gunning door onderhandelingen uit de volgens deze regeling in aanmerking komende gegadigden.

### Artikel 55

**1.** Bij het opstellen van selectiecriteria voor een openbare procedure hanteert de aanbestedende dienst objectieve voorschriften en criteria. De aanbestedende dienst stelt die voorschriften en criteria aan de belangstellende ondernemers ter beschikking.

**2.** Een aanbestedende dienst die de gegadigden selecteert voor een niet-openbare procedure of een procedure van gunning door onderhandelingen, hanteert de door hem omschreven objectieve voorschriften en criteria, die aan belangstellende ondernemers ter beschikking worden gesteld.

**3.** Bij een niet-openbare procedure of een procedure van gunning door onderhandelingen kan de aanbestedende dienst de criteria baseren op de objectieve noodzaak voor de aanbestedende dienst de gegadigden te beperken tot een aantal dat wordt gerechtvaardigd door het noodzakelijke evenwicht tussen enerzijds de specifieke kenmerken van de procedure en anderzijds de daarvoor vereiste middelen. Bij de vaststelling van het aantal gegadigden houdt de aanbestedende dienst rekening met de noodzaak om voldoende concurrentie te waarborgen.

**4.** De criteria en voorschriften, bedoeld in het eerste en tweede lid, kunnen de uitsluitingscriteria, genoemd in artikel 45, eerste en derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten, omvatten onder de daarin genoemde voorwaarden, met dien verstande dat wanneer de criteria en voorschriften worden opgesteld door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling en een samenwerkingsverband van deze overheden of publiekrechtelijke instellingen die een overheidsopdracht gunt in het kader van het verrichten van een van de activiteiten, genoemd in de artikelen 2 tot en met 7, artikel 45, eerste tot en met derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten van overeenkomstige toepassing is.

**5.** Bij de toepassing van artikel 45, eerste en derde lid, van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten, bedoeld in het vierde lid, is artikel 46 van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten van overeenkomstige toepassing.

**6.** Wanneer de criteria en voorschriften, bedoeld in het eerste en tweede lid, eisen betreffende de economische en financiële draagkracht van de ondernemer omvatten, kan de ondernemer zich beroepen op de draagkracht van andere natuurlijke personen of rechtspersonen, ongeacht de juridische aard van zijn banden met deze natuurlijke personen of rechtspersonen.

**7.** In het geval, bedoeld in het zesde lid, toont de ondernemer ten behoeve van de aanbestedende dienst aan dat hij werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen. Onder dezelfde voorwaarden kan een samenwerkingsverband van ondernemers als bedoeld in artikel 10 zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan het samenwerkingsverband of andere natuurlijke personen of rechtspersonen.

**8.** Wanneer de criteria en voorschriften, bedoeld in het eerste en tweede lid, eisen betreffende de technische bekwaamheid of beroepsbekwaamheid van de ondernemer, bedoeld in het zesde lid, omvatten, kan deze zich beroepen op de bekwaamheid van andere ondernemers ongeacht de juridische aard van zijn banden met die ondernemers. In dat geval toont de ondernemer ten behoeve van de aanbestedende dienst aan dat hij werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen van die ondernemers.

**9.** Onder dezelfde voorwaarden, bedoeld in het achtste lid, kan een samenwerkingsverband van ondernemers als bedoeld in artikel 10 zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan het samenwerkingsverband of aan andere ondernemers.

### Artikel 56

**1.**

Een aanbestedende dienst gunt een opdracht op grond van:

a. a.
        criteria die verband houden met het voorwerp van de opdracht, indien de gunning aan de inschrijver met de vanuit het oogpunt van de aanbestedende dienst economisch meest voordelige inschrijving plaatsvindt, of
b. b.
        het criterium de laagste prijs.

**2.** Een aanbestedende dienst specificeert in het geval, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, in de aankondiging die gebruikt wordt alsaankondiging van de opdracht, in de uitnodiging om de belangstelling te bevestigen, bedoeld in artikel 48, zevende lid, in de uitnodiging om een inschrijving in te dienen of te onderhandelen, of in het beschrijvend document, het relatieve gewicht dat hij voor de bepaling van de economisch meest voordelige inschrijving aan ieder van de gekozen criteria toekent. Dit gewicht kan worden uitgedrukt door middel van een marge met een passend verschil tussen minimum en maximum.

