---
titel: Staatsexamenbesluit VO
bwb_id: BWBR0011538
type: AMvB
status: geldend
datum_inwerkingtreding: '2021-04-17'
bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0011538
citeertitel: Staatsexamenbesluit VO
---

# Staatsexamenbesluit VO

## Hoofdstuk I. Algemene bepalingen

### Artikel 1

In dit besluit wordt verstaan onder:

- *basisberoepsgerichte leerweg:* de basisberoepsgerichte leerweg, bedoeld in artikel 10b van de wet;
- *centraal examen:* het centraal examen, bedoeld in artikel 4, derde lid;
- *college-examen:* het college-examen, bedoeld in artikel 4, tweede lid;
- *College voor toetsen en examens:* College voor toetsen en examens, genoemd in artikel 2, eerste lid, van de Wet College voor toetsen en examens;
- *deeleindexamen:* het deeleindexamen, bedoeld in artikel 1, eerste lid, van het Eindexamenbesluit VO;
- *deelstaatsexamen:* het examen in één of meer van de voor het staatsexamen voorgeschreven vakken;
- *digitale examinering:* het voorbereiden, afnemen en afwikkelen van het centraal examen in één of meer vakken met gebruikmaking van de daartoe door het College voor toetsen en examens beschikbaar gestelde programmatuur;
- *gemengde leerweg:* de gemengde leerweg, bedoeld in artikel 10d van de wet;
- *havo:* hoger algemeen voortgezet onderwijs als bedoeld in artikel 8 van de wet;
- *herkansing:* het opnieuw deelnemen aan een toets van het centraal examen of het college-examen;
- *inspectie:* de inspectie, bedoeld in artikel 1 van de Wet op het onderwijstoezicht;
- *instelling voor educatie en beroepsonderwijs:* een instelling als bedoeld in artikel 1.1.1, onderdeel b, van de Wet educatie en beroepsonderwijs, voor zover het betreft door die instelling verzorgde opleidingen vavo;
- *kaderberoepsgerichte leerweg:* de kaderberoepsgerichte leerweg, bedoeld in artikel 10b van de wet;
- *kandidaat:* degene die zich op grond van artikel 3 heeft aangemeld voor toelating tot het afleggen van het staatsexamen of deelstaatsexamen;
- *maatschappelijke stage:* maatschappelijke stage als bedoeld in artikel 6f van de Wet op het voortgezet onderwijs;
- *mavo:* middelbaar algemeen voortgezet onderwijs, als bedoeld in artikel 9 van de wet;
- *Onze Minister:* Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;
- *opleiding vavo:* een opleiding voortgezet algemeen volwassenenonderwijs als bedoeld in artikel 7.3.1, eerste lid, onderdeel a, van de Wet educatie en beroepsonderwijs, voor zover leidend tot het diploma vwo, het diploma havo of het diploma vmbo theoretische leerweg;
- *profiel:* een in artikel 10, 10b, 10d of 12 van de wet genoemd profiel;
- *profielwerkstuk:* het in artikel 4, derde lid, van het Eindexamenbesluit VO bedoelde profielwerkstuk;
- *school:* een school voor vwo, een school voor havo of een school voor vmbo, tenzij anders blijkt;
- *staatsexamen:* het staatsexamen ter verkrijging van het diploma vwo, het diploma havo of het vmbo, met dien verstande dat het staatsexamen vmbo voor zover het betreft de basisberoepsgerichte leerweg, de kaderberoepsgerichte leerweg of de gemengde leerweg enkel in de algemene vakken wordt afgenomen;
- *theoretische leerweg:* de theoretische leerweg, bedoeld in artikel 10 van de wet;
- *toets:* een toets met schriftelijke of mondelinge vragen en opdrachten, of een praktische opdracht;
- *vmbo:* voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs als bedoeld in artikel 21 van de wet;
- *vwo:* voorbereidend wetenschappelijk onderwijs als bedoeld in artikel 7 van de wet;
- *wet:*
        Wet op het voortgezet onderwijs.

### Artikel 2

**1.**

Voor toelating tot het afleggen van het staatsexamen is verschuldigd een bedrag van:

a. a.
        € 595 wat het examenjaar 2019 betreft,
b. b.
        € 625 wat het examenjaar 2020 betreft,
c. c.
        € 655 wat het examenjaar 2021 betreft,
d. d.
        € 685 wat het examenjaar 2022 betreft, en
e. e.
        € 720 wat het examenjaar 2023 betreft.

**2.**

Voor toelating tot deelstaatsexamens voor vakken waarin zowel het college-examen als het centraal examen wordt afgelegd, is verschuldigd een bedrag van:

a. a.
        € 119 wat het examenjaar 2019 betreft,
b. b.
        € 125 wat het examenjaar 2020 betreft,
c. c.
        € 131 wat het examenjaar 2021 betreft,
d. d.
        € 137 wat het examenjaar 2022 betreft, en
e. e.
        € 144 wat het examenjaar 2023 betreft.

**2a.**

Voor toelating tot deelstaatsexamens voor vakken waarin alleen het centraal examen of alleen het college-examen wordt afgelegd is verschuldigd een bedrag van:

a. a.
        € 59 wat het examenjaar 2019 betreft,
b. b.
        € 62 wat het examenjaar 2020 betreft,
c. c.
        € 65 wat het examenjaar 2021 betreft,
d. d.
        € 68 wat het examenjaar 2022 betreft, en
e. e.
        € 71 wat het examenjaar 2023 betreft.

**2b.** Met ingang van het examenjaar 2024 kunnen de bedragen, genoemd in het eerste lid, onderdeel e, tweede lid, onderdeel e, en lid 2a, onderdeel e, bij ministeriële regeling worden gewijzigd voor zover de consumentenprijsindex daartoe aanleiding geeft. Bij deze ministeriële regeling wordt bovendien het bedrag vastgesteld dat per kalenderjaar ten hoogste is verschuldigd voor het afleggen van deelstaatsexamen.

**3.** Het verschuldigde bedrag wordt voldaan op de wijze en voor de datum, bepaald door het College voor toetsen en examens.

**4.** Het eerste en tweede lid en lid 2a zijn niet van toepassing op kandidaten die afkomstig zijn van een school voor speciaal voortgezet onderwijs.

**5.** Ten aanzien van kandidaten afkomstig van een school ten aanzien waarvan toepassing is gegeven aan artikel 29, lid 1a, van de wet, of een instelling voor educatie en beroepsonderwijs ten aanzien waarvan toepassing is gegeven aan artikel 6a.2.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs, is het bedrag, bedoeld in het eerste en tweede lid en lid 2a, verschuldigd door het bevoegd gezag van die school of instelling.

**6.** Zij die aan een staatsexamen of deelstaatsexamen deelnemen, zijn verplicht zich te legitimeren op verzoek van hen die deze examens afnemen of daarop toezicht houden.

### Artikel 2a

**1.**

Tot het staatsexamen vmbo in de basisberoepsgerichte leerweg, de kaderberoepsgerichte leerweg of de gemengde leerweg, wordt uitsluitend toegelaten:

a. a.
        de kandidaat die ten tijde van de aanmelding voor het staatsexamen is ingeschreven als student als bedoeld in de Wet educatie en beroepsonderwijs, eerder is afgewezen voor het eindexamen vmbo in een in de aanhef genoemde leerweg, en een cijferlijst overlegt waaruit blijkt dat voor elk van de vakken van het beroepsgerichte programma waarin eindexamen is afgelegd, het eindcijfer 6 of meer is behaald;
b. b.
        de kandidaat die is ingeschreven aan een school voor voortgezet speciaal onderwijs of een school voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de expertisecentra en die met toepassing van artikel 30 van de Wet op het voortgezet onderwijs het eindexamen vmbo in een in de aanhef genoemde leerweg heeft afgelegd, indien de leerling daarvoor is afgewezen en een cijferlijst overlegt waaruit blijkt dat voor elk van de vakken van het beroepsgerichte programma waarin eindexamen is afgelegd, het eindcijfer 6 of meer is behaald.

**2.** In afwijking van het eerste lid, worden tot het deelstaatsexamen vmbo voor een of meer algemene vakken in de basisberoepsgerichte leerweg, kaderberoepsgerichte of gemengde leerweg eveneens toegelaten kandidaten die zijn ingeschreven aan een in dat lid bedoelde school voor voortgezet speciaal onderwijs of school voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs.

### Artikel 3

**1.** Het College voor toetsen en examens stelt de aanmeldingsprocedure vast. Onze Minister maakt de aanmeldingsprocedure tijdig bekend, voert die uit en bevestigt schriftelijk de aanmelding aan de kandidaat. Indien de kandidaat minderjarig is, wordt de aanmelding medeondertekend door diens wettelijke vertegenwoordigers.

