2021-07-15 | BWBR0039896 | Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017

wet/wet-op-de-inlichtingen-en-veiligheidsdiensten-2017/BWBR0039896/README.md

@@ -291,14 +291,14 @@ j. omtrent wie dat noodzakelijk is in het kader van het doen van een mededeling
 
 **3.** De verwijderde gegevens worden vernietigd, tenzij wettelijke regels omtrent bewaring daaraan in de weg staan.
 
-**4.** Indien met betrekking tot de voor vernietiging in aanmerking komende gegevens een aanvraag tot kennisneming als bedoeld in artikel 76 is gedaan, wordt de vernietiging van de desbetreffende gegevens opgeschort tot ten minste het moment waarop het besluit op de aanvraag onherroepelijk is geworden. Voor zover de aanvraag om kennisneming is ingewilligd, worden de desbetreffende gegevens niet eerder vernietigd dan nadat de betrokkene van de desbetreffende gegevens overeenkomstig artikel 76, derde lid, kennis heeft kunnen nemen.
+**4.** Indien met betrekking tot de voor vernietiging in aanmerking komende gegevens een aanvraag tot kennisneming als bedoeld in artikel 76 of 80 is gedaan, wordt de vernietiging van de desbetreffende gegevens opgeschort tot ten minste het moment waarop het besluit op de aanvraag onherroepelijk is geworden. Voor zover de aanvraag om kennisneming is ingewilligd, worden de desbetreffende gegevens niet eerder vernietigd dan nadat de betrokkene van de desbetreffende gegevens overeenkomstig artikel 76, derde lid, onderscheidenlijk artikel 80, tweede lid, kennis heeft kunnen nemen.
 
 **5.**
 
 Indien de voor vernietiging in aanmerking komende gegevens van belang zijn:
 
 a. in het kader van een aanhangige klacht of een aanhangig bezwaar,
-b. in het kader van een aanhangige procedure bij een rechter, dan wel indien beroep openstaat tegen een uitspraak die in een zodanige procedure is gedaan, wordt de vernietiging opgeschort tot ten minste het moment waarop de beslissing op de klacht of het bezwaar dan wel de rechterlijke uitspraak onherroepelijk is geworden.
+b. in het kader van een procedure bij een rechter, dan wel indien beroep openstaat tegen een uitspraak die in een zodanige procedure is gedaan, wordt de vernietiging opgeschort tot ten minste het moment waarop de beslissing op de klacht of het bezwaar dan wel de rechterlijke uitspraak onherroepelijk is geworden.
 
 ### Artikel 21
 
@@ -362,6 +362,8 @@ e. in het kader van de samenwerking tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten
 
 **4.** De uitoefening van een bevoegdheid wordt onmiddellijk gestaakt, indien het doel waartoe de bevoegdheid is uitgeoefend is bereikt dan wel met de uitoefening van een minder ingrijpende bevoegdheid kan worden volstaan.
 
+**5.** De uitoefening van een bevoegdheid dient zo gericht mogelijk te zijn.
+
 ### Artikel 27
 