**3.** Wanneer geen weging mogelijk is, vermeldt de aanbestedende dienst in de aankondiging die gebruikt wordt als aankondiging van de opdracht, in de uitnodiging om de belangstelling te bevestigen, bedoeld in artikel 48, zevende lid, in de uitnodiging om een inschrijving in te dienen of te onderhandelen, of in het beschrijvend document, de criteria in afnemende volgorde van belangrijkheid.

### Artikel 57

De mededeling van een aanbestedende dienst van een gunningsbeslissing houdt geen aanvaarding in, als bedoeld in artikel 6:217, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek, van een aanbod van een ondernemer.

### Artikel 58

**1.** In het kader van de openbare procedure, de niet-openbare procedure en de procedure van gunning door onderhandelingen met voorafgaande aankondiging kan een aanbestedende dienst de gunning van de opdracht vooraf laten gaan door een elektronische veiling, indien de nauwkeurige specificaties voor de opdracht kunnen worden opgesteld.

**2.** In het kader van een opdracht in het kader van een dynamisch aankoopsysteem kan een aanbestedende dienst de gunning van de opdracht vooraf laten gaan door een elektronische veiling, indien de nauwkeurige specificaties voor de opdracht kunnen worden opgesteld. Artikel 56, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing op de elektronische veiling.

**3.** Een aanbestedende dienst die gebruik maakt van een elektronische veiling, meldt dit in de aankondiging van de opdracht.

**4.**

Het beschrijvend document bevat ten minste de volgende informatie:

a. a.
        de elementen waarvan de waarden vallen onder de elektronische veiling, voor zover deze elementen kwantificeerbaar zijn zodat ze kunnen worden uitgedrukt in cijfers of procenten,
b. b.
        de eventuele limieten van de waarden die kunnen worden ingediend, zoals zij voortvloeien uit de specificaties van het voorwerp van de opdracht,
c. c.
        de informatie die tijdens de elektronische veiling ter beschikking van de inschrijvers zal worden gesteld en het tijdstip waarop die informatie ter beschikking zal worden gesteld,
d. d.
        relevante informatie betreffende het verloop van de elektronische veiling,
e. e.
        de voorwaarden waaronder de inschrijvers een bod kunnen doen en met name de vereiste minimumverschillen die voor de biedingen vereist zijn, en
f. f.
        relevante informatie betreffende het gebruikte elektronische systeem en de nadere technische bepalingen en specificaties voor de verbinding.

**5.** Alvorens over te gaan tot de elektronische veiling, verricht een aanbestedende dienst een eerste volledige beoordeling van de inschrijvingen aan de hand van de gunningcriteria en de weging daarvan zoals die zijn vastgesteld.

**6.** Een aanbestedende dienst nodigt alle inschrijvers die een aan de eisen beantwoordende inschrijving hebben gedaan, tegelijkertijd langs elektronische weg uit om nieuwe prijzen of nieuwe waarden in te dienen.

**7.** Een aanbestedende dienst voorziet er in dat het verzoek, bedoeld in het zevende lid, alle relevante informatie bevat voor de individuele verbinding met het gebruikte elektronische systeem en het tijdstip en het aanvangsuur van de elektronische veiling preciseert.

**8.** Een aanbestedende diensten kan de elektronische veiling in verschillende fasen laten verlopen.

**9.** Een aanbestedende dienst verstuurt de uitnodigingen voor een elektronische veiling uiterlijk vijf werkdagen voor de aanvang van de veiling.

**10.**

Wanneer de aanbestedende dienst voor de gunning het criterium van de economisch meest voordelige inschrijving hanteert, voegt hij bij de uitnodiging:

a. a.
        het resultaat van de volledige beoordeling van de inschrijving van de betrokken inschrijver, en
b. b.
        de wiskundige formule die tijdens de elektronische veiling de automatische herklasseringen naar gelang van de ingediende nieuwe prijzen of nieuwe waarden zal bepalen.