**2.**

De aanmelding kan strekken tot:

a. a.
        het verkrijgen van toelating tot het afleggen van het examen ten overstaan van het College voor toetsen en examens, of
b. b.
        het overleggen aan het College voor toetsen en examens van de in artikel 25, derde lid, bedoelde bewijsstukken ter verkrijging van het staatsexamendiploma, al dan niet in combinatie met het afleggen van het examen in een of meer vakken ten overstaan van het College voor toetsen en examens.

**3.** Uit de aanmelding voor het staatsexamen blijkt tevens of sprake is van een of meer vrijstellingen of ontheffingen als bedoeld in de artikelen 10 en 11.

### Artikel 4

**1.** Het staatsexamen en het deelstaatsexamen kan voor ieder vak bestaan uit een college-examen, uit een centraal examen of uit beide.

**2.** Het college-examen vwo, havo en vmbo, voor zover het betreft de theoretische leerweg, bedoeld in artikel 10 van de wet, of de gemengde leerweg, bedoeld in artikel 10d van de wet, omvat mede een profielwerkstuk.

**3.** Het profielwerkstuk vwo en havo heeft betrekking op één of meer vakken van het staatsexamen. Ten minste één van deze vakken heeft een omvang van 400 uur of meer voor vwo en 320 uur voor havo.

**4.** Het profielwerkstuk vmbo heeft betrekking op een thema uit het profiel waarin de leerling onderwijs volgt.

**5.** Het centraal examen kent in elk kalenderjaar een eerste, tweede en derde tijdvak of een nader, door het College voor toetsen en examens, te bepalen tijdstip.

**6.** Voor de aanvang van het derde tijdvak zendt Onze Minister aan de inspectie een opgave met de kandidaten, de in het eerste of tweede tijdvak door die kandidaten behaalde cijfers, voor zover van toepassing de alsnog behaalde cijfers voor het college-examen, en een overzicht van het vak of de vakken waarin elke kandidaat zal worden geëxamineerd.

### Artikel 5

Vervallen

### Artikel 6

**1.** Indien een kandidaat zich ten aanzien van enig onderdeel van het staatsexamen of deelstaatsexamen dan wel ten aanzien van een aanspraak op ontheffing aan enige onregelmatigheid schuldig maakt of heeft gemaakt, kan het College voor toetsen en examens maatregelen nemen.

**2.**

De maatregelen, bedoeld in het eerste lid, die afhankelijk van de aard van de onregelmatigheid ook in combinatie met elkaar genomen kunnen worden, zijn:

a. a.
        het toekennen van het cijfer 1 voor een toets van het college-examen of het centraal examen;
b. b.
        het ontzeggen van de deelname of de verdere deelname aan een of meer toetsen van het college-examen of het centraal examen van het desbetreffende vak;
c. c.
        het ongeldig verklaren van een of meer toetsen van het reeds afgelegde deel van het college-examen of het centraal examen;
d. d.
        minder vergaande maatregelen dan die, bedoeld onder a tot en met c.

**3.** Indien de ontzegging, bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, betrekking heeft op een kandidaat die één of meer vakken dan wel in meer dan één vak examen aflegt, kan de ontzegging betrekking hebben op alle toetsen.

**4.** Indien de onregelmatigheid pas wordt ontdekt na afloop van het examen, kan het College voor toetsen en examens de kandidaat het diploma, bedoeld in artikel 30, derde lid, of het certificaat, bedoeld in artikel 31, en de cijferlijst onthouden, of kan deze bepalen dat aan de betrokken kandidaat dat diploma of certificaat, en die cijferlijst, slechts kunnen worden uitgereikt na een hernieuwd examen in de door het College voor toetsen en examens aan te wijzen onderdelen en op de door deze te bepalen wijze.

**5.** Het besluit waarbij een in het eerste lid bedoelde maatregel wordt genomen, wordt tegelijkertijd in afschrift toegezonden aan de inspectie en, indien de kandidaat minderjarig is, aan de wettelijke vertegenwoordigers van de kandidaat.

**6.** De kandidaat kan tegen een besluit waarbij een in het eerste lid bedoelde maatregel wordt genomen bezwaar maken bij het College voor toetsen en examens. De termijn voor het indienen van een bezwaarschrift bedraagt vijf dagen nadat het besluit aan de kandidaat is bekendgemaakt op de voorgeschreven wijze. Het College voor toetsen en examens beslist binnen twee weken na ontvangst van het bezwaarschrift, tenzij het college deze termijn heeft verlengd met ten hoogste twee weken. Het College voor toetsen en examens stelt bij zijn beslissing zo nodig vast op welke wijze de kandidaat alsnog in de gelegenheid zal worden gesteld het examen geheel of gedeeltelijk af te leggen of opnieuw af te leggen. Het College voor toetsen en examens deelt zijn beslissing op het bezwaar mee aan de wettelijke vertegenwoordigers van de kandidaat die minderjarig is en aan de inspectie.

**7.** De kandidaat die onaangekondigd afwezig is bij het centraal examen in een vak, dan wel met aankondiging maar zonder een door het College voor toetsen en examens aanvaarde reden, afwezig is bij enig onderdeel van het staatsexamen of deelstaatsexamen, is uitgesloten van verdere deelname aan het centraal examen in dat vak alsmede van deelname aan het college-examen in het desbetreffende vak.

## Hoofdstuk II. Inhoud van het staatsexamen

### Artikel 7

**1.** Het staatsexamen wordt afgenomen overeenkomstig het desbetreffende examenprogramma, vastgesteld op grond van artikel 7 van het Eindexamenbesluit VO.

**2.**

Ten aanzien van het college-examen geldt dat:

a. a.
        keuzen die ingevolge het in het eerste lid bedoelde examenprogramma moeten of kunnen worden gemaakt door de school, worden gemaakt door het College voor toetsen en examens, en
b. b.
        het College voor toetsen en examens kan afwijken van voorschriften met betrekking tot het schoolexamen die om praktische redenen in het college-examen niet uitvoerbaar zijn, met dien verstande dat het college-examen zoveel mogelijk gelijkwaardig blijft aan het schoolexamen.

### Artikel 8

**1.** De artikelen 11, 12, 13, 14, 22, 23, 24, 25 en 26 van het Eindexamenbesluit VO voor zover zij betrekking hebben op het eindexamen vwo van opleidingen vavo, het eindexamen havo van opleidingen vavo, het eindexamen vmbo theoretische leerweg van opleidingen vavo en het eindexamen in de algemene vakken van de overige leerwegen van het vmbo, zijn van overeenkomstige toepassing op respectievelijk het staatsexamen vwo, het staatsexamen havo en het staatsexamen vmbo.

**2.** In afwijking van het eerste lid kan het College voor toetsen en examens, al dan niet voor een bepaalde groep van kandidaten, besluiten dat geen gelegenheid wordt gegeven tot het afleggen van examen in een vak dat uitsluitend behoort tot het vrije deel van de profielen of tot het vrije deel van een leerweg van het vmbo. De eerste volzin is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van de vakken kunst (drama) en kunst (dans).

### Artikel 9

De kandidaat kiest, met inachtneming van dit hoofdstuk, in welke vakken hij het staatsexamen of deelstaatsexamen aflegt.

### Artikel 10

**1.**

Onverminderd vrijstellingen en ontheffingen op grond van de artikelen 11, 12, 13, 14, 22 en, voor zover het betreft de algemene vakken, 23 tot en met 26 van het Eindexamenbesluit VO, is de kandidaat die staatsexamen aflegt:

a. a.
        vrijgesteld van het examen in een vak in het vwo op grond van een examen vwo, indien voor het overeenkomstige vak een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
b. b.
        vrijgesteld van het examen in een vak in het havo op grond van een examen vwo of havo, indien voor het overeenkomstige vak een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
c. c.
        vrijgesteld van het examen in een vak in de theoretische of gemengde leerweg van het vmbo op grond van een examen vwo, havo, vmbo theoretische leerweg of vmbo gemengde leerweg, indien voor het overeenkomstige vak een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
d. d.
        vrijgesteld van het examen in een vak in de basisberoepsgerichte of kaderberoepsgerichte leerweg van het vmbo op grond van een examen vwo, havo of vmbo, indien voor het overeenkomstige vak een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
e. e.
        vrijgesteld van het examen in een vak van het vwo, havo of vmbo op grond van het overeenkomstige examen, afgelegd in Curaçao, Sint Maarten, Aruba, Bonaire, Saba of Sint Eustatius, indien voor het overeenkomstige vak een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
f. f.
        vrijgesteld van het profielwerkstuk vwo of havo, indien reeds eerder een profielwerkstuk is gemaakt dat betrekking heeft op een of meer vakken van dezelfde schoolsoort, behorende tot het profiel van de kandidaat en waarvoor een eindcijfer 6 of hoger is behaald;
g. g.
         vrijgesteld van het profielwerkstuk vmbo, indien reeds eerder een profielwerkstuk vmbo is gemaakt dat betrekking heeft op een thema uit dat profiel, en dat is beoordeeld als «voldoende» of «goed».