 **1.** Gegevens verkregen door uitoefening van een bijzondere bevoegdheid als bedoeld in paragraaf 3.2.5 worden zo spoedig mogelijk op hun relevantie voor het onderzoek waarvoor ze zijn verworven onderzocht. Gegevens waarvan is vastgesteld dat deze niet relevant zijn voor het onderzoek dan wel enig ander lopend onderzoek vallend onder de taken, bedoeld in artikel 8, tweede lid, onder a en d, onderscheidenlijk artikel 10, tweede lid, onder a, c en e, worden terstond vernietigd. Gegevens die, tenzij bij de wet anders is bepaald, na een periode van een jaar niet op hun relevantie voor het onderzoek dan wel enig ander lopend onderzoek vallend onder de taken, bedoeld in artikel 8, tweede lid, onder a en d, onderscheidenlijk artikel 10, tweede lid, onder a, c en e, zijn onderzocht, worden terstond vernietigd.
@@ -395,7 +397,10 @@ c. voor zover de persoon werkzaam is als journalist of advocaat, de vermelding v
 d. een omschrijving van het onderzoek waarvoor de desbetreffende bevoegdheid dient te worden uitgeoefend;
 e. een omschrijving van het met de uitoefening van de bevoegdheid beoogde doel;
 f. de reden waarom uitoefening van de desbetreffende bevoegdheid noodzakelijk wordt geacht;
-g. voor zover het een verzoek om verlenging van de toestemming betreft, een aanduiding van de met de uitoefening van de desbetreffende bevoegdheid behaalde resultaten.
+g. voor zover het een verzoek om verlenging van de toestemming betreft, een aanduiding van de met de uitoefening van de desbetreffende bevoegdheid behaalde resultaten;
+h. een omschrijving van de wijze waarop een zo gericht mogelijke inzet van de desbetreffende bevoegdheid wordt gewaarborgd;
+i. de reden waarom de uitoefening van de desbetreffende bevoegdheid evenredig aan het daarmee beoogde doel kan worden geacht;
+j. de reden waarom niet met de uitoefening van een minder ingrijpende bevoegdheid kan worden volstaan om het daarmee beoogde doel te bereiken.
 
 ### Artikel 30
 
@@ -421,13 +426,13 @@ Van de uitoefening van een bevoegdheid wordt aantekening gehouden.
 
 ### Artikel 33
 
-**1.** De toetsingscommissie bestaat uit drie leden, waaronder de voorzitter. De leden worden benoemd bij koninklijk besluit op voordracht van Onze betrokken Ministers gezamenlijk voor een tijdvak van zes jaar en kunnen eenmaal worden herbenoemd.
+**1.** De toetsingscommissie bestaat uit drie leden, waaronder de voorzitter. Voorts kunnen plaatsvervangende leden worden benoemd die de leden vervangen bij verhindering en ontstentenis. De leden en plaatsvervangende leden worden benoemd bij koninklijk besluit op voordracht van Onze betrokken Ministers gezamenlijk voor een tijdvak van zes jaar en kunnen eenmaal worden herbenoemd.
 
 **2.** Ten minste twee van de drie leden, waaronder de voorzitter, dienen ten minste zes jaar de functie van rechterlijk ambtenaar met rechtspraak belast, bedoeld in artikel 1, onderdeel c, van de Wet op de rechterlijke organisatie, te hebben vervuld, dan wel ten minste zes jaar als lid van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, als lid belast met rechtspraak bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven of als lid belast met rechtspraak bij de Centrale Raad van Beroep werkzaam te zijn geweest.
 
-**3.** De leden van de toetsingscommissie kunnen niet tevens lid zijn van de commissie van toezicht of van de afdeling klachtbehandeling van de commissie van toezicht.
+**3.** De leden en de plaatsvervangende leden van de toetsingscommissie kunnen niet tevens lid zijn van de commissie van toezicht of van de afdeling klachtbehandeling van de commissie van toezicht.
 
-**4.** De artikelen 99, eerste, tweede, vijfde, zesde, achtste en negende lid, 100, 101 en 102 zijn van overeenkomstige toepassing.
+**4.** De artikelen 99, eerste, tweede, vijfde, zesde, achtste en negende lid, 100, 101, 102 en 104 zijn van overeenkomstige toepassing.
 
 ### Artikel 34
 
@@ -473,7 +478,7 @@ Van de uitoefening van een bevoegdheid wordt aantekening gehouden.
 
 **1.** De diensten zijn bevoegd tot het al dan niet met gebruikmaking van een technisch hulpmiddel stelselmatig verzamelen van gegevens omtrent personen uit voor een ieder toegankelijke informatiebronnen.
 