**11.** In de formule, bedoeld in het elfde lid, onderdeel b, verwerkt de aanbestedende dienst het gewicht dat aan alle vastgestelde criteria wordt toegekend om de economisch meest voordelige inschrijving te bepalen. Eventuele marges worden daartoe door de aanbestedende dienst vooraf in een bepaalde waarde uitgedrukt.

**12.** Wanneer een aanbestedende dienst varianten toestaat, verstrekt de aanbestedende dienst voor een variant de afzonderlijke formule.

**13.** Tijdens alle fases van de elektronische veiling deelt de aanbestedende diensten onverwijld aan alle inschrijvers ten minste de informatie mee die de inschrijvers de mogelijkheid biedt op elk moment hun respectieve klassering te kennen.

**14.** Een aanbestedende dienst kan andere informatie betreffende andere ingediende prijzen of waarden meedelen indien dat in het beschrijvend document is vermeld. Een aanbestedende dienst kan op ieder ogenblik meedelen hoeveel inschrijvers aan de fase van de veiling deelnemen.

**15.** Een aanbestedende dienst deelt tijdens het verloop van de fasen van de elektronische veiling in geen geval de identiteit van de inschrijvers mee.

**16.**

Een aanbestedende dienst kan de elektronische veiling afsluiten door:

a. a.
        in de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling een vooraf vastgestelde datum en een vooraf vastgesteld tijdstip voor de sluiting aan te geven;
b. b.
        de veiling af te sluiten wanneer hij geen nieuwe prijzen meer ontvangt die beantwoorden aan de vereisten betreffende de minimumverschillen, waarbij de aanbestedende dienst in de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling de termijn die hij na ontvangst van de laatste aanbieding in acht zal nemen alvorens de veiling te sluiten preciseert;
c. c.
        de veiling af te sluiten wanneer alle fasen van de veiling die in de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling zijn vermeld, afgehandeld zijn.

**17.** Wanneer een aanbestedende dienst besloten heeft om de elektronische veiling overeenkomstig het zestiende lid, onderdeel c, af te sluiten, in combinatie met de regelingen, bedoeld in het zestiende lid, onderdeel b, vermeldt hij in de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling het tijdschema voor elk van de fasen van de veiling.

**18.** Na de sluiting van de elektronische veiling gunt de aanbestedende dienst de opdracht overeenkomstig artikel 56, op basis van de resultaten van de elektronische veiling.

**19.** Een aanbestedende dienst maakt geen misbruik van de methode van de elektronische veiling, noch gebruikt hij de methode om concurrentie te beletten, te beperken of te vervalsen of om wijzigingen aan te brengen in het voorwerp van de opdracht zoals omschreven in de aankondiging van de opdracht en in het beschrijvend document.

### Artikel 59

**1.** Wanneer voor een bepaalde opdracht inschrijvingen worden gedaan die in verhouding tot de te verrichten werken, leveringen of diensten abnormaal laag lijken, verzoekt de aanbestedende dienst, voordat hij deze inschrijvingen kan afwijzen, schriftelijk om de door hem nodig geachte verduidelijkingen over de samenstelling van de desbetreffende inschrijving.

**2.**

De verduidelijkingen, bedoeld in het eerste lid, kunnen in ieder geval verband houden met:

a. a.
        de doelmatigheid van het productieproces van de producten, van de dienstverrichting of van het bouwproces,
b. b.
        de gekozen technische oplossingen of uitzonderlijk gunstige omstandigheden waarvan de inschrijver bij de levering van de producten, het verrichten van de diensten of de uitvoering van de werken kan profiteren,
c. c.
        de originaliteit van het ontwerp van de inschrijver,
d. d.
        de naleving van de bepalingen inzake arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden die gelden op de plaats waar de opdracht wordt uitgevoerd,
e. e.
        de eventuele ontvangst van staatssteun door de inschrijver.

**3.** De aanbestedende dienst onderzoekt in overleg met de inschrijver de samenstelling van de desbetreffende inschrijving aan de hand van de ontvangen toelichtingen.

**4.** Wanneer een aanbestedende dienst constateert dat een inschrijving abnormaal laag is omdat de inschrijver overheidssteun heeft gekregen, kan de inschrijving op die grond worden afgewezen, wanneer de inschrijver desgevraagd niet binnen een door de aanbestedende dienst bepaalde voldoende lange termijn kan aantonen dat de betrokken steun niet in strijd met de artikelen 87 en 88 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap is toegekend.