**2.** Het eerste lid is uitsluitend van toepassing indien na het jaar waarin het eindcijfer of de beoordeling is vastgesteld, nog geen 10 jaren zijn verstreken.

**3.** In aanvulling op het eerste lid, onder a tot en met d, is de kandidaat vrijgesteld van het onderdeel literatuur van elke moderne taal, indien de kandidaat bij het eerder afgelegde examen, voor literatuur een cijfer 6 of hoger heeft behaald.

**4.** In aanvulling op het eerste lid, onder a tot en met f, en derde lid, is de daar bedoelde kandidaat eveneens vrijgesteld indien het eindcijfer 5 of 4 is behaald, mits de kandidaat voldoet aan de voorwaarden van artikel 26 of artikel 26a om te slagen voor het staatsexamen.

**5.** Bij ministeriële regeling worden nadere voorschriften gegeven voor de toepassing van het eerste lid.

**6.** Artikel 52, zevende lid, van het Eindexamenbesluit VO is van overeenkomstige toepassing.

### Artikel 11

**1.** Onverminderd artikel 10 kan het College voor toetsen en examens op verzoek van de kandidaat die een diploma wil verwerven, ontheffing verlenen voor een examenvak, indien de kandidaat op grond van eerder gevolgd onderwijs aantoonbaar in het bezit is van voldoende kennis en vaardigheden ter zake van het desbetreffende vak. De ontheffing kan slechts worden verleend op basis van een diploma, getuigschrift, certificaat of ander bewijsstuk, al of niet behaald in Nederland, dat door het College voor toetsen en examens wordt aanvaard als bewijs van voldoende kennis en vaardigheden. Indien het College voor toetsen en examens dit nodig oordeelt, onderzoekt het college of de kandidaat in het bezit is van voldoende kennis en vaardigheden.

**2.** Het eerste lid is uitsluitend van toepassing indien na het jaar waarin het in dat lid bedoelde diploma, getuigschrift, certificaat of ander bewijsstuk is vastgesteld, nog geen 10 jaren zijn verstreken.

**3.** Tot de in het eerste lid bedoelde diploma's, getuigschriften, certificaten en andere bewijsstukken behoren in elk geval die betreffende het Internationaal Baccalaureaat, het Europees Baccalaureaat en die betreffende het overeenkomstige onderwijs in een lidstaat van de Europese Unie.

**4.** Indien het College voor toetsen en examens de gevraagde ontheffing verleent, verstrekt Onze Minister op verzoek van het college de verzoeker een bewijs van ontheffing, en zendt het college aan de inspectie een afschrift daarvan.

**5.** Het bewijs van ontheffing vermeldt de gronden van de ontheffing alsmede het tijdstip van het verrichten van de onderwijs- of examenprestatie waarop de ontheffing berust, en gaat in voorkomend geval vergezeld van een verklaring betreffende het in het eerste lid bedoelde onderzoek naar de kennis en vaardigheden van de examenkandidaat, of naar de in het eerste lid bedoelde bewijsstukken.

**6.** Onze Minister stelt het model van het bewijs van ontheffing vast.

### Artikel 12

Een verzoek om ontheffing als bedoeld in artikel 11 wordt schriftelijk ingediend bij het College voor toetsen en examens, onder overlegging van een uittreksel uit het geboorte- of persoonsregister en een gewaarmerkte fotokopie van het diploma, getuigschrift, certificaat of ander bewijsstuk waarop het verzoek om ontheffing berust.

## Hoofdstuk III. Regeling van het staatsexamen

### Afdeling 1. Examenreglement en programma van toetsing en afsluiting

### Artikel 13

**1.** Het examenreglement bevat in elk geval informatie over de maatregelen, bedoeld in artikel 6, en de toepassing daarvan, regels met betrekking tot de organisatie van het staatsexamen en deelstaatsexamen en de gang van zaken tijdens het staatsexamen en deelstaatsexamen, de herkansingsmogelijkheden van het centraal examen en het college-examen.

**2.**

Het College voor toetsen en examens stelt jaarlijks voor 1 oktober een programma van toetsing en afsluiting vast ten behoeve van het daaropvolgende kalenderjaar. Het programma vermeldt per vak in elk geval:

a. a.
        welke onderdelen van het examenprogramma worden getoetst,
b. b.
        de inhoud van de verschillende onderdelen,
c. c.
        de wijze en de tijdstippen waarop het centraal examen en de toetsen van het college-examen aanvangen, alsmede de duur van de toetsen,
d. d.
        regels omtrent verhindering voor het college-examen, alsmede
e. e.
        de regels voor de wijze waarop het cijfer voor het college-examen voor een kandidaat tot stand komt.

**3.** Het College voor toetsen en examens zendt het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting voor 1 januari aan de inspectie. Deze documenten worden tegelijk met de bevestiging van de aanmelding, bedoeld in artikel 3, eerste lid, door de bevestigende instantie aan de kandidaten ter beschikking gesteld.

### Afdeling 2

### Artikel 14

Het college-examen bestaat uit een examendossier. Het examendossier is het geheel van de onderdelen van het college-examen zoals gedocumenteerd in een door het College voor toetsen en examens gekozen vorm.

### Artikel 15

**1.** Het college-examen wordt beoordeeld met een cijfer uit de reeks van 1 tot en met 10.

**2.** Indien in een vak tevens centraal examen wordt afgelegd, worden de in het eerste lid genoemde cijfers gebruikt met de daartussenliggende cijfers met 1 decimaal.

**3.** In afwijking van het eerste lid wordt het profielwerkstuk vmbo beoordeeld met «voldoende» of «goed».

### Artikel 16

Indien bij het College voor toetsen en examens, al dan niet naar aanleiding van mededelingen van de kandidaat, twijfel is gerezen over de juistheid van de beoordeling van het college-examen in enig vak of onderdeel van een vak, kan het College voor toetsen en examens die beoordeling ongeldig verklaren en een nieuw examen in dat vak of onderdeel opleggen.

### Afdeling 3. Centraal examen

### Artikel 17

Vervallen

### Artikel 18

**1.** Onze Minister zorgt voor het tijdig beschikbaar stellen van de opgaven, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel c, van de Wet College voor toetsen en examens aan het College voor toetsen en examens.

**2.** Het College voor toetsen en examens zorgt ervoor dat de opgaven en correctievoorschriften voor het centraal examen geheim blijven tot de aanvang van de toets waarbij deze opgaven aan de kandidaten worden voorgelegd.

**3.** Tijdens een schriftelijke toets van het centraal examen worden aan de kandidaten geen mededelingen van welke aard ook aangaande de opgaven gedaan, uitgezonderd mededeling van door het College voor toetsen en examens vastgestelde errata.

**4.** Het College voor toetsen en examens draagt er zorg voor dat het nodige toezicht bij het centraal examen wordt uitgeoefend. Zij die toezicht hebben gehouden, maken daarvan een proces-verbaal op en leveren dit samen met het gemaakte examenwerk in bij het College voor toetsen en examens.

**5.** Een kandidaat die te laat komt, mag nog tot uiterlijk een half uur na de aanvang van een toets worden toegelaten.

**6.** De aan de kandidaten voorgelegde opgaven voor een schriftelijke toets van het centraal examen blijven in het examenlokaal tot het einde van die toets.

**7.** De kandidaten leveren de opgaven, de door hen gemaakte aantekeningen alsmede andere door hen gemaakte stukken in bij een van degenen die toezicht houden. Het College voor toetsen en examens bepaalt, in welke gevallen kan worden afgeweken van de eerste volzin, alsmede in welke gevallen en op welk tijdstip de opgaven, de aantekeningen en de andere stukken, bedoeld in die volzin, aan de kandidaten worden teruggegeven.

### Artikel 19

**1.** Het College voor toetsen en examens draagt er zorg voor dat het gemaakte werk voor het centraal examen door twee door het College voor toetsen en examens aan te wijzen correctoren wordt beoordeeld.

**2.** De correctoren kijken het werk onafhankelijk van elkaar na en zenden het met hun beoordeling aan het College voor toetsen en examens. De correctoren passen bij hun beoordeling toe de beoordelingsnormen, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel d, van de Wet College voor toetsen en examens. De correctoren drukken hun beoordeling uit in een score overeenkomstig de regels, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel e, van de Wet College voor toetsen en examens.

**3.** Indien dit het College voor toetsen en examens noodzakelijk voorkomt, wordt het oordeel van een derde corrector ingeroepen. Het tweede lid is van overeenkomstige toepassing.