-**2.** De uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in het eerste lid, is slechts toegestaan, indien Onze betrokken Minister of namens deze het hoofd van een dienst daarvoor toestemming heeft verleend. Het hoofd van een dienst kan aan hem ondergeschikte ambtenaren bij schriftelijk besluit aanwijzen die de toestemming, bedoeld in de eerste volzin, namens hem verlenen. Onze betrokken Minister wordt een afschrift van het besluit, bedoeld in de tweede volzin, gezonden. De artikelen 29 en 30 zijn van overeenkomstige toepassing.
+**2.** De uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in het eerste lid, is slechts toegestaan, indien Onze betrokken Minister of namens deze het hoofd van een dienst daarvoor toestemming heeft verleend. Het hoofd van een dienst kan aan hem ondergeschikte ambtenaren bij schriftelijk besluit aanwijzen die de toestemming, bedoeld in de eerste volzin, namens hem verlenen. Onze betrokken Minister wordt een afschrift van het besluit, bedoeld in de tweede volzin, gezonden. Artikel 29 is van overeenkomstige toepassing.
 
 #### Paragraaf 3.2.4. Raadpleging van informanten
 
@@ -595,7 +600,7 @@ b. voor zover het de verstrekking van de resultaten van het DNA-onderzoek aan ee
 
 **7.** Het door of ten behoeve van de dienst vervaardigde DNA-profiel wordt voor ten hoogste vijf jaren bewaard en daarna terstond vernietigd. Op een daartoe strekkend verzoek van het hoofd van de dienst aan Onze betrokken Minister kan de bewaartermijn telkens voor ten hoogste vijf jaren worden verlengd met dien verstande dat de bewaartermijn in totaliteit de dertig jaar niet overschrijdt. Artikel 29, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.
 
-**8.** Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld voor het verrichten van DNA-onderzoek, het verwerken van DNA-profielen, waaronder begrepen de inrichting, het beheer en de toegang tot deze gegevens, en de omgang met celmateriaal, waaronder begrepen voorwerpen met daarop mogelijk celmateriaal. De voordracht voor een krachtens de eerste volzin vast te stellen algemene maatregel van bestuur wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide kamers van de Staten-Generaal is overgelegd.
+**8.** Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld voor het verrichten van DNA-onderzoek, het verwerken van DNA-profielen, waaronder begrepen de inrichting, het beheer en de toegang tot deze gegevens, en de omgang met celmateriaal, waaronder begrepen voorwerpen met daarop mogelijk celmateriaal. De bij algemene maatregel van bestuur te stellen regels hebben mede betrekking op medewerkers van de dienst die bij de uitvoering van het DNA-onderzoek fysiek in aanraking kunnen komen met voorwerpen met daarop mogelijk celmateriaal en het veiliggestelde celmateriaal. De voordracht voor een krachtens de eerste volzin vast te stellen algemene maatregel van bestuur wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide kamers van de Staten-Generaal is overgelegd.
 
 ##### Paragraaf 3.2.5.4. Openen van brieven en andere geadresseerde zendingen
 
@@ -734,7 +739,7 @@ b. een typering van de telecommunicatie of de gegevensoverdracht door middel van
 
 **1.**
 
-De diensten zijn bevoegd tot onderzoek aan de gegevens die door de uitoefening van bevoegdheid, bedoeld in artikel 48, zijn verworven, met het oog op:
+De diensten zijn bevoegd tot onderzoek aan de gegevens die door de uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 48, zijn verworven, met het oog op:
 
 a. het vaststellen van de kenmerken en de aard van de telecommunicatie;
 b. het vaststellen van de identiteit van de persoon of organisatie behorende bij de telecommunicatie.
@@ -758,7 +763,7 @@ b. de identificatie van personen of organisaties, welke in het kader van lopende
 
 De diensten zijn bevoegd tot:
 
-a. het selecteren van de gegevens die door de uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 48 zijn verzameld;
+a. het selecteren van de gegevens die door de uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 48, zijn verzameld;
 b. het toepassen van geautomatiseerde data-analyse als bedoeld in artikel 60 ten aanzien van de ingevolge artikel 48 verzamelde gegevens anders dan die welke de inhoud van de desbetreffende telecommunicatie betreft.
 