**5.** Wanneer de aanbestedende dienst in een situatie als bedoeld in het vierde lid een inschrijving afwijst, stelt hij de Commissie daarvan in kennis.

### Artikel 60

**1.** Een aanbestedende dienst past op inschrijvingen die producten bevatten uit derde landen waarmee de Europese Gemeenschappen geen multilateraal of bilateraal verdrag hebben gesloten die de communautaire ondernemingen op vergelijkbare wijze daadwerkelijk toegang verschaft tot de markten van deze derde landen, het tweede tot en met het zevende lid toe.

**2.** Een aanbestedende dienst kan iedere inschrijving die wordt ingediend met het oog op de gunning van een opdracht voor leveringen, afwijzen wanneer het aandeel van de uit derde landen afkomstige goederen, waarvan de oorsprong wordt vastgesteld overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (PbEG L 302), meer dan vijftig procent uitmaakt van de totale waarde van de goederen waarop deze inschrijving betrekking heeft. Voor de toepassing van dit artikel worden de programmatuurtoepassingen die in telecommunicatienetten worden gebruikt, als producten beschouwd.

**3.** Wanneer twee of meer inschrijvingen volgens de gunningcriteria van artikel 56 gelijkwaardig zijn, geeft de aanbestedende dienst de voorkeur aan de inschrijving die niet krachtens het tweede lid kan worden afgewezen. Indien het prijsverschil niet meer dan drie procent bedraagt, wordt het bedrag van de inschrijving door de aanbestedende diensten als gelijkwaardig beschouwd.

**4.** Een aanbestedende dienst kan afwijken van het derde lid indien hij hierdoor genoodzaakt zou zijn apparatuur aan te schaffen met technische kenmerken die afwijken van de bestaande apparatuur, en dit tot onverenigbaarheid of tot technische moeilijkheden bij het gebruik of het onderhoud zou leiden of buitensporige kosten met zich mee zou brengen.

**5.** Een aanbestedende dienst laat bij het bepalen van het aandeel van uit derde landen afkomstige goederen, bedoeld in het tweede lid, de derde landen buiten beschouwing ten gunste waarvan de toepassing van richtlijn nr. 2004/17/EG bij besluit van de Raad van de Europese Unie overeenkomstig het eerste lid is uitgebreid.

### Paragraaf 14. Prijsvragen

### Artikel 61

Een aanbestedende dienst stelt de voorschriften voor het uitschrijven van een prijsvraag vast overeenkomstig artikelen 62 en 64 tot en met 67 en stelt deze voorschriften ter beschikking aan belangstellende ondernemers.

### Artikel 62

**1.** De artikelen 60 tot en met 66 zijn van toepassing op de prijsvragen die worden georganiseerd in het kader van een procedure voor het gunnen van opdrachten voor diensten waarvan de geraamde waarde, exclusief omzetbelasting, ten minste het bedrag, genoemd in artikel 61 van richtlijn nr. 2004/17/EG bedraagt.

**2.** Het eerste lid is van toepassing op alle prijsvragen waarvan het totale bedrag aan prijzengeld en betalingen aan deelnemers ten minste gelijk is aan het bedrag, genoemd in artikel 61 van richtlijn nr. 2004/17/EG.

**3.** Voor de toepassing van het tweede lid wordt onder drempel verstaan het totaalbedrag aan premies en betalingen, met inbegrip van de geraamde waarde, exclusief omzetbelasting, van de opdracht voor diensten die later overeenkomstig artikel 37, tweede lid, kan worden gegund indien de aanbestedende dienst een dergelijke opdracht in de aankondiging van een prijsvraag niet uitsluit.

### Artikel 63

De artikelen 17 tot en met 19 zijn van overeenkomstige toepassing op prijsvragen als bedoeld in artikel 62, eerste lid.

### Artikel 64

**1.** Een aanbestedende dienst die een prijsvraag wil uitschrijven, publiceert daartoe een aankondiging betreffende een prijsvraag.