**4.** Het College voor toetsen en examens stelt op grond van de beoordelingen door de correctoren de eindscore vast.

### Artikel 20

Het College voor toetsen en examens stelt op grond van de eindscore, bedoeld in artikel 19, vierde lid, het cijfer vast voor het centraal examen. Het College voor toetsen en examens neemt daarbij in acht de regels, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel e, van de Wet College voor toetsen en examens en gebruikt daarbij één van de cijfers uit de schaal lopend van 1 tot en met 10, met de tussenliggende cijfers met 1 decimaal.

### Artikel 21

**1.** Indien het centraal examen naar het oordeel van de inspectie niet op regelmatige wijze heeft plaatsgevonden, kan zij besluiten dat het geheel of gedeeltelijk voor een of meer kandidaten opnieuw wordt afgenomen.

**2.** Indien het eerste lid toepassing vindt, stelt het College voor toetsen en examens op verzoek van de inspectie nieuwe opgaven vast en bepaalt op welke wijze en door wie het examen zal worden afgenomen.

### Artikel 22

Indien door onvoorziene omstandigheden het centraal examen in één of meer vakken niet op de voorgeschreven wijze kan worden afgenomen, beslist het College voor toetsen en examens hoe dan moet worden gehandeld.

### Artikel 23

**1.**

Indien een kandidaat om een geldige reden, ter beoordeling van het College voor toetsen en examens:

a. a.
        is verhinderd bij één of meer toetsen van het centraal examen in het eerste tijdvak tegenwoordig te zijn, wordt hem in het tweede tijdvak de gelegenheid gegeven het centraal examen op ten hoogste twee toetsen te voltooien;
b. b.
        ook in het tweede tijdvak verhinderd is, of wanneer hij het centraal examen in het tweede tijdvak niet kan voltooien, wordt hij in de gelegenheid gesteld in het derde tijdvak het centraal examen te voltooien;
c. c.
        ook in het derde tijdvak verhinderd is, of wanneer hij het centraal examen in het derde tijdvak niet kan voltooien, wordt hij in de gelegenheid gesteld in het vierde tijdvak het centraal examen te voltooien.

**2.** Toepassing van het eerste lid geschiedt onverminderd artikel 6.

### Artikel 23a

Vervallen

### Artikel 23b

Vervallen

## Hoofdstuk IV. Uitslag, herkansing en diplomering

### Artikel 24

**1.** Het eindcijfer voor alle vakken van het staatsexamen en deelstaatsexamen wordt uitgedrukt in een geheel cijfer uit de reeks van 1 tot en met 10.

**2.** Het College voor toetsen en examens bepaalt het eindcijfer voor een vak op het rekenkundig gemiddelde van het cijfer voor het college-examen en het cijfer voor het centraal examen. Indien de uitkomst van deze berekening niet een geheel getal is, wordt dat getal indien het eerste cijfer achter de komma een 4 of lager is, naar beneden afgerond en indien dat cijfer een 5 of hoger is, naar boven afgerond.

**3.** Indien in een vak alleen een college-examen wordt afgenomen, is het cijfer voor het college-examen tevens het eindcijfer.

**4.** Indien voor een vak alleen een centraal examen wordt afgenomen, vormt het cijfer voor het centraal examen, afgerond overeenkomstig het tweede lid, het eindcijfer.

### Artikel 25

**1.** Het College voor toetsen en examens stelt vast of de kandidaat het examen heeft afgelegd in de voor het staatsexamen voorgeschreven vakken.

**2.** Het College voor toetsen en examens stelt de uitslag van het staatsexamen vast, met inachtneming van de artikelen 24 en 26 dan wel 26a.

**3.** De uitslag van het staatsexamen wordt, onverminderd de leden 3a tot en met 3c, vastgesteld op grond van de eindcijfers die zijn behaald voor een volledig staatsexamen dat in dat jaar is afgelegd.

**3a.** In afwijking van het derde lid kan de kandidaat het staatsexamen afleggen door voor de desbetreffende vakken bewijsstukken te overleggen als bedoeld in lid 3c. De kandidaat maakt zijn voornemen daartoe bekend aan het College voor toetsen en examens

**3b.** Indien de kandidaat deelstaatsexamen aflegt, kan de kandidaat daaraan voorafgaand aan het College kenbaar maken, het volledig staatsexamen te willen afleggen door voor de ontbrekende vakken, in aanvulling op de cijferlijst voor het deelstaatsexamen, aan het College bewijsstukken te overleggen als bedoeld in lid 3c.

**3c.**

De bewijsstukken zijn:

a. a.
        eindcijfers van deelstaatsexamens die in dat jaar zijn afgelegd;
b. b.
        cijferlijsten als bedoeld in artikel 30 en artikel 31, eerste lid;
c. c.
        cijferlijsten van een school voor voortgezet onderwijs;
d. d.
        resultatenlijsten of cijferlijsten van instellingen voor educatie en beroepsonderwijs;
e. e.
        bewijzen van ontheffing als bedoeld in artikel 11, vierde lid;
f. f.
        bewijzen van ontheffing als bedoeld in artikel 10, vierde lid, van het Eindexamenbesluit VO.

**4.** Cijferlijsten worden uitsluitend bij de vaststelling van de uitslag betrokken, indien na het jaar waarin zij zijn vastgesteld, nog geen 10 jaren zijn verstreken. Bewijzen van ontheffing worden uitsluitend bij de vaststelling van de uitslag betrokken indien na het jaar waarin het onderliggende diploma, getuigschrift of ander bewijsstuk is vastgesteld, nog geen 10 jaren zijn verstreken.

**5.** De uitslag luidt «geslaagd» of «afgewezen».

**6.** Indien dat nodig is om de kandidaat te laten slagen voor het staatsexamen, betrekt het College voor toetsen en examens een of meer eindcijfers van de vakken niet bij de bepaling van de definitieve uitslag. De overgebleven vakken dienen een staatsexamen te vormen.

### Artikel 26

**1.**

De kandidaat die het staatsexamen van een leerweg in het vmbo heeft afgelegd, is geslaagd indien:

a. a.
        het rekenkundig gemiddelde van zijn bij het centraal examen behaalde cijfers ten minste 5,5 is;
b. b.
        hij voor het vak Nederlandse taal als eindcijfer 5 of meer heeft behaald;
c. c.
        hij onverminderd onderdeel b:
        
          
            1°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 of meer en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald;
          
          
            2°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 4 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer waarvan ten minste één 7 of meer heeft behaald; of
          
          
            3°.
            voor twee van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer waarvan ten minste één 7 of meer heeft behaald; en
1°. 1°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 of meer en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald;
2°. 2°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 4 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer waarvan ten minste één 7 of meer heeft behaald; of
3°. 3°.
            voor twee van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer waarvan ten minste één 7 of meer heeft behaald; en
d. d.
         hij voor geen van de onderdelen, genoemd in het derde of vierde lid, lager dan het eindcijfer 4 heeft behaald;
e. e.
        als het een staatsexamen gemengde of theoretische leerweg betreft: hij voor het profielwerkstuk de kwalificatie «voldoende» of «goed» heeft behaald.

**2.** Bij de uitslagbepaling volgens het eerste lid, onderdeel c, wordt in de theoretische leerweg het eindcijfer van een profielvak of beroepsgericht keuzevak behorende tot het eindexamen van de gemengde leerweg als bedoeld in artikel 25 van het Eindexamenbesluit VO niet betrokken, tenzij deze vakken samen tenminste een volledig beroepsgericht programma als bedoeld in artikel 25, eerste lid, onderdeel d, van dat besluit vormen. In dat geval is het vierde lid van overeenkomstige toepassing.

**3.** Bij de uitslagbepaling volgens het eerste lid, onderdeel c, wordt in de basisberoepsgerichte leerweg en de kaderberoepsgerichte leerweg het gemiddelde van de eindcijfers van alle beroepsgerichte keuzevakken aangemerkt als het eindcijfer van één vak.

**4.** Bij de uitslagbepaling volgens het eerste lid, onderdeel c, wordt in de gemengde leerweg het gemiddelde van de eindcijfers van het profielvak en alle beroepsgerichte keuzevakken aangemerkt als het eindcijfer van één vak, met dien verstande dat het eindcijfer voor het profielvak daarbij net zo vaak meetelt als het aantal eindcijfers van beroepsgerichte keuzevakken dat in de berekening wordt betrokken.

**5.** Het eindcijfer, bedoeld in het derde en vierde lid, wordt bepaald als het rekenkundig gemiddelde van de eindcijfers van de samenstellende onderdelen. Indien de uitkomst van deze berekening niet een geheel getal is, wordt dat getal indien het eerste cijfer achter de komma een 4 of lager is, naar beneden afgerond en indien dat cijfer een 5 of hoger is, naar boven afgerond.