 **2.** De toestemming voor de selectie als bedoeld in het eerste lid, onder a, wordt door Onze betrokken Minister op een daartoe strekkend verzoek verleend aan het hoofd van de dienst voor een periode van ten hoogste drie maanden en kan telkens op een daartoe strekkend verzoek worden verlengd voor eenzelfde periode. Het verzoek om toestemming bevat in aanvulling op hetgeen is bepaald in artikel 29, tweede lid, de identiteit van de persoon of organisatie of een omschrijving van het onderwerp ten aanzien waarvan de bevoegdheid moet worden toegepast.
@@ -780,7 +785,7 @@ Deze paragraaf is van toepassing op de uitoefening van de bevoegdheid als bedoel
 
 ### Artikel 52
 
-**1.** De diensten zijn bevoegd zich te wenden tot een aanbieder van een communicatiedienst met de opdracht gegevens te verstrekken, welke noodzakelijk zijn om toepassing te kunnen geven aan de bevoegdheid, bedoeld in artikel 47, eerste lid, dan wel artikel 48, eerste lid. Bij algemene maatregel van bestuur worden de categorieën van gegevens bepaald, waarop het in de eerste volzin bedoelde verzoek betrekking kan hebben.
+**1.** De diensten zijn bevoegd zich te wenden tot een aanbieder van een communicatiedienst met de opdracht gegevens te verstrekken, welke noodzakelijk zijn om toepassing te kunnen geven aan de bevoegdheid, bedoeld in artikel 47, eerste lid, dan wel artikel 48, eerste lid. Bij algemene maatregel van bestuur worden de categorieën van gegevens bepaald, waarop de in de eerste zin bedoelde opdracht betrekking kan hebben.
 
 **2.**
 
@@ -792,7 +797,7 @@ c. een redelijke termijn waarbinnen de gegevens dienen te worden verstrekt.
 
 **3.** De aanbieder van een communicatiedienst is verplicht aan een opdracht als bedoeld in het eerste lid, eerste volzin, te voldoen.
 
-**4.** Op de verstrekking van gegevens ingevolge een verzoek als bedoeld in het eerste lid, is artikel 39, vijfde lid, van overeenkomstige toepassing.
+**4.** Op de verstrekking van gegevens ingevolge een opdracht als bedoeld in het eerste lid, is artikel 39, vijfde lid, van overeenkomstige toepassing.
 
 **5.** Artikel 13.6, tweede en derde lid, van de Telecommunicatiewet is van overeenkomstige toepassing op het voldoen aan een opdracht als bedoeld in het eerste lid door aanbieders van communicatiediensten.
 
@@ -863,7 +868,7 @@ b. gegevens betreffende de locatie van de gebruiker, en
 c. een omschrijving van de gegevens die verstrekt dienen te worden, alsmede
 d. de periode waarover de gegevens moeten worden verstrekt.
 
-**4.** De aanbieder van een communicatiedienst op wie niet reeds ingevolge artikel 13.2a van de Telecommunicatiewet een verplichting tot medewerking rust, is verplicht aan een opdracht als bedoeld in het eerste lid, eerste volzin, te voldoen. De verlangde gegevens worden, voor zover bij het verzoek niet anders is bepaald, terstond verstrekt.
+**4.** De aanbieder van een communicatiedienst op wie niet reeds ingevolge artikel 13.4 van de Telecommunicatiewet een verplichting tot medewerking rust, is verplicht aan een opdracht als bedoeld in het eerste lid, eerste volzin, te voldoen. De verlangde gegevens worden, voor zover bij de opdracht niet anders is bepaald, terstond verstrekt.
 
 **5.** Op de verstrekking van gegevens ingevolge een opdracht als bedoeld in het eerste lid, is artikel 39, vijfde lid, van overeenkomstige toepassing.
 
@@ -1026,17 +1031,22 @@ c. de aanleiding voor het verzoek.
 