**2.** Een aanbestedende dienst die een prijsvraag uitgeschreven heeft, deelt de resultaten daarvan in een aankondiging mee.

**3.** De aankondigingen, bedoeld in het eerste en tweede lid, die de informatie, bedoeld in bijlage 2, onderdeel E, respectievelijk in bijlage 2, onderdeel F, bevatten worden door de aanbestedende dienst opgesteld, in het formulier volgens het model dat door de Commissie overeenkomstig de in artikel 68, tweede lid, van richtlijn 2004/17/EG bedoelde procedure is vastgesteld en gezonden aan de Commissie.

**4.** Op de aankondigingen, bedoeld in het eerste en tweede lid, is artikel 44 van toepassing.

**5.** Een aanbestedende dienst zendt de aankondiging, bedoeld in het tweede lid, binnen twee maanden na de sluiting van de prijsvraag aan de Commissie.

**6.** Een aanbestedende dienst kan de Commissie bij de verstrekking van de informatie, bedoeld in het derde lid, wijzen op alle gevoelige commerciële aspecten van de aankondigingen, bedoeld in het eerste en tweede lid, en de Commissie verzoeken daarmee rekening te houden.

### Artikel 65

**1.** Artikel 49, eerste, tweede en vijfde lid zijn van toepassing op mededelingen betreffende prijsvragen.

**2.** De jury neemt na afloop van de voor de indiening van plannen en ontwerpen gestelde termijn, kennis van de inhoud daarvan.

**3.** Artikel 49, zesde tot en met elfde lid, is van overeenkomstige toepassing op de middelen voor elektronische ontvangst van plannen en ontwerpen.

### Artikel 66

**1.** Bij een prijsvraag met een beperkt aantal deelnemers stelt een aanbestedende dienst duidelijke en niet-discriminerende selectiecriteria vast.

**2.** Een aanbestedende dienst voorziet er in dat in alle gevallen met het aantal kandidaten dat wordt uitgenodigd om aan de prijsvraag deel te nemen een daadwerkelijke mededinging wordt gewaarborgd.

**3.** Een aanbestedende dienst voorziet er in dat de jury bestaat uit natuurlijke personen die onafhankelijk van de deelnemers aan de prijsvraag zijn.

**4.** Wanneer de aanbestedende dienst van de deelnemers aan een prijsvraag een bijzondere beroepskwalificatie eist, voorziet de aanbestedende dienst er in dat ten minste een derde van de juryleden dezelfde kwalificatie of een gelijkwaardige kwalificatie heeft.

### Artikel 67

**1.** De jury is onafhankelijk.

**2.** De jury onderzoekt de projecten op basis van door de gegadigden anoniem voorgelegde ontwerpen en op grond van de criteria die in de aankondiging van de prijsvraag zijn vermeld.

**3.** De jury stelt een door haar leden ondertekend verslag op met de door haar op basis van de merites van elk project vastgestelde rangorde van de projecten, vergezeld van haar opmerkingen en eventuele punten die verduidelijking behoeven.

**4.** De jury eerbiedigt de anonimiteit van gegadigden totdat het oordeel van de jury bekend is gemaakt.

**5.** De jury kan gegadigden zo nodig uitnodigen om door de jury in haar notulen vermelde vragen te beantwoorden teneinde duidelijkheid te verschaffen omtrent bepaalde aspecten van de projecten.

**6.** De aanbestedende dienst voorziet er in dat van de dialoog tussen de leden van de jury en de gegadigden volledige notulen worden opgesteld.

### Paragraaf 15. Correctiemechanisme en informatievoorziening

### Artikel 68

Onze Minister stelt de Commissie in kennis van alle moeilijkheden die ondernemers hem rapporteren en die te wijten zijn aan het feit dat de internationale arbeidsnormen, genoemd in bijlage 4, niet in acht zijn genomen door derde landen.

### Artikel 69

Een aanbestedende dienst zendt Onze Minister de gegevens die deze nodig heeft voor de informatieverstrekking aan de Commissie, bedoeld in artikel 68 en 70. Een aanbestedende dienst neemt daarbij de nadere voorschriften, bedoeld in artikel 3, tweede lid, van de Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen, in acht.