**6.** De kandidaat die niet voldoet aan de voorwaarden, genoemd in het eerste lid, is afgewezen voor het staatsexamen.

**7.** Zodra de uitslag ingevolge het eerste en tweede lid, is vastgesteld, maakt het College voor toetsen en examens deze samen met de eindcijfers schriftelijk aan de kandidaat bekend. Indien de kandidaat is afgewezen voor het staatsexamen, wordt bij de bekendmaking mededeling gedaan van het in artikel 27 bepaalde. De in de eerste volzin bedoelde uitslag is de definitieve uitslag indien artikel 27 geen toepassing vindt.

### Artikel 26a

**1.**

De kandidaat die staatsexamen vwo of havo heeft afgelegd, is geslaagd indien:

a. a.
        het rekenkundig gemiddelde van zijn bij het centraal examen behaalde cijfers ten minste 5,5 is;
b. b.
        hij voor een van de vakken Nederlandse taal en literatuur, Engelse taal en literatuur en voor zover van toepassing wiskunde A, B of C als eindcijfer 5 of meer heeft behaald en hij voor het andere vak dan wel andere hier genoemde vakken als eindcijfer 6 of meer heeft behaald;
c. c.
        hij onverminderd onderdeel b:
        
          
            1°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 of meer en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald;
          
          
            2°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 4 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt;
          
          
            3°.
            voor twee van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt; of
          
          
            4°
            voor één van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld als eindcijfer 4 en voor één van deze vakken als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt; en
1°. 1°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 of meer en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald;
2°. 2°.
            voor één van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 4 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt;
3°. 3°.
            voor twee van zijn vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt; of
4° 4°
            voor één van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld als eindcijfer 4 en voor één van deze vakken als eindcijfer 5 heeft behaald en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer heeft behaald, en het gemiddelde van de eindcijfers ten minste 6,0 bedraagt; en
d. d.
        hij voor geen van de onderdelen, genoemd in het tweede lid, lager dan het eindcijfer 4 heeft behaald.

**2.**

Bij de uitslagbepaling volgens het eerste lid, wordt het gemiddelde van de eindcijfers van ten minste de volgende onderdelen aangemerkt als het eindcijfer van één vak, voor zover voor deze onderdelen een eindcijfer is bepaald: maatschappijleer en het profielwerkstuk. Het College voor toetsen en examens kan daaraan toevoegen:

a. a.
        literatuur, als onderdeel van alle afzonderlijke moderne talen, met dien verstande dat indien het College voor toetsen en examens daartoe niet besluit, literatuur voor de bepaling van de eindcijfers een onderdeel is van het college-examen van de desbetreffende taal en literatuur;
b. b.
        algemene natuurwetenschappen in het havo en vwo.

**3.** Het eindcijfer, bedoeld in het tweede lid, wordt bepaald als het rekenkundig gemiddelde van de eindcijfers van de samenstellende onderdelen. Indien de uitkomst van deze berekening niet een geheel getal is, wordt dat getal indien het eerste cijfer achter de komma een 4 of lager is, naar beneden afgerond en indien dat cijfer een 5 of hoger is, naar boven afgerond.

**4.** De kandidaat die niet voldoet aan de voorwaarden, genoemd in het eerste en tweede lid, is afgewezen voor het staatsexamen.

**5.** Zodra de uitslag ingevolge het eerste, tweede en vierde lid, is vastgesteld, maakt het College voor toetsen en examens deze samen met de eindcijfers schriftelijk aan de kandidaat bekend. Indien de kandidaat is afgewezen voor het staatsexamen, wordt bij de bekendmaking mededeling gedaan van het in artikel 27 bepaalde. De in de eerste volzin bedoelde uitslag is de definitieve uitslag indien artikel 27 geen toepassing vindt.

### Artikel 27

**1.** Onverminderd de artikelen 6 en 23 heeft de kandidaat die in enig jaar met toepassing van de artikelen 26 en 26a is afgewezen voor het staatsexamen, recht op herkansing in het derde tijdvak van dat jaar. Indien de kandidaat op grond van artikel 23, eerste lid onderdeel b, in de gelegenheid wordt gesteld in het derde tijdvak het centraal examen te voltooien, wordt het recht op herkansing uitgeoefend, overeenkomstig artikel 23, eerste lid, onderdeel c, op een door het College voor toetsen en examens te bepalen tijdstip.

**2.**

Herkansing houdt in:

a. a.
        het recht om voor één door de kandidaat te kiezen vak waarin hij in dat jaar door het College voor toetsen en examens is geëxamineerd, opnieuw deel te nemen aan het college-examen, in door het College voor toetsen en examens vast te stellen onderdelen van het examenprogramma, en
b. b.
        het recht om voor één door de kandidaat te kiezen vak waarin hij in dat jaar door het College voor toetsen en examens is geëxamineerd, opnieuw deel te nemen aan het centraal examen.

**3.** Voorwaarde voor toepassing van het eerste lid is dat de kandidaat daardoor alsnog kan slagen voor het staatsexamen.

### Artikel 27a

Vervallen

### Artikel 28

De kandidaat die recht heeft op de in artikel 27 bedoelde herkansing, is alsnog afgewezen indien hij niet binnen acht dagen na de in artikel 26, vierde lid, of artikel 26a, vijfde lid, bedoelde bekendmaking het College voor toetsen en examens ervan in kennis stelt dat hij zich aan de herkansing wenst te onderwerpen en daarbij schriftelijk opgeeft in welk vak hij opnieuw wil deelnemen aan het college-examen en in welk vak hij opnieuw wil deelnemen aan het centraal examen. Het College voor toetsen en examens bevestigt zo spoedig mogelijk aan de kandidaat schriftelijk de ontvangst van deze kennisgeving.

### Artikel 29

**1.** Het College voor toetsen en examens stelt vast op welke wijze het cijfer van de in artikel 27 bedoelde herkansing voor het college-examen wordt bepaald. In zijn overwegingen betrekt het college de cijfers voor die toetsen van het eerder afgelegde college-examen die betrekking hebben op niet tot de herkansing behorende onderdelen van het examenprogramma.

**2.** Het hoogste cijfer van de cijfers behaald bij de herkansing en bij het eerder afgelegde college-examen of centraal examen geldt als definitief cijfer voor het college-examen respectievelijk het centraal examen.

**3.** Na afloop van de herkansing wordt de uitslag definitief vastgesteld met overeenkomstige toepassing van de artikelen 24 tot en met 26a en wordt de uitslag schriftelijk aan de kandidaat bekendgemaakt.

### Artikel 30

**1.**

Het College voor toetsen en examens reikt aan elke kandidaat die is afgewezen voor het staatsexamen, een cijferlijst uit waarop ten aanzien van de vakken waarin hij in dat jaar door het College voor toetsen en examens is geëxamineerd, zijn vermeld, voor zover van toepassing:

a. a.
        de cijfers voor het college-examen en het centraal examen,
b. b.
         het vak of de vakken en het onderwerp of de titel van het profielwerkstuk vwo of havo,
c. c.
         het thema en de beoordeling van het profielwerkstuk vmbo,
d. d.
        de eindcijfers voor de examenvakken, alsmede
e. e.
        de uitslag van het staatsexamen.

**2.**

Het College voor toetsen en examens reikt op grond van de definitieve uitslag aan elke kandidaat die is geslaagd voor het staatsexamen, een cijferlijst uit waarop ten aanzien van elk examenvak dat bij de bepaling van de uitslag is betrokken, zijn vermeld, voor zover van toepassing:

a. a.
        de cijfers voor het college-examen, het centraal examen, en in voorkomend geval het schoolexamen,
b. b.
         het vak of de vakken en het onderwerp of de titel van het profielwerkstuk vwo of havo,
c. c.
         het thema en de beoordeling van het profielwerkstuk vmbo,
d. d.
         de vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, met voor zover van toepassing de cijfers voor de desbetreffende vakken,
e. e.
        de eindcijfers voor de examenvakken, alsmede
f. f.
        de uitslag van het staatsexamen.

**3.** Het College voor toetsen en examens draagt er zorg voor dat op grond van de definitieve uitslag aan elke voor het staatsexamen geslaagde kandidaat een diploma wordt uitgereikt waarop het profiel of de profielen zijn vermeld die bij de bepaling van de uitslag zijn betrokken.

**4.** Indien een kandidaat in meer vakken examen heeft afgelegd dan in de vakken die ten minste nodig zijn voor het behalen van het staatsexamen, worden de vakken die niet bij de bepaling van de uitslag zijn betrokken, op de cijferlijst vermeld, tenzij de kandidaat daartegen bezwaar heeft.