 ### Artikel 64
 
-**1.** De diensten zijn in het kader van een goede taakuitvoering voorts bevoegd om op grond van een dringende en gewichtige reden geëvalueerde of ongeëvalueerde gegevens te verstrekken aan een inlichtingen- of veiligheidsdienst van een ander land waarmee geen samenwerkingsrelatie bestaat als bedoeld in artikel 88, eerste lid.
+**1.**
+
+De diensten zijn in het kader van een goede taakuitvoering voorts bevoegd om op grond van een dringende en gewichtige reden gegevens te verstrekken aan:
+
+a. een inlichtingen- of veiligheidsdienst van een ander land waarmee geen samenwerkingsrelatie bestaat als bedoeld in artikel 88, eerste lid;
+b. een inlichtingen- of veiligheidsdienst van een ander land waarmee een samenwerkingsrelatie bestaat als bedoeld in artikel 88, eerste lid, maar waarbij in het kader van de weging, bedoeld in artikel 88, tweede lid, is vastgesteld dat daaraan regulier geen gegevens kunnen worden verstrekt.
 
 **2.** Een verstrekking als bedoeld in het eerste lid vindt niet eerder plaats dan nadat Onze betrokken Minister op een daartoe strekkend verzoek van het hoofd van de dienst toestemming heeft verleend.
 
-**3.** Van een toestemming tot verstrekking van ongeëvalueerde gegevens wordt, indien deze betrekking heeft op gegevens die zijn verworven met toepassing van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 48, eerste lid, de commissie van toezicht terstond op de hoogte gesteld.
+**3.** Van een toestemming tot verstrekking van ongeëvalueerde gegevens wordt de commissie van toezicht terstond op de hoogte gesteld.
 
 ### Artikel 65
 
 **1.** De verstrekking van gegevens kan geschieden onder de voorwaarde dat degene aan wie de gegevens worden verstrekt, deze gegevens niet aan anderen mag verstrekken.
 
-**2.** De voorwaarde, bedoeld in het eerste lid, wordt in ieder geval gesteld, indien gegevens worden verstrekt aan een instantie als bedoeld in artikel 62, eerste lid, onder d.
+**2.** De voorwaarde, bedoeld in het eerste lid, wordt in ieder geval gesteld, indien gegevens worden verstrekt aan een instantie als bedoeld in artikel 62, eerste lid, onder d, alsmede aan een instantie als bedoeld in artikel 64, eerste lid.
 
 **3.** Indien gegevens zijn verstrekt onder de voorwaarde dat deze niet aan anderen mogen worden verstrekt, kan door Onze betrokken Minister of namens deze het hoofd van de dienst alsnog toestemming worden verleend om deze aan andere personen of instanties te verstrekken. Aan de toestemming kunnen voorwaarden worden verbonden.
 
@@ -1321,7 +1331,7 @@ In het kader van een samenwerkingsrelatie als bedoeld in artikel 88 zijn de dien
 a. deze belangen niet onverenigbaar zijn met de belangen die de diensten hebben te behartigen, en
 b. een goede taakuitvoering door de diensten zich niet tegen verstrekking verzet.
 
-**2.** Voor zover de verstrekking van gegevens als bedoeld in het eerste lid betrekking heeft op ongeëvalueerde gegevens, vindt de verstrekking niet eerder plaats dan nadat Onze betrokken Minister daarvoor toestemming heeft verleend. De toestemming voor meerdere opeenvolgende verstrekkingen van vergelijkbare aard wordt verleend voor een periode van ten hoogste twaalf maanden en kan telkens op een daartoe strekkend verzoek worden verleend voor eenzelfde periode. Van een toestemming tot verstrekking wordt, indien deze betrekking heeft op gegevens die zijn verworven met toepassing van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 48, eerste lid, de commissie van toezicht terstond op de hoogte gesteld.
+**2.** Voor zover de verstrekking van gegevens als bedoeld in het eerste lid betrekking heeft op ongeëvalueerde gegevens, vindt de verstrekking niet eerder plaats dan nadat Onze betrokken Minister daarvoor toestemming heeft verleend. De toestemming voor meerdere opeenvolgende verstrekkingen van vergelijkbare aard wordt verleend voor een periode van ten hoogste twaalf maanden en kan telkens op een daartoe strekkend verzoek worden verleend voor eenzelfde periode. Van een toestemming tot verstrekking wordt de commissie van toezicht terstond op de hoogte gesteld.
 
 **3.** Op de verstrekking van gegevens als bedoeld in het eerste lid zijn de artikelen 65, 69 en 70 van overeenkomstige toepassing.
 