### Artikel 70

**1.** Onze Minister zendt ieder jaar aan de Commissie het statistische overzicht, bedoeld in artikel 67, eerste lid, van richtlijn nr. 2004/17/EG.

**2.** Onze Minister zendt ieder jaar voor 1 november aan de Commissie het statistisch overzicht, bedoeld in artikel 67, tweede lid, van richtlijn nr. 2004/17/EG.

### Artikel 71

**1.** Indien een aanbestedende dienst gebruik maakt van de mogelijkheid van de verificatieregeling, bedoeld in artikel 3 van richtlijn nr. 92/13/EEG, zijn de artikelen 4 tot en met 7 van die richtlijn van toepassing.

**2.** Onze Minister wijst de personen, beroepsgroepen of personeel van instellingen, bedoeld in artikel 6, tweede lid, van richtlijn nr. 92/13/EEG aan. Van de desbetreffende aanwijzing wordt mededeling gedaan in de Staatscourant.

**3.**

Onze Minister verleent een aanwijzing op grond van het tweede lid indien:

a. a.
        de betrokken personen, beroepsgroepen of personeel van instellingen van de Raad voor Accreditatie of van een met de Raad vergelijkbare accreditatie-instelling een accreditatie hebben verkregen op basis van de norm NEN-EN 45503, zoals deze in maart 1996 luidde, en
b. b.
        de betrokkenen, genoemd in onderdeel a, erin toestemmen dat de Raad of de accreditatie-instelling Onze Minister inzicht verschaft in zijn functioneren.

### Artikel 72

Indien de Commissie toepassing geeft aan de procedures, bedoeld in artikel 8 van richtlijn nr. 92/13/EEG, verleent de betrokken aanbestedende dienst zijn medewerking daaraan overeenkomstig artikel 8, derde tot en met vijfde lid, van richtlijn nr. 92/13/EEG.

### Artikel 73

**1.** Degene, bedoeld in artikel 9, eerste lid, van richtlijn nr. 92/13/EEG, kan een verzoek indienen om toepassing van de bemiddelingsprocedure van de artikelen 10 en 11 van richtlijn nr. 92/13/EEG.

**2.** Het verzoek, bedoeld in het eerste lid, wordt schriftelijk ingediend bij de Commissie of bij Onze Minister.

**3.** Indien de Commissie toepassing geeft aan de procedure, bedoeld in artikel 9 tot en met 11 van de richtlijn nr. 92/13/EEG, verleent de betrokken aanbestedende dienst zijn medewerking daaraan overeenkomstig de artikelen 10, tweede tot en met zevende lid, en 11, eerste lid, van richtlijn nr. 92/13/EEG.

### Artikel 74

Onze Minister stelt de Commissie regelmatig in kennis van wijzigingen in de lijst van aanbestedende diensten, bedoeld in bijlagen I tot en met X, van richtlijn nr. 2004/17/EG.

### Paragraaf 16. Overgangs- en slotbepalingen

### Artikel 75

**1.**

Het Besluit aanbestedingen nutssector wordt ingetrokken, met dien verstande dat het Besluit aanbestedingen nutssector tot uiterlijk 31 januari 2006 van toepassing blijft op de gunning van opdrachten waarvoor een aanbestedende dienst heeft verklaard dat het Besluit aanbestedingen nutssector tot uiterlijk die datum van toepassing blijft, in:

a. a.
        een aankondiging als bedoeld in artikel 21, eerste lid, van richtlijn nr. 93/38/EEG, of
b. b.
        een verzoek om inschrijving als bedoeld in artikel 26, tweede lid, onder c, van richtlijn nr. 93/38/EEG.

### Artikel 76

Dit besluit treedt in werking met ingang van de eerste dag van de derde maand na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst, met uitzondering van artikel 6, dat in werking treedt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

### Artikel 77

Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit aanbestedingen speciale sectoren

## Bijlage 1. Werken als bedoeld in

*[afbeelding]*

*[afbeelding]*

*[afbeelding]*

*[afbeelding]*

*[afbeelding]*

*[afbeelding]*

## Bijlage 2. Inlichtingen die in aankondigingen worden opgenomen

## Bijlage 3. Diensten als bedoeld in

## Bijlage 4. Internationale arbeidsnormen als bedoeld in