**5.** Onze Minister stelt de modellen van de diploma's en cijferlijsten vast.

**6.**

Voor de vermelding op de cijferlijst van vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend bij het staatsexamen geldt het volgende:

a. a.
        indien het betreft het staatsexamen vwo of het staatsexamen havo:
        
          
            1°.
            de vakken culturele en kunstzinnige vorming en lichamelijke opvoeding van het gemeenschappelijk deel worden niet vermeld op de cijferlijst;
          
          
            2°.
            het vak maatschappijleer waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vwo is vrijgesteld op grond van het bezit van een diploma havo, wordt niet vermeld op de cijferlijst;
          
          
            3°.
            vakken waarvoor de kandidaat is vrijgesteld op grond van artikel 9 van het Eindexamenbesluit VO of artikel 10 van dit besluit, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
          
          
            4°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vwo is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen havo of vmbo waarvan deze vwo-vakken deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
          
          
            5°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen havo is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen vmbo waarvan deze vakken dan wel de overeenkomstige vakken, bedoeld in artikel 14, achtste lid, van de wet, deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
          
          
            6°.
            andere vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, worden vermeld op de cijferlijst, zonder vermelding van een cijfer;
1°. 1°.
            de vakken culturele en kunstzinnige vorming en lichamelijke opvoeding van het gemeenschappelijk deel worden niet vermeld op de cijferlijst;
2°. 2°.
            het vak maatschappijleer waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vwo is vrijgesteld op grond van het bezit van een diploma havo, wordt niet vermeld op de cijferlijst;
3°. 3°.
            vakken waarvoor de kandidaat is vrijgesteld op grond van artikel 9 van het Eindexamenbesluit VO of artikel 10 van dit besluit, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
4°. 4°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vwo is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen havo of vmbo waarvan deze vwo-vakken deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
5°. 5°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen havo is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen vmbo waarvan deze vakken dan wel de overeenkomstige vakken, bedoeld in artikel 14, achtste lid, van de wet, deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
6°. 6°.
            andere vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, worden vermeld op de cijferlijst, zonder vermelding van een cijfer;
b. b.
        indien het betreft het staatsexamen vmbo:
        
          
            1°.
            de vakken behorende tot de beeldende vorming, muziek, dans, drama en lichamelijke opvoeding van het gemeenschappelijk deel worden niet vermeld op de cijferlijst;
          
          
            2°.
            vakken waarvoor de kandidaat is vrijgesteld op grond van artikel 9 van het Eindexamenbesluit VO of artikel 10 van dit besluit, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
          
          
            3°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vmbo voor zover het betreft de theoretische leerweg of de gemengde leerweg is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen vmbo voor zover het betreft de kaderberoepsgerichte leerweg of de basisberoepsgerichte leerweg waarvan deze vakken dan wel de overeenkomstige vakken, bedoeld in artikel 10, negende lid, of artikel 10d, negende lid, van de wet, deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
          
          
            4°.
            andere vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, worden vermeld op de cijferlijst, zonder vermelding van een cijfer.
1°. 1°.
            de vakken behorende tot de beeldende vorming, muziek, dans, drama en lichamelijke opvoeding van het gemeenschappelijk deel worden niet vermeld op de cijferlijst;
2°. 2°.
            vakken waarvoor de kandidaat is vrijgesteld op grond van artikel 9 van het Eindexamenbesluit VO of artikel 10 van dit besluit, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
3°. 3°.
            vakken waarvoor de kandidaat bij het staatsexamen vmbo voor zover het betreft de theoretische leerweg of de gemengde leerweg is vrijgesteld op grond van een eerder afgelegd eindexamen of staatsexamen vmbo voor zover het betreft de kaderberoepsgerichte leerweg of de basisberoepsgerichte leerweg waarvan deze vakken dan wel de overeenkomstige vakken, bedoeld in artikel 10, negende lid, of artikel 10d, negende lid, van de wet, deel uitmaakten, worden vermeld op de cijferlijst, met vermelding van het eerder behaalde cijfer;
4°. 4°.
            andere vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, worden vermeld op de cijferlijst, zonder vermelding van een cijfer.

**7.** Het College voor toetsen en examens tekent de diploma's en cijferlijsten.

### Artikel 30a

**1.**

Een kandidaat is geslaagd voor het staatsexamen vwo met toekenning van het judicium cum laude indien zijn examen voldoet aan de volgende voorschriften:

a. a.
        ten minste het gemiddelde eindcijfer 8,0, berekend op basis van de eindcijfers voor:
        
          
            1°.
            de vakken in het gemeenschappelijke deel van het profiel, het eindcijfer berekend op grond van artikel 26a, tweede lid, en de vakken van het profieldeel, en
          
          
            2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
1°. 1°.
            de vakken in het gemeenschappelijke deel van het profiel, het eindcijfer berekend op grond van artikel 26a, tweede lid, en de vakken van het profieldeel, en
2°. 2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
b. b.
        ten minste het eindcijfer 7 of ten minste de kwalificatie «voldoende» voor alle vakken die meetellen bij de uitslagbepaling op grond van artikel 26a, en
c. c.
        alle centrale examens zijn afgelegd binnen de periode van een jaar voorafgaand aan de diplomering.

**2.**

Een kandidaat is geslaagd voor het staatsexamen havo met toekenning van het judicium cum laude indien zijn examen voldoet aan de volgende voorschriften:

a. a.
        ten minste het gemiddelde eindcijfer 8,0, berekend op basis van de eindcijfers voor:
        
          
            1°.
            de vakken in het gemeenschappelijke deel van het profiel, het eindcijfer berekend op grond van artikel 26a, tweede lid, en de vakken van het profieldeel, en
          
          
            2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
1°. 1°.
            de vakken in het gemeenschappelijke deel van het profiel, het eindcijfer berekend op grond van artikel 26a, tweede lid, en de vakken van het profieldeel, en
2°. 2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
b. b.
        ten minste het eindcijfer 6 of ten minste de kwalificatie «voldoende» voor alle vakken die meetellen bij de uitslagbepaling op grond van artikel 26a, en
c. c.
        alle centrale examens zijn afgelegd binnen de periode van een jaar voorafgaand aan de diplomering.

**3.**

Een kandidaat is geslaagd voor het staatsexamen vmbo theoretische leerweg met toekenning van het judicium cum laude indien zijn examen voldoet aan de volgende voorschriften:

a. a.
        ten minste het gemiddelde eindcijfer 8,0, berekend op basis van de eindcijfers voor:
        
          
            1°.
            de vakken Nederlandse taal, Engelse taal en maatschappijleer, en de algemene vakken van het profieldeel, en
          
          
            2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
1°. 1°.
            de vakken Nederlandse taal, Engelse taal en maatschappijleer, en de algemene vakken van het profieldeel, en
2°. 2°.
            het vak uit het vrije deel waarvoor het hoogste eindcijfer is vastgesteld,
b. b.
        ten minste het eindcijfer 6 of ten minste de kwalificatie «voldoende» voor het profielwerkstuk en alle vakken die meetellen bij de uitslagbepaling op grond van artikel 26, en
c. c.
        alle centrale examens zijn afgelegd binnen de periode van een jaar voorafgaand aan de diplomering.

**4.**

Een kandidaat is geslaagd voor het staatsexamen vmbo basisberoepsgerichte leerweg of kaderberoepsgerichte leerweg met toekenning van het judicium cum laude indien zijn examen voldoet aan de volgende voorschriften:

a. a.
        ten minste het gemiddelde eindcijfer 8,0, berekend op basis van:
        
          
            1°.
            de eindcijfers voor het profielvak en de twee algemene vakken van het profieldeel, en
          
          
            2°.
             het eindcijfer berekend op grond van artikel 26, derde lid,
1°. 1°.
            de eindcijfers voor het profielvak en de twee algemene vakken van het profieldeel, en
2°. 2°.
             het eindcijfer berekend op grond van artikel 26, derde lid,
b. b.
        ten minste het eindcijfer 6 of ten minste de kwalificatie «voldoende» voor alle vakken die meetellen bij de uitslagbepaling op grond van artikel 26, en
c. c.
        alle centrale examens zijn afgelegd binnen de periode van een jaar voorafgaand aan de diplomering.

**5.**

Een kandidaat is geslaagd voor het staatsexamen vmbo gemengde leerweg met toekenning van het judicium cum laude indien zijn examen voldoet aan de volgende voorschriften:

a. a.
        ten minste het gemiddelde eindcijfer 8,0, berekend op basis van de eindcijfers voor:
        
          
            1°.
            de vakken Nederlandse taal, Engelse taal en maatschappijleer, en de algemene vakken van het profieldeel, en
          
          
            2°.
            het algemene vak uit het vrije deel of het eindcijfer berekend op grond van artikel 26, vierde lid, en
1°. 1°.
            de vakken Nederlandse taal, Engelse taal en maatschappijleer, en de algemene vakken van het profieldeel, en
2°. 2°.
            het algemene vak uit het vrije deel of het eindcijfer berekend op grond van artikel 26, vierde lid, en
b. b.
        ten minste het eindcijfer 6 of ten minste de kwalificatie «voldoende» voor het profielwerkstuk en alle vakken die meetellen bij de uitslagbepaling op grond van artikel 26.