@@ -1346,7 +1356,7 @@ De ondersteuning kan niet bestaan uit het bieden van gelegenheid tot het zelfsta
 
 **3.** Indien het verzoek om ondersteuning als bedoeld in het eerste lid het verrichten van een handeling betreft die overeenkomt met de uitoefening van een bijzondere bevoegdheid als bedoeld in de paragrafen 3.2.5, 4.2 en 4.3, is hetgeen bij of krachtens deze paragrafen ter zake is bepaald, van overeenkomstige toepassing.
 
-**4.** In afwijking van het bepaalde in het tweede en derde lid, wordt, ingeval de verlangde ondersteuning niet in overeenstemming is met de aard en intensiteit van de samenwerkingsrelatie met de desbetreffende inlichtingen- en veiligheidsdienst van een ander land, zoals vastgesteld naar aanleiding van de weging als bedoeld in artikel 86, de toestemming voor het verzoek om ondersteuning verleend door Onze betrokken Minister.
+**4.** In afwijking van het bepaalde in het tweede en derde lid, wordt, ingeval de verlangde ondersteuning niet in overeenstemming is met de aard en intensiteit van de samenwerkingsrelatie met de desbetreffende inlichtingen- en veiligheidsdienst van een ander land, zoals vastgesteld naar aanleiding van de weging als bedoeld in artikel 88, de toestemming voor het verzoek om ondersteuning verleend door Onze betrokken Minister.
 
 **5.** Een verzoek om ondersteuning als bedoeld in het eerste lid kan geen betrekking hebben op het verrichten van handelingen die niet overeenkomen met de uitoefening van een bevoegdheid als bedoeld in deze wet.
 
@@ -1537,7 +1547,7 @@ De vergaderingen van de commissie van toezicht en haar afdelingen zijn niet open
 
 **1.** Onze betrokken Ministers, de hoofden van de diensten, de coördinator en voorts een ieder die betrokken is of is geweest bij de uitvoering van deze wet en de Wet veiligheidsonderzoeken verstrekken desgevraagd aan de afdelingen van de commissie van toezicht alle inlichtingen en verlenen haar alle overige medewerking die zij voor een goede uitoefening van haar taak noodzakelijk acht. De afdelingen van de commissie van toezicht wordt desgevraagd rechtstreekse toegang verleend tot de in het kader van de uitvoering van deze wet en de Wet veiligheidsonderzoeken verwerkte gegevens.
 
-**2.** In het geval dat een afdeling van de commissie van toezicht medewerking of inlichtingen verlangd van een persoon die betrokken is geweest bij de uitvoering van deze wet en de Wet veiligheidsonderzoeken, stelt zij voorafgaand daaraan Onze betrokken Minister hiervan onverwijld in kennis.
+**2.** In het geval dat een afdeling van de commissie van toezicht medewerking of inlichtingen verlangt van een persoon die betrokken is geweest bij de uitvoering van deze wet en de Wet veiligheidsonderzoeken, stelt zij voorafgaand daaraan Onze betrokken Minister hiervan onverwijld in kennis.
 
 **3.** Bij de verstrekking van inlichtingen als bedoeld in het eerste lid wordt, indien daartoe aanleiding bestaat, aangegeven welke inlichtingen in het belang van de nationale veiligheid ter uitsluitende kennisneming van de afdelingen van de commissie van toezicht dienen te blijven.
 
@@ -1605,7 +1615,7 @@ Een afdeling van de commissie van toezicht dan wel een daartoe door haar aangewe
 
 **3.** Alvorens een klacht in te dienen bij de afdeling klachtbehandeling van de commissie van toezicht, stelt de klager Onze betrokken Minister wie het aangaat in kennis van de klacht en stelt hij deze in de gelegenheid diens zienswijze daarop te geven, tenzij dit redelijkerwijs niet van hem kan worden gevergd.
 
-**4.** In afwijking van het bepaalde in artikel 9:12, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht, wordt bij de kennisgeving vermeldt dat de klager een klacht bij de afdeling klachtbehandeling van de commissie van toezicht kan indienen en binnen welke termijn.
+**4.** In afwijking van het bepaalde in artikel 9:12, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht, wordt bij de kennisgeving vermeld dat de klager een klacht bij de afdeling klachtbehandeling van de commissie van toezicht kan indienen en binnen welke termijn.
 
 ### Artikel 115
 
@@ -1621,7 +1631,7 @@ e. de wijze waarop een klacht bij Onze betrokken Minister is ingediend, en zo mo
 
 **2.** Indien het klaagschrift in een vreemde taal is gesteld en een vertaling voor een goede behandeling van het verzoek noodzakelijk is, draagt de klager zorg voor een vertaling.
 
-**3.** Indien niet is voldaan aan de in dit artikel gestelde vereisten, stelt de afdeling klachtbehandeling de klager in de gelegenheid het verzuim binnen een door hem daartoe gestelde termijn te herstellen.
+**3.** Indien niet is voldaan aan de in dit artikel gestelde vereisten, stelt de afdeling klachtbehandeling de klager in de gelegenheid het verzuim binnen een door haar daartoe gestelde termijn te herstellen.
 
 ### Artikel 116
 
@@ -1641,7 +1651,7 @@ Aan de behandeling van de klacht wordt niet meegewerkt door een persoon die betr
 
 ### Artikel 119
 
-**1.** Indien naar het oordeel van de afdeling klachtbehandeling ten aanzien van het in de klacht bedoelde optreden voor de verzoeker de mogelijkheid van bezwaar, beroep of beklag openstaat, wijst de afdeling de klager zo spoedig mogelijk op deze mogelijkheid en draagt hij het klaagschrift, nadat daarop de datum van ontvangst is aangetekend, aan de bevoegde instantie over, tenzij de klager kenbaar heeft gemaakt dat het klaagschrift aan hem moet worden teruggezonden.
+**1.** Indien naar het oordeel van de afdeling klachtbehandeling ten aanzien van het in de klacht bedoelde optreden voor de verzoeker de mogelijkheid van bezwaar, beroep of beklag openstaat, wijst de afdeling de klager zo spoedig mogelijk op deze mogelijkheid en draagt zij het klaagschrift, nadat daarop de datum van ontvangst is aangetekend, aan de bevoegde instantie over, tenzij de klager kenbaar heeft gemaakt dat het klaagschrift aan hem moet worden teruggezonden.
 
 **2.** Artikel 6:15, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht is van overeenkomstige toepassing.
 
@@ -1684,7 +1694,7 @@ b. nadat de klachtbehandeling door Onze betrokken Minister op andere wijze is ge
 
 **2.**
 
-In afwijking van het eerste lid eindigt de termijn een jaar nadat het optreden heeft plaatsgevonden, indien redelijkerwijs niet van klager kan worden gevergd dat hij eerst een klacht bij Onze betrokken Minister indient. Is het optreden binnen een jaar nadat zij plaatsvond, aan het oordeel van een andere rechterlijke instantie dan een bestuursrechter onderworpen, of is daartegen bezwaar gemaakt, administratief beroep ingesteld dan wel beklag gedaan, dan eindigt de termijn een jaar na de datum waarop:
+In afwijking van het eerste lid eindigt de termijn een jaar nadat het optreden heeft plaatsgevonden, indien redelijkerwijs niet van klager kan worden gevergd dat hij eerst een klacht bij Onze betrokken Minister indient. Is het optreden binnen een jaar nadat het plaatsvond, aan het oordeel van een andere rechterlijke instantie dan een bestuursrechter onderworpen, of is daartegen bezwaar gemaakt, administratief beroep ingesteld dan wel beklag gedaan, dan eindigt de termijn een jaar na de datum waarop:
 
 a. in die procedure een uitspraak is gedaan waartegen geen beroep meer openstaat, of
 b. de procedure op een andere wijze is geëindigd.
@@ -1693,7 +1703,7 @@ b. de procedure op een andere wijze is geëindigd.
 