### Artikel 31

**1.**

Het College voor toetsen en examens reikt aan de kandidaat die deelstaatsexamen heeft afgelegd, een cijferlijst uit waarop zijn vermeld, voor zover van toepassing:

a. a.
        de cijfers voor het college-examen en het centraal examen,
b. b.
        het vak of de vakken en het onderwerp of de titel van het profielwerkstuk vwo of havo,
c. c.
        het thema en de beoordeling van het profielwerkstuk vmbo, en
d. d.
        de eindcijfers voor de examenvakken.

**2.**

Het College voor toetsen en examens reikt aan de in het eerste lid bedoelde kandidaat, alsmede aan de kandidaat aan wie op grond van de definitieve uitslag niet op grond van artikel 30, derde lid, een diploma kan worden uitgereikt, een certificaat uit, waarop zijn vermeld, voor zover van toepassing:

a. a.
        het vak of de vakken waarvoor de kandidaat een eindcijfer 6 of meer heeft behaald,
b. b.
        het vak of de vakken en het onderwerp of de titel van het profielwerkstuk vwo of havo, en
c. c.
        het thema en de beoordeling van het profielwerkstuk vmbo, voor zover beoordeeld met «goed» of «voldoende».

**3.** Onze Minister stelt het model van het certificaat en de cijferlijst voor het deelstaatsexamen vast.

**4.** Het College voor toetsen en examens tekent de certificaten en de cijferlijsten voor het deelstaatsexamen.

### Artikel 31a

Vervallen

### Artikel 32

**1.** Duplicaten van afgegeven diploma's, certificaten, bewijzen van ontheffing en cijferlijsten worden niet verstrekt.

**2.** Een schriftelijke verklaring dat een in het eerste lid bedoeld document is afgegeven, welke verklaring dezelfde waarde heeft als dat document zelf, kan uitsluitend door of vanwege Onze Minister worden verstrekt.

**3.** Een document ter vervanging van een diploma, certificaat of cijferlijst kan uitsluitend door Onze Minister worden verstrekt indien op grond van artikel 4, vierde lid, artikel 7, eerste lid, of artikel 28b, tweede lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek of ten gevolge van het verkrijgen van het Nederlanderschap op grond van artikel 7, eerste lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap, de voornaam onderscheidenlijk de geslachtsnaam van de kandidaat is gewijzigd.

## Hoofdstuk V. Afwijkende wijze van examineren; gegevensverstrekking

### Artikel 33

**1.** Het College voor toetsen en examens kan toestaan dat een gehandicapte kandidaat het examen geheel of gedeeltelijk aflegt op een wijze die is aangepast aan de mogelijkheden van die kandidaat. In dat geval bepaalt het College voor toetsen en examens de wijze waarop het examen zal worden afgelegd, met dien verstande dat aan de overige bepalingen in dit besluit wordt voldaan. Het College voor toetsen en examens doet hiervan zo spoedig mogelijk mededeling aan de inspectie.

**2.**

Tenzij sprake is van een objectief waarneembare lichamelijke handicap, geldt ten aanzien van de in het eerste lid bedoelde aangepaste wijze van examineren dat:

a. a.
        een deskundigenverklaring voorligt die door een ter zake kundige psycholoog, orthopedagoog, neuroloog of psychiater is opgesteld,
b. b.
        de aanpassing voor zover betrekking hebbend op het centraal examen in ieder geval kan bestaan uit een verlenging van de duur van de desbetreffende toets van het centraal examen met ten hoogste 30 minuten, en
c. c.
        een andere aanpassing slechts kan worden toegestaan voor zover daartoe in de onder a genoemde deskundigenverklaring ten aanzien van betrokkene een voorstel wordt gedaan dan wel indien de aanpassing aantoonbaar aansluit bij de begeleidingsadviezen, vermeld in die deskundigenverklaring.

**3.**

Het College voor toetsen en examens kan ten aanzien van een kandidaat die de Nederlandse taal onvoldoende beheerst, afwijken van de bij of krachtens dit besluit vastgestelde voorschriften, indien de kandidaat met inbegrip van het jaar waarin hij staatsexamen of deelstaatsexamen aflegt, ten hoogste zes jaren onderwijs in Nederland heeft gevolgd en niet het Nederlands als moedertaal heeft. De in de eerste volzin bedoelde afwijking kan betrekking hebben op:

a. a.
        het vak Nederlandse taal en literatuur;
b. b.
        enig ander vak waarbij het gebruik van de Nederlandse taal van overwegende betekenis is.

**4.** De in het derde lid bedoelde afwijking bestaat ten aanzien van het centraal examen uitsluitend uit een verlenging van de duur van de desbetreffende toets met ten hoogste 30 minuten, en het verlenen van toestemming tot het gebruik van een verklarend woordenboek der Nederlandse taal.

**5.** Van elke afwijking op grond van het eerste en derde lid wordt mededeling gedaan aan de inspectie.

### Artikel 34

**1.**

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag zendt het College voor toetsen en examens aan Onze Minister en aan de inspectie een lijst die voor iedere kandidaat die niet is geslaagd voor het staatsexamen, vermeldt, voor zover van toepassing:

a. a.
        de vakken waarin examen is afgelegd;
b. b.
        de cijfers van het college-examen;
c. c.
        het vak of de vakken waarop het profielwerkstuk vwo of havo betrekking heeft;
d. d.
         de beoordeling en het thema van het profielwerkstuk vmbo;
e. e.
        de cijfers van het centraal examen;
f. f.
        de eindcijfers;
g. g.
        de uitslag van het staatsexamen.

**2.**

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag zendt het College voor toetsen en examens aan Onze Minister en aan de inspectie een lijst die voor iedere kandidaat die is geslaagd voor het staatsexamen, vermeldt, voor zover van toepassing:

a. a.
        het profiel of de profielen waarop het examen betrekking heeft;
b. b.
        de vakken die zijn vermeld op de cijferlijst;
c. c.
        de cijfers van het college-examen of in voorkomend geval van het schoolexamen;
d. d.
        het vak of de vakken waarop het profielwerkstuk vwo of havo betrekking heeft;
e. e.
         de beoordeling en het thema van het profielwerkstuk vmbo;
f. f.
        de cijfers van het centraal examen;
g. g.
        de eindcijfers;
h. h.
        de vakken waarvoor de kandidaat vrijstelling of ontheffing is verleend, met voor zover van toepassing de cijfers voor de desbetreffende vakken;
i. i.
        de uitslag van het staatsexamen.

**3.**

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de eindcijfers van de kandidaten die deelstaatsexamen hebben afgelegd, stuurt het College voor toetsen en examens aan Onze Minister en aan de inspectie een lijst die voor iedere kandidaat vermeldt, voor zover van toepassing:

a. a.
        de vakken die zijn vermeld op de cijferlijst;
b. b.
        de cijfers van het college-examen;
c. c.
        het vak of de vakken waarop het profielwerkstuk vwo of havo betrekking heeft;
d. d.
         de beoordeling en het thema van het profielwerkstuk vmbo;
e. e.
        de cijfers van het centraal examen;
f. f.
        de eindcijfers.

### Artikel 35

**1.** Het schriftelijke werk van de kandidaten wordt gedurende ten minste zes maanden na afloop van het examen bewaard op een door het College voor toetsen en examens te bepalen wijze. Een kandidaat die voor een vak centraal examen aflegt met geheime opgaven kan omtrent zijn werk gedurende genoemde periode van zes maanden inlichtingen inwinnen bij het College voor toetsen en examens. Elk der overige kandidaten kan gedurende die periode zijn schriftelijk werk inzien.

**2.** Een door het College voor toetsen en examens ondertekend exemplaar van de lijst, bedoeld in artikel 34, eerste, tweede en derde lid, en de door de kandidaat overgelegde documenten, worden gedurende ten minste zes maanden na de vaststelling van de uitslag in het archief van het College voor toetsen en examens bewaard.

**3.** Het College voor toetsen en examens draagt er zorg voor dat een volledig stel van de bij de centrale examens gebruikte opgaven gedurende ten minste zes maanden na de vaststelling van de uitslag bewaard blijft in het archief van het College voor toetsen en examens.

### Artikel 36

Het College voor toetsen en examens kan bij of krachtens dit besluit vastgestelde voorschriften buiten toepassing laten of daarvan afwijken voor zover toepassing gelet op de bijzondere functie van het staatsexamen mede voor kandidaten die in bijzondere omstandigheden verkeren, zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

## Hoofdstuk Va. Aanvullende en afwijkende bepalingen staatsexamens examenjaar 2022

### Artikel 37

De bepalingen in dit hoofdstuk zijn van toepassing op de staatsexamens die worden afgenomen in het examenjaar 2022.