 **1.** Indien de afdeling klachtbehandeling op grond van artikel 120, 121 of 122 geen onderzoek instelt of dit niet voortzet, deelt zij dit onder vermelding van de redenen zo spoedig mogelijk schriftelijk aan de klager mede.
 
-**2.** In het geval dat de afdeling klachtbehandeling een onderzoek niet voortzet, doet hij de in het eerste lid bedoelde mededeling tevens aan Onze betrokken Minister en, in voorkomend geval, aan degene op wiens optreden het onderzoek betrekking heeft.
+**2.** In het geval dat de afdeling klachtbehandeling een onderzoek niet voortzet, doet zij de in het eerste lid bedoelde mededeling tevens aan Onze betrokken Minister en, in voorkomend geval, aan degene op wiens optreden het onderzoek betrekking heeft.
 
 ### Artikel 124
 
@@ -1747,7 +1757,7 @@ e. de reden van de melding aan de afdeling klachtbehandeling.
 
 **1.** De afdeling klachtbehandeling neemt de melding in behandeling, indien zij van oordeel is dat er sprake is van een melding van het vermoeden van een misstand. Met betrekking tot de beoordeling van een melding en de verdere behandeling zijn de artikelen 116 en 118 van overeenkomstige toepassing.
 
-**2.** Indien de afdeling klachtbehandeling de melding in behandeling neemt, deelt zij de in de inhoud van de melding aan Onze betrokken Minister mede, waarbij zij erop toeziet dat deze niet herleidbaar is tot de identiteit van de melder. De identiteit van de melder kan slechts aan Onze betrokken Minister worden medegedeeld, indien de melder daarmee instemt.
+**2.** Indien de afdeling klachtbehandeling de melding in behandeling neemt, deelt zij de inhoud van de melding aan Onze betrokken Minister mede, waarbij zij erop toeziet dat deze niet herleidbaar is tot de identiteit van de melder. De identiteit van de melder kan slechts aan Onze betrokken Minister worden medegedeeld, indien de melder daarmee instemt.
 
 ### Artikel 128
 
@@ -1784,7 +1794,7 @@ Met betrekking tot het onderzoek van een melding is artikel 117 van overeenkomst
 
 **5.** De afdeling klachtbehandeling deelt haar oordeel omtrent de melding schriftelijk en, voor zover de veiligheid of andere gewichtige belangen van de staat zich niet daartegen verzetten, met redenen omkleed aan de melder mede.
 
-**6.** De afdeling klachtbehandeling deelt zijn oordeel omtrent de melding schriftelijk mede aan Onze betrokken Minister. De afdeling klachtbehandeling kan naar aanleiding van het door haar verrichte onderzoek aan Onze betrokken Minister aanbevelingen doen.
+**6.** De afdeling klachtbehandeling deelt haar oordeel omtrent de melding schriftelijk mede aan Onze betrokken Minister. De afdeling klachtbehandeling kan naar aanleiding van het door haar verrichte onderzoek aan Onze betrokken Minister aanbevelingen doen.
 
 **7.** Onze betrokken Minister stelt de afdeling klachtbehandeling binnen twee weken na ontvangst van het oordeel schriftelijk op de hoogte van de wijze waarop deze aan het oordeel van de afdeling klachtbehandeling gevolg zal geven en binnen welke termijn.
 
@@ -1946,6 +1956,10 @@ Wijzigt de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur.
 
 Wijzigt de Wet Huis voor klokkenluiders.
 
+### Artikel 156a
+
+Wijzigt deze wet.
+
 ### Artikel 157
 
 Wijzigt deze wet.
@@ -1984,7 +1998,7 @@ Artikel 59 is niet van toepassing met betrekking tot door de diensten uitgeoefen
 
 ### Artikel 166
 
-Artikel 88, tweede tot en met vijfde lid, 89, zesde lid, en 90, vierde lid, blijft gedurende een periode van twee jaar na inwerkingtreding van de desbetreffende artikelen buiten toepassing voor bestaande samenwerkingsrelaties van de diensten met inlichtingen- en veiligheidsdiensten van andere landen.
+Vervallen
 
 ### Artikel 167