### Artikel 38

**1.**

Het College voor toetsen en examens wijzigt het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting, bedoeld in artikel 13, in het geval:

a. a.
        onderdelen van het examenreglement of het programma van toetsing en afsluiting als gevolg van de covid-19 epidemie praktisch onuitvoerbaar zijn; of
b. b.
        dat ter uitvoering van dit hoofdstuk noodzakelijk is.

**2.** Een wijziging, als bedoeld in het eerste lid, wordt schriftelijk gemotiveerd en na vaststelling onverwijld door het College voor toetsen en examens toegezonden aan de inspectie en verstrekt aan de kandidaten.

### Artikel 39

**1.** De kandidaat kan de toetsen van het centraal examen in het eerste en in het tweede tijdvak voor het eerst afleggen.

**2.** De kandidaat stelt het College voor toetsen en examens uiterlijk 22 april op een door het College voor toetsen en examens te bepalen wijze in kennis van de toetsen van het centraal examen die hij in het eerste of tweede tijdvak voor het eerst wil afleggen.

**3.** Indien de kandidaat het College voor toetsen en examens niet overeenkomstig het tweede lid in kennis stelt, laat het College voor toetsen en examens uiterlijk 29 april aan de kandidaat weten welke toetsen van het centraal examen de kandidaat in het eerste of tweede tijdvak voor het eerst aflegt.

**4.** In aanvulling op artikel 23, eerste lid, geeft het College voor toetsen en examens een kandidaat die door te voldoen aan de verplichting opgenomen in artikel 58nb van de Wet publieke gezondheid, of aan de richtlijnen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zoals beschreven in het generiek kader voortgezet onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs, niet in staat is om één of meerdere toetsen van het centraal examen af te leggen de gelegenheid die toetsen in het eerstvolgende tijdvak af te leggen.

### Artikel 40

**1.**

De kandidaat die in 2022 door het College van toetsen en examens is geëxamineerd heeft in afwijking van artikel 27, tweede lid, het recht om:

a. a.
        voor twee door de kandidaat te kiezen vakken opnieuw deel te nemen aan het college-examen of onderdelen daarvan; en
b. b.
        voor de onder a bedoelde vakken opnieuw deel te nemen aan het centraal examen.

**2.** Bij de toepassing van artikel 27, derde lid, wordt artikel 41 buiten beschouwing gelaten.

### Artikel 41

**1.** Indien dat nodig is om de kandidaat te laten slagen, laat het College voor toetsen en examens bij de bepaling van de definitieve uitslag op grond van artikel 25, tweede lid, het eindcijfer van één vak, of het profielwerkstuk buiten beschouwing.

**2.**

Het vak bedoeld in het eerste lid kan niet een van de volgende vakken zijn:

a. a.
        het vak Nederlandse taal, bedoeld in artikel 26, eerste lid, onderdeel b, voor het staatsexamen van een leerweg in het vmbo;
b. b.
        het vak Nederlandse taal en literatuur, het vak Engelse taal en literatuur en voor zover van toepassing het vak wiskunde A, B of C, bedoeld in artikel 26a, eerste lid, onderdeel b, voor het staatsexamen vwo en havo.

**3.**

Het eindcijfer bedoeld in het eerste lid kan niet zijn:

a. a.
        het eindcijfer bedoeld in artikel 26, derde en vierde lid, voor het staatsexamen van een leerweg in het vmbo;
b. b.
        het eindcijfer bedoeld in artikel 26a, tweede lid, voor het staatsexamen vwo en havo.

**4.**

Het eerste lid is alleen van toepassing op een kandidaat die:

a. a.
        in het examenjaar 2022 één of meerdere vakken van het staatsexamen afrondt;
b. b.
        met inbegrip van het vak dat buiten beschouwing wordt gelaten een staatsexamen heeft afgerond.

**5.**

Het cijfer, bedoeld in het eerste lid, wordt:

a. a.
        opgenomen op de cijferlijst als bedoeld in artikel 30, tweede lid;
b. b.
        betrokken bij de toepassing van artikel 30a.

**6.** Bij de berekening, bedoeld in artikel 26, vierde lid, wordt het gewicht van het profielvak bepaald voorafgaand aan toepassing van het eerste lid.

### Artikel 42

Vervallen

### Artikel 43

Vervallen

## Hoofdstuk VI. Overgangs- en slotbepalingen

### Artikel 43a

**1.** Het staatsexamen vmbo en havo omvat voor kandidaten die geen schoolexamen rekenen, bedoeld in artikel 118jj van de wet, of eindexamen in het vak wiskunde hebben afgelegd, of voor kandidaten die geen staatsexamen afleggen of hebben afgelegd in het vak wiskunde, een college-examen rekenen als bedoeld in artikel 118kk van de wet.

**2.** In afwijking van het eerste lid is een kandidaat die in het bezit is van het diploma van een leerweg in het vmbo en die een schoolexamen rekenen als bedoeld in artikel 118jj van de wet, of een college-examen rekenen als bedoeld in het eerste lid, heeft afgelegd zoals dit op grond van artikel 2, tweede lid, aanhef en onderdeel c, van de Wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen is vastgesteld voor het eindexamen vmbo, bij het afleggen van het staatsexamen in een andere leerweg van het vmbo, vrijgesteld van het college-examen rekenen.

**3.** In afwijking van het eerste lid is de kandidaat die de rekentoets, bedoeld in artikel 60, zesde lid, van de wet, zoals dat artikel luidde op de dag voor inwerkingtreding van artikel I, onderdeel C, van de Wet tot wijziging van onder andere de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de afschaffing van de rekentoets in het voortgezet onderwijs (Stb 2020, 233), heeft afgelegd, vrijgesteld van het college-examen rekenen.

**4.** Het cijfer voor het college-examen rekenen weegt niet mee in de uitslagbepaling voor het staatsexamen vmbo en havo, bedoeld in de artikelen 26 en 26a.

**5.** In afwijking van de artikelen 30, eerste lid, onderdeel a, tweede lid, onderdeel a, en 31, eerste lid, onderdeel a, wordt het cijfer voor het college-examen rekenen vermeld op een bijlage bij de cijferlijst.

**6.** Indien de kandidaat is vrijgesteld van het college-examen rekenen op grond van het tweede of het derde lid, wordt het college-examen rekenen vermeld op een bijlage bij de cijferlijst, zonder vermelding van een cijfer.

**7.** Het vijfde lid is van overeenkomstige toepassing op het eindcijfer van het vak wiskunde, indien de kandidaat het eindexamen of staatsexamen in het vak wiskunde heeft afgelegd, het eindcijfer voor wiskunde niet is betrokken in de uitslagbepaling, bedoeld in artikel 26 of artikel 26a, en de kandidaat bezwaar heeft tegen het opnemen van het eindcijfer van het vak wiskunde op de cijferlijst op grond van artikel 30, vierde lid.

**8.** Dit artikel is van overeenkomstige toepassing op de kandidaat die het staatsexamen vmbo in de basisberoepsgerichte leerweg aflegt ter afsluiting van een leerwerktraject als bedoeld in artikel 10b1 van de wet.

**9.** Dit artikel vervalt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

### Artikel 43b

**1.** Het cijfer van het schoolexamen van het profielvak, bedoeld in artikel 60e, derde lid, Eindexamenbesluit VO, zoals dat artikel luidde op 1 mei 2021, wordt betrokken bij de berekening van het rekenkundig gemiddelde, bedoeld in artikel 26, eerste lid, onderdeel a.

**2.** Deze bepaling vervalt op 1 januari 2032.

### Artikel 43c

Het cijfer van het schoolexamen van het profielvak, bedoeld in artikel 60e, derde lid, van het Eindexamenbesluit VO, zoals dat artikel luidde op 1 mei 2022, wordt betrokken bij de berekening van het rekenkundig gemiddelde, bedoeld in artikel 26, eerste lid, onderdeel a.

### Artikel 43d

Vervallen

### Artikel 43e

Vervallen

### Artikel 43f

Vervallen

### Artikel 43g

Vervallen

### Artikel 44

**1.** Dit besluit treedt met uitzondering van de artikelen 37, 39, 40 wat het Eindexamenbesluit VO betreft, en 41, tweede lid, in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin het besluit wordt geplaatst.

**2.** De artikelen 37, 39, 40 wat het Eindexamenbesluit VO betreft, en 41, tweede lid, treden in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende onderdelen verschillend kan worden vastgesteld, met dien verstande dat artikel 39 terugwerkt tot en met 1 augustus 1998. Laatstbedoeld besluit wordt niet genomen voordat vier weken zijn verstreken nadat het onderhavige besluit is overgelegd aan beide kamers der Staten-Generaal en gedurende die termijn niet door of namens een van beide kamers de wens wordt te kennen gegeven dat het in die artikelen geregelde onderwerp bij de wet wordt geregeld.

### Artikel 45

Dit besluit wordt aangehaald als: Staatsexamenbesluit VO.